Ι. Παπαϊωάννου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το Σύνδρομο της aποφρακτικής άπνοιας κατά τον ύπνο (ΣΑΥ) είναι μια διαταραχή της αναπνοής κατά τον ύπνο και ορίζεται από τον αριθμό απνοιών/υποπνοιών ανά ώρα ύπνου και την παρουσία συμπτωμάτων όπως η ημερήσια υπνηλία. Η επίπτωση του ΣΑΥ στο γενικό πληθυσμό είναι 2% στις γυναίκες και 4% στους άνδρες, σύμφωνα με μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες. Η χαρακτηριστική παθοφυσιολογική διαταραχή του ΣΑΥ είναι ο κύκλος άπνοια-υποξυγοναιμία-αφύπνιση, που επαναλαμβάνεται κατά τον ύπνο και δια­ταράσσει τη συνέχειά του, με σοβαρές συνέπειες για την υγεία μας. Είναι γνωστό ότι η διαλείπουσα υποξυγοναιμία και οι συχνές αφυπνίσεις έχουν ως συνέπεια την αυξημένη ημερήσια υπνηλία, ενώ έχει αποδειχθεί ότι το ΣΑΥ είναι αιτιολογικός παράγων για την ανάπτυξη της αρτηριακής υπέρτασης. Αντιθέτως, ενώ υπάρχει συσχέτιση του ΣΑΥ με άλλα καρδιαγγειακά νοσήματα όπως η στεφανιαία νόσος, τα αγγειακά εγκεφαλικά αλλά και ο σακχαρώδης διαβήτης, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν αιτιολογική σχέση. Η εφαρμογή συνεχόμενης θετικής πίεσης στους ανώτερους αεραγωγούς με το CPAP εξαλείφει πλήρως και αποτελεσματικά τις άπνοιες και τις υπόπνοιες.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, “Sleep & Ventilation Unit”, Royal Brompton Hospital, National Heart & Lung Institute, Λονδίνο, Κέντρο Διαταραχών Ύπνου, Γενική Κλινική, Νοσοκομείο «Μητέρα», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας κατά τον ύπνο (ΣΑΥ), Continuous positive airway pressure (CPAP)
Αλληλογραφία: I. Παπαϊωάννου, Δ. Σούτσου 41, Πλ. Μαβί­λη, 115 21 Αθήνα e-mail: j_papaioanou@hotmail.com

Μ. Σταματάκος, Β. Τζανετάκου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η λοίμωξη από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) είναι η πιο συχνή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη και ανιχνεύεται στο 99,7% των περιπτώσεων του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ο οποίος αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες. Μετά από λοίμωξη με HPV, μπορεί να επέλθει κάθαρση, όπως συμβαίνει στο 90% όπου ο ιός δεν ανιχνεύεται μετά από 2 έτη, ή να επιμείνει και να εξελιχθεί σε προκαρκινική βλάβη. Η προκαρκινική βλάβη με τη σειρά της μπορεί να υποχωρήσει ή να εξελιχθεί σε καρκίνο του τραχήλου. Έτσι, η HPV λοίμωξη αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή αιτία του καρκίνου του τραχήλου. Ο προφυλακτικός εμβολιασμός αναμένεται να μειώσει την επίπτωση της HPV λοίμωξης και του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Αττικόν» Νοσοκομείο, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: HPV, προκαρκινική βλάβη, τράχηλος μήτρας, λοίμωξη.
Αλληλογραφία: Μ. Σταματάκος, Αιγύπτου 153, Άνω Γλυφάδα 165 62, Αθήνα e-mail: stamatakosmih@yahoo.gr

Α. Γιατρομανωλάκη, Ε. Σιβρίδης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η αυτοφαγία αποτελεί μηχανισμό κυτταρικής αυτο-αποδόμησης, μέσω του οποίου τα κύτταρα, ανακυκλώνοντας τα κυτταροπλασματικά τους συστατικά, αντλούν ενέργεια –πρωτεΐνες και αδενοσινοτριφωσφορικό οξύ (ATP)– ενώ αποβάλλουν πλεονάζοντα ή ελαττωματικά οργανύλλια. Τα φυσιολογικά κύτταρα χρησιμοποιούν την αυτοφαγία ως ένα μηχανισμό προσαρμογής στα διάφορα stress, κυρίως στη στέρηση οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών, ενώ η αποδόμηση αλλοιωμένων/μεταλλαχθέντων μιτοχονδρίων συμβάλλει στη διατήρηση της ακεραιότητας του γονιδιώματος. Μορφολογικά, τα στοιχειώδη γνωρίσματα της αυτοφαγίας είναι οι «μεμβράνες απομόνωσης» –ημισεληνοειδούς σχήματος μονήρεις μεμβράνες με ικανότητα παγίδευσης κυτταροπλασματικών συστατικών– και τα «αυτοφαγοσώματα»/«αυτολυσοσώματα»– κυστίδια περιβαλλόμενα από διπλή μεμβράνη με ικανότητα κατακράτησης και επεξεργασίας του κυτταροπλασματικού φορτίου. Τα νεοπλασματικά κύτταρα, επωφελούμενα της δυνατότητας ανακύκλωσης κυτταροπλασματικών συστατικών, επιβιώνουν και αυτά δυσμενών μικρο-περιβαλλοντικών συνθηκών, αν και υπέρμετρη ενεργοποίηση της αυτοφαγίας μπορεί να οδηγήσει σε ατελή αποδόμηση/συσσώρευση αλλοιωμένου κυτταρικού φορτίου και μαζική καταστροφή, αντί επιβίωσης, των νεοπλασματικών κυττάρων. Το φαινόμενο της αυτοφαγίας διερευνάται, με τη βοήθεια της ηλεκτρονικής μικροσκοπίας κυρίως, αν και προσφάτως η ανίχνευσή της κατέστη εφικτή με συνήθεις ανοσοϊστοχημικές τεχνικές, χάρις στην παρασκευή πολυκλωνικών και μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι ειδικών πρωτεϊνών σχετιζομένων με την αυτοφαγία (autophagy-related proteins ή Atg).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Ιατρική Σχο­λή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ΠΓΝ Αλεξανδρούπο­λης, Αλεξανδρούπολη
Λέξεις Κλειδιά: Αυτοφαγία, LC3A, Beclin I, ανοσοϊστοχημεία, απλή μικροσκόπηση.
Αλληλογραφία: Α. Γιατρομανωλάκη, ΠΓΝ Αλεξανδρού­πολης, Αλεξανδρούπολη e-mail: agiatrom@med.duth.gr

Π. Παπαγιώργης,(1) Σ. Τσελένη,(2) Ν. Νικητέας (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Με δεδομένη την υψηλή συχνότητα και θνητότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου στις Δυτικές χώρες, η ανάγκη καθορισμού αξιόπιστων προγνωστικών δεικτών έχει οδηγήσει σε εκτεταμένες μελέτες πληθώρας παραμέτρων. Κλινικοπαθολογικοί, ιστολογικοί, περιεγχειρητικοί και αμιγώς κλινικοί παράγοντες έχουν προταθεί, ενώ τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον έχει στραφεί στους μοριακούς (γενετικούς) παράγοντες. Οι τελευταίοι περιλαμβάνουν ένα ευρύτατο φάσμα δεικτών, όπως τους σχετιζόμενους με τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, την απόπτωση, τα ογκογονίδια και τα κατασταλτικά γονίδια, τη μικροδορυφορική αστάθεια του DNA, το καθεστώς πλοειδικότητος του όγκου κ.ά. Με εξαίρεση το καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο (CEA), που έχει καθιερωθεί σαν δείκτης μετεγχειρητικής παρακολούθησης και ανταπόκρισης στη χημειοθεραπεία, κανένας άλλος μοριακός παράγοντας δεν προσφέρεται μέχρι στιγμής για κλινική αξιοποίηση. Επίσης, η προγνωστική σημασία της εντόπισης του πρωτοπαθούς όγκου (ιδιαίτερα μεταξύ δεξιού και αριστερού τμήματος) δεν έχει ακόμη σαφώς καθοριστεί, αν και οι δυο κατηγορίες διαφέρουν σε μια σειρά κλινικών, ιστολογικών και γενετικών χαρακτηριστικών που πιθανότατα συσχετίζονται με την έκβαση. Συμπερασματικά, το στάδιο της νόσου με τις επιμέρους συνιστώσες του (τοιχωματική επέκταση, διήθηση λεμφαδένων, μεταστάσεις) εξακολουθούν να καθορίζουν την έκβαση της νόσου και την ακολουθούμενη θεραπευτική στρατηγική στην παρούσα φάση, αν και διαφαίνονται προοπτικές κλινικών εφαρμογών και για άλλες παραμέτρους.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Χειρουργικό Τμήμα, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, (2) Παθο­λογοανατομικό Εργαστήριο, Ιατρική Σχολή Αθηνών, (3) Β΄ Χειρουργική Προπαιδευτική Κλινική, «Λαϊκό» Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Προγνωστικοί παράγοντες, παχύ έντερο, στάδιο νόσου, βαθμός διαφοροποίησης, εντόπιση όγκου, μοριακοί δείκτες
Αλληλογραφία: Π. Παπαγιώργης, Νεοσοίκων 35, 185 36 Πειραιάς, e-mail: entos_1@yahoo.gr

Π. Τσιμπούρης, Χρ.Ν. Καλαντζής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αποτελεί τον κυριότερο αιτιολογικό παράγοντα των περισσότερων γαστροδωδεκαδακτυλικών νοσημάτων. Η πιστή εφαρμογή των ενδείξεων θεραπείας μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη αντοχής του βακτηρίου στα αντιβιοτικά, η οποία στην Ελλάδα το 2004 ήταν 21% στην κλαριθρομυκίνη, 32% στη μετρονιδαζόλη και 3% στη λεβοφλοξασίνη. Η αντοχή στα αντιβιοτικά σχετίζεται με σημειακές μεταλλάξεις στο γονιδίωμα του βακτηρίου, πλην της αντοχής στη μετρονιδαζόλη, που αποδίδεται σε διαταραχές στην παραγωγή της NADPH νιτρορεδουκτάσης. Για το λόγo αυτό μπορούν να μελετηθούν ευχερώς με τη βοήθεια μοριακών τεχνικών. Οι μοριακές τεχνικές πλεονεκτούν της καλλιέργειας στο ότι δεν απαιτούν μεγάλη προσοχή στη λήψη και μεταφορά των δειγμάτων, στο ότι δεν απαιτούν τόσο μεγάλη εξειδίκευση και μπορούν να δώσουν αξιόπιστο αποτέλεσμα σε 24 ώρες από τη λήψη του δείγματος, όταν η καλλιέργεια χρειάζεται 10–14 ημέρες. Οι κυριότερες μοριακές τεχνικές είναι αυτές που βασίζονται στην PCR με ανάλυση του γονιδιώματος, χρήση περιοριστικών ενζύμων ή ολιγονουκλεοτιδικών προτύπων και αυτές που βασίζονται στον in situ υβριδισμό. Κάποιες από αυτές μάλιστα είναι αυτοματοποιημένες και δεν απαιτούν μεγάλη τεχνική εξειδίκευση ή υψηλό κόστος, όπως η DPO bases multiplex PCR ή η GenoType?HelicoDR.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογική Κλινική, NIMTΣ Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, αντοχή στα αντιβιοτικά, μετρονιδαζόλη, κλαριθρομυκίνη, λεβοφλοξασίνη, μοριακές μέθοδοι ανίχνευσης.
Αλληλογραφία: Π. Τσιμπούρης, Μπισκίνη 29, 157 71 Ζωγράφου, Aθήνα e-mail: tsibofam@yahoo.com

Ε. Δημακάκος,(1) Ι. Καλεμικεράκης,(2) Κ. Κατσένης,(1) Ε. Κοσμά,

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Τα φλεβικά έλκη των κάτω άκρων χαρακτηρίζονται από καθυστερημένη επούλωση και συχνά εμφανίζουν λοιμώξεις. Με την παρούσα μελέτη διερευνάται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του αφρώδους επιθέματος με άργυρο έναντι της χρήσης αφρώδους επιθέματος χωρίς άργυρο για την προαγωγή της επούλωσης σε ρυπαρά φλεβικά έλκη ή έλκη με λοίμωξη. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Μελετήθηκαν για εννέα εβδομάδες 42 ασθενείς με ρυπαρά φλεβικά έλκη και έλκη με κλινική εικόνα λοίμωξης, οι οποίοι ταξινομήθηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Συγκρίθηκε η επούλωση των ελκών, η ένταση του πόνου και οι ανεπιθύμητες ενέργειες, και των δύο υλικών, στη διάρκεια της θεραπείας. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η ομάδα Α είχε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό επούλωσης (p=0,02) έναντι της ομάδας Β. Η ένταση του πόνου μειώθηκε σημαντικά στους ασθενείς της ομάδας Α έναντι της ομάδας Β κατά τη διάρκεια της μελέτης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Φαίνεται ότι η χρήση αφρώδους επιθέματος αργύρου έχει πλεονεκτήματα έναντι της χρήσης απλού επιθέματος αφρώδους πολυουρεθάνης στη φροντίδα ρυπαρών ή/και με λοίμωξη ελκών, φλεβικής αιτιολογίας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Αγγειολογική-Αγγειοχειρουργική Μονάδα, Β΄ Χει­ρουρ­γική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Αρε­ταίειο» Νοσοκομείο, Αθήνα, (2) Τμήμα Εφαρμογών, Νοσηλευ­τική Β΄, ΤΕΙ Αθήνας, Αθήνα, (30 Β΄ Χειρουργική Κλινική, ΕΑΝΠ «Μεταξά», Πειραιάς
Λέξεις Κλειδιά: Ρυπαρά φλεβικά έλκη κάτω άκρων, αφρώδες επίθεμα αργύρου, αφρώδες επίθεμα.
Αλληλογραφία: Ε. Δημακάκος, Αισώπου 10, 151 22 Μα­ρού­σι, Αθήνα e-mail: edimakakos@yahoo.gr

Ι. Κώστογλου-Αθανασίου,(1) Π. Αθανασίου,(2) Γ. Κλάγκος,(1) Α. Χρ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ανδρική οστεοπόρωση αναγνωρίζεται σήμερα σαν μια συχνή κατάσταση που συχνά διαφεύγει της διάγνωσης, λόγω του ότι η οστεοπόρωση θεωρείται γυναικεία νόσος. Περιγράφεται η περίπτωση άνδρα που είχε λάβει στο παρελθόν θεραπεία με αντικαταθλιπτικά φάρμακα για την αντιμετώπιση διπολικής διαταραχής, με θειαζολιδινεδιόνες για τη ρύθμιση σακχαρώδους διαβήτου τύπου 2 και με αντιεπιληπτικά φάρμακα για τη σταθεροποίηση του συναισθήματος στη διπολική διαταραχή και προσήλθε στο νοσοκομείο με αυτόματα κατάγματα. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε βαριά ανεπάρκεια της βιταμίνης D. Η οστική μάζα ήταν πολύ ελαττωμένη. Χορηγήθηκε βιταμίνη D για την αναπλήρωση της έλλειψης και κατόπιν βιταμίνη D, ασβέστιο και παραθορμόνη για την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης. Η περίπτωση του ασθενούς που περιγράφεται αποτελεί ένδειξη της επίδρασης που μπορεί να έχει η χορήγηση πολλών φαρμάκων στον οστικό μεταβολισμό και υποδεικνύει ότι ίσως όλοι οι ασθενείς με κατάθλιψη και χρόνια χορήγηση φαρμάκων θα πρέπει να ελέγχονται για την τυχόν ύπαρξη οστεοπόρωσης και να αντιμετωπίζονται ανάλογα, προληπτικά και θεραπευτικά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝΑ «Κοργιαλένειο-Μπε­νά­κειο» ΕΕΣ, Αθήνα, (2)Ρευματολογική Κλινική, ΓΝ Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος», Θεσσαλονίκη
Λέξεις Κλειδιά: Οστεοπόρωση, ανδρική οστεοπόρωση, βιταμίνη D, ανεπάρκεια βιταμίνης D, θειαζολιδινεδιόνες, αντικαταθλιπτικά φάρμακα, αντιεπιληπτικά.
Αλληλογραφία: Ι. Κώστογλου-Αθανασίου, Κορινθίας 7, 115 26 Αθήνα e-mail: ikostoglouathanassiou@yahoo.gr

Π.Ν. Συγκελλάκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Σήμερα, ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός (ΥΠΘ), χάρις στη δυνατότητα πρώιμης διάγνωσης (προληπτικός βιοχημικός έλεγχος), αποτελεί συχνή πλέον ενδοκρινοπάθεια, με τα 3/4 πλέον των ασθενών να εμφανίζουν ασυμπτωματική νόσο. Ακόμα, η διαπίστωση παθολογικών μεταλλάξεων ορισμένων γονιδίων ερμηνεύει την εμφάνιση πρωτοπαθούς ΥΠΘ (σποραδικού, οικογενούς, ως μέρος συνδρόμου ΜΕΝ 1, ΜΕΝ 2Α, πρωτοπαθούς ΥΠΘ με όγκο της κάτω γνάθου) στο 60% των ασθενών, καθώς και τη συχνότερη –απ’ ότι εθεωρείτο– εμφάνιση πολλαπλών αδενωμάτων (συχνά ετερόχρονων) και υπερπλασίας (συνήθως μετάχρονης). Θεραπευτικά, στο 55% των ασθενών με πρωτοπαθή ΥΠΘ (25% με συμπτωματική και 30% με ασυμπτωματική νόσο και ένα τουλάχιστον από τα θεσπισθέντα κριτήρια για εγχείρηση), η παραθυρεοειδεκτομή (κλασική ή οι νεότερες ελάχιστα επεμβατικές) αποτελεί τη θεραπεία εκλογής. Όμως, το ενδεχόμενο υποτροπής (εμφάνιση νέου-ων αδενώματος-ων ή υπερπλασίας, συνήθως μετάχρονης) είναι πάντα πιθανό. Για το υπόλοιπο 45% των ασθενών με ασυμπτωματική νόσο που δεν πληροί τις ενδείξεις για παραθυρεοειδεκτομή, καθώς και για εκείνους με συμπτωματική νόσο που δεν είναι δυνατόν να υποβληθούν σε παραθυρεοειδεκτομή, σκόπιμη και αναγκαία, αντίστοιχα, κρίνεται η συντηρητική αντιμετώπιση με τα νεότερα ασβεστιομιμητικά που ελαττώνουν τόσο το ασβέστιο όσο και την παραθορμόνη. Η ανάγκη αυτή συντηρητικής αντιμετώπισης είναι επιτακτική πλέον μετά τις πρόσφατες διαπιστώσεις καρδιαγγειακών επιπλοκών στον βαρύ-ήπιο πρωτοπαθή ΥΠΘ, που φαίνεται πως επεκτείνονται και στους ασθενείς με ασυμπτωματική νόσο. Ασφαλώς οι πρόσφατες αυτές εξελίξεις δημιουργούν πολλά νέα ερωτηματικά και αντιπαραθέσεις που αναμένουν οριστικές απαντήσεις από τους ερευνητές στο άμεσο μέλλον.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, γονιδιακές μεταλλάξεις, ασβεστιομιμητικά, διφωσφονικά, σύνδρομο ΜΕΝ 1, σύνδρομο ΜΕΝ 2Α, όγκος κάτω γνάθου, οικογενής υποασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία, μετάχρονη υπερπλασία, αδενώματα πολλαπλά.
Αλληλογραφία: Π.N. Συγκελλάκης, Γράμμου 2, 172 34 Αθήνα, e-mail:agsavpre@agsavvas-hosp.gr

Σπ. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται στις σύγχρονες προσεγγίσεις στη θεραπεία των χρονίων ηπατιτίδων Β και C. Στόχος της θεραπείας της χρονίας ηπατίτιδας Β είναι η αναστολή της προόδου της νόσου, που επιτυγχάνεται με την ανοσοτροποποιητικώς δρώσα ιντερφερόνη (κλασική και πεγκυλιωμένη) και τα αντι-ιικώς δρώντα νουκλεοσιδικά (λαμιβουντίνη, τελμπιβουδίνη, εντεκαβίρη) και νουκλεοτιδικά (αδεφοβίρη, τενοφοβίρη) ανάλογα. Η θεραπεία με λαμιβουδίνη συσχετίζεται με εκδήλωση ιικής αντίστασης στο 70% των ασθενών στα 5 χρόνια, με αδεφοβίρη 29% στα 5 χρόνια, με εντεκαβίρη <1% (αλλά σε 57% στα 6 χρόνια σε ασθενείς με προϋπάρχουσα αντίσταση στη λαμιβουδίνη), με τελμπιβουδίνη 22% στα 2 χρόνια, ενώ με τενοφοβίρη δεν εκδηλώνεται ιική αντίσταση στα 3 χρόνια χορήγησής της. Σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα Β, η χορήγηση ανοσοκατασταλτικής αγωγής μπορεί να προκαλέσει ενεργοποίηση του ιού. Γι’ αυτό, συνιστάται η προφυλακτική αγωγή με νουκλεοσ(τ)ιδικό ανάλογο. Οι ασθενείς με οξεία ηπατίτιδα C θεραπεύονται με 6μηνη αγωγή με ιντερφερόνη με ή χωρίς ριμπαβιρίνη, ασχέτως ιικού γονοτύπου. Στη χρόνια ηπατίτιδα C η θεραπεία με πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη και ριμπαβιρίνη είναι αποτελεσματική στο 50% των περιπτώσεων. Η διάρκεια της θεραπείας, η δόση των φαρμάκων και η παρατεινόμενη ιολογική ανταπόκριση (αφορά την ίαση από τη νόσο) εξαρτάται από το γονότυπο (στους γονότυπους 2 και 3 φθάνει το 80%). Νέα φάρμακα μελετώνται για την αντιμετώπιση των ανθεκτικών περιπτώσεων αλλά μάλλον θα συγχορηγηθούν με τα υπάρχοντα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, «Ιππο­κράτειο» ΠΓΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C, λαμιβουδίνη, αδεφοβίρη, εντεκαβίρη, τελμπιβουδίνη, τενοφοβίρη, πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη, ριμπαβιρίνη.
Αλληλογραφία: Σπ. Ντουράκης, Aχαΐας 28, 115 23 Αθήνα e-mail: spdour@med.uoa

Χ. Κανή, Ζ. Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H νόσος Alzheimer (AD) είναι μια χρόνια, βραδεία, εξελικτική, μη αναστρέψιμη, νευροεκφυλιστική νόσος του εγκεφάλου και η συνηθέστερη μορφή της άνοιας, η οποία έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο σημαντικά ιατρικά προβλήματα για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Η πρόοδος που σημειώθηκε στην κατανόηση της παθογένειας και η κοινωνικό/οικονομική επίδραση της AD οδήγησαν στην προσπάθεια ανάπτυξης καινοτόμων φαρμακευτικών θεραπειών τις τελευταίες δύο δεκαετίες, στοχεύοντας στην πρόληψη ή στην παρεμπόδιση της εξέλιξης της νόσου. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η παρουσίαση των διαφόρων υπό έρευνα θεραπειών για την AD που βρίσκονται σε κλινικές μελέτες φάσης Ι-ΙΙΙ. Σε αυτές περιλαμβάνονται φάρμακα που έχουν ως στόχο το αμυλοειδές, την ανεπάρκεια νευροδιαβιβαστών, το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή, τη νευρογένεση, την τροποποίηση της κυτταρικής μεταγωγής σήματος και το σχηματισμό νευροϊνιδιακών δικτύων.Όπως αναμένεται από την πληθώρα των παθοφυσιολογικά (αιτιολογικά) προσανατολισμένων υπό δοκιμή θεραπειών, η ελπίδα να προκύψουν ουσίες που θα μειώνουν το ρυθμό εξέλιξης της νόσου είναι βάσιμη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανε­πιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Νόσος Alzheimer, ανασκόπηση, κλινικές μελέτες, αμυλοειδές, νευρομεταβιβαστής, αντιοξειδωτικά, αντιφλεγμονώδη.
Αλληλογραφία: Z. Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη, Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μ. Ασίας 75, 115 27 Γουδή, Αθήνα e-mail: zdaifoti@med.uoa.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς (ΜΚΘ) μπορεί να εμφανισθεί είτε σποραδικά είτε σε κληρονομική βάση. Το κληρονομικό ΜΚΘ μπορεί να παρατηρηθεί είτε στα πλαίσια συνδρόμου πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας (ΜΕΝ, 2 Α και 2Β) είτε στα πλαίσια οικογενούς ΜΚΘ. Παρά τη σπανιότητα των συνδρόμων αυτών, η έγκαιρη διάγνωσή τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι το ΜΚΘ είναι μία θανατηφόρα πάθηση αν δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα και ριζικά. Οι πρόοδοι της μοριακής βιολογίας την τελευταία δεκαπενταετία έχουν καταστήσει εφικτή την αναγνώριση των ασυμπτωματικών ασθενών-φορέων ειδικών μεταλλάξεων του RET γονιδίου. Στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο προφυλακτικής χειρουργικής (θυρεοειδεκτομής) προκειμένου να προληφθεί η ανάπτυξη ΜΚΘ. Με βάση το είδος των ειδικών μεταλλάξεων είναι σήμερα δυνατή η επιλογή τόσο των ασυμπτωματικών ασθενών-φορέων που θα υποβληθούν σε προφυλακτική θυρεοειδεκτομή όσο και του ιδανικού χρόνου για την εκτέλεση της επέμβασης. Το ΜΚΘ αποτελεί ένα μοντέλο καρκίνου με ισχυρή γενετική βάση στον οποίο η ανίχνευση ειδικών μεταλλάξεων έχει τόσο δια­γνωστική όσο και θεραπευτική αξία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θυρεοειδής, καρκίνωμα, μυελοειδές, χειρουργική, γενετική βάση, προφυλακτική χειρουργική.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Β.Σ. Βελονάκη,(1) Β. Ρόκα-Σκαφιδάκη,(2) Π. Σουρτζή,(1) Α. Καλοκαιρινού

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣκοπΟς Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα “healthPROelderly” έχει ως σκοπό την προαγωγή υγείας των ηλικιωμένων, μέσω της δημιουργίας κατευθυντήριων οδηγιών με συστάσεις για ενδεχόμενες δράσεις σε αυτόν τον τομέα σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Για τη σύνταξη των κατευθυντήριων οδηγιών έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που αφορά στην προαγωγή υγείας των ηλικιω­μένων και αξιολόγηση των εφαρμοσμένων μοντέλων προαγωγής υγείας βάσει κριτηρίων, κοινών για όλες τις χώρες. Για τον εντοπισμό των χαρακτηριστικών που κάνουν τα προγράμματα προαγωγής υγείας των ηλικιωμένων ατόμων επιτυχή και βιώσιμα, χρησιμοποιήθηκαν 4 εργαλεία: ημι-δομημένες συνεντεύξεις, ανάλυση του έντυπου υλικού, SWOT ανάλυση και ανάλυση κόστους-οφέλους. ΑποτελΕσματα Ο αριθμός των βιβλιογραφικών καταγραφών στην ελληνική βάση δεδομένων ανήλθε στις 144. Tα κριτήρια ένταξης πληρούσαν 8 ελληνικά προγράμματα προαγωγής υγείας ηλικιω­μένων. Από αυτά επιλέχθηκαν 3 ως τα ελληνικά προγράμματα προαγωγής υγείας των ηλικιωμένων βέλτιστης πρακτικής. Τα χαρακτηριστικά αυτών των προγραμμάτων, καθώς και των προγραμμάτων των άλλων συμμετεχόντων χωρών που επελέγησαν με την ίδια μεθοδολογία, αποτέλεσαν γνώμονα για τη σύνταξη 16 κατευθυντήριων οδηγιών. ΣυμπερΑσματα Οι οδηγίες που παρήχθησαν είναι βασισμένες σε ενδείξεις από την πρακτική και μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο εργαλείο για τους δημιουργούς προγραμμάτων, τους επαγγελματίες που τα υλοποιούν, τους ίδιους τους ηλικιωμένους και άλλους εμπλεκόμενους ειδικούς, σε όλη την Ευρώπη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Εργαστήριο Κοινοτικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοση­λευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, (2) Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Προαγωγή υγείας, ηλικιωμένοι, κατευθυντήριες οδηγίες, αξιολόγηση, προγράμματα προαγωγής υγείας.
Αλληλογραφία: Β.Σ. Βελονάκη, Στουρνάρη 32, 104 33, Αθήνα e-mail: venetia_vel@yahoo.gr

Β. Καρτσούνη, Στ. Μανουβέλου, Σ. Απέργης, Μ. Γκέλη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Περιγράφονται τα υπερηχογραφικά ευρήματα σε ασθενή με ταχέως αυξανόμενη μάζα του θυρεοειδή, ο οποίος υποβλήθηκε σε κατευθυνόμενη υπερηχογραφικά βιοψία με λεπτή βελόνα, και διαγνώσθηκε πρωτοπαθές λέμφωμα του αδένα. Αποτελεί σπάνια περίπτωση νεοπλάσματος και με απεικονιστικά ευρήματα κρινόμενα μερικές φορές χαρακτηριστικά και άλλοτε μη ειδικά. Παρόλα αυτά είναι σημαντικό να συμπεριλαμβάνεται στη διαφορική διάγνωση σε περίπτωση ταχείας διόγκωσης του θυρεοειδή αδένα, εξαιτίας της ιδιαίτερης κλινικοεργαστηριακής προσέγγισης και της συντηρητικής θεραπείας του.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Α´ Ακτινοδιαγνωστικό Τμήμα, Μονάδα Υπερηχο­τομογραφίας ΑΟΝΑ, «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θυρεοειδής, πρωτοπαθές λέμφωμα, κατευθυνόμενη υπερηχογραφικά βιοψία με λεπτή βελόνη, υπερηχοτομογραφία.
Αλληλογραφία: Στ. Μανουβέλου, Μυκάλης 8, 187 55 Κερατσίνι, Πειραιάς e-mail: smanouvelou@yahoo.gr

Ν. Μπαλταγιάννης,(1) Χρ. Σοφούδης,(2) Κ. Καλογεράκος(2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η πνευμονική εμβολή αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι περισσότεροι θάνατοι οφείλονται σε ανεπιτυχή διάγνωση παρά σε ανεπαρκή θεραπεία. Τα 2/3 των ασθενών καταλήγουν μέσα σε μία ώρα (χρυσή ώρα) από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η διάγνωση της πνευμονικής εμβολής αποτελεί δίλημμα για τους κλινικούς οι οποίοι πρέπει να ξεχωρίσουν τους ασθενείς με αυτή τη νόσο και να τους αντιμετωπίσουν, από τους ασθενείς που είναι ύποπτοι να έχουν οξεία πνευμονική εμβολή αλλά δεν πάσχουν από αυτήν. Καθώς τα αντικειμενικά ευρήματα και τα ενοχλήματα της πνευμονικής εμβολής είναι μη ειδικά, πολλοί ασθενείς που προσέρχονται με αναπνευστικά συμπτώματα διερευνώνται λεπτομερώς. Ορισμένοι κανόνες πρόβλεψης είναι πλέον στη διάθεσή μας στην κλινική πράξη αλλά οι θεραπευτικές αποφάσεις δεν μπορούν να ληφθούν στη βάση αυτών των κανόνων μόνον. Η διαγνωστική ισχύς της δοκιμασίας D-dimer επί ασθενών με υποψία οξείας πνευμονικής εμβολής έγκειται στον αποκλεισμό και μόνον της νόσου. Η πνευμονική αγγειογραφία είναι κατά παράδοση η διαγνωστική εξέταση αναφοράς για την πνευμονική εμβολή. Αλλά η μέθοδος είναι αιματηρή, απαιτεί καθετηριασμό των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων, έγχυση σκιαγραφικής ουσίας και προϋποθέτει εμπειρία. Το σπινθηρογράφημα αερισμού-αιμάτωσης έχει γίνει μέθοδος εκλογής και αντικατέστησε την πνευμονική αγγειογραφία για πολλά χρόνια. Η υπολογιστική τομογραφία θώρακος με σκιαγραφικό έχει καταστεί διαγνωστική εξέταση εκλογής τα τελευταία χρόνια. Η αξονική σπειροειδής αγγειογραφία με πολυανιχνευτικούς τομογράφους φαίνεται ότι πληρεί τις προϋποθέσεις να αντικαταστήσει το σπινθηρογράφημα αερισμού-αιμάτωσης και την πνευμονική αγγειογραφία ως διαγνωστική εξέταση αναφοράς στη διάγνωση της νόσου. Η παρούσα ανασκόπηση αποτελεί σύντομη και περιεκτική περιήγηση από το πρώτο σύμπτωμα στην έγκαιρη διάγνωση της οξείας πνευμονικής εμβολής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Θωρακοχειρουργική Κλινική, 2Μονάδα Μαστού ΕΑΝ Πειραιά «Μεταξά», Πειραιά
Λέξεις Κλειδιά: Πνευμονική εμβολή, διάγνωση, κανόνες πρόβλεψης
Αλληλογραφία: Ν. Μπαλταγιάννης, Σωκράτους 14, 174 55 Άλιμος, Αθήνα e-mail: baltayiannisn@yahoo.gr

Ά. Πεφάνης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι λοιμώξεις του ανώτερου ουροποιητικού από τη κοινότητα αποτελούν συχνό αίτιο σοβαρής νοσηρότητας και επακόλουθης εισαγωγής στο νοσοκομείο. Επιπροσθέτως, οι ουρολοιμώξεις αποτελούν το δεύτερο αίτιο νοσοκομειακής λοίμωξης. Οι σοβαρότερες μορφές ουρολοίμωξης φέρονται σήμερα υπό τον όρο ουροσήψη ο οποίος χαρακτηρίζει τη σήψη που προκαλείται από λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος (και στα δύο φύλα) και/ή του γεννητικού συστήματος του άνδρα (π.χ. από οξεία προστατίτιδα). Σκοπός της παρούσας βραχείας ανασκόπησης είναι η παρουσίαση σύγχρονων δεδομένων που αφορούν τόσο στις σοβαρές ουρολοιμώξεις που αποκτήθηκαν στην κοινότητα όσο και στις νοσοκομειακές ουρολοιμώξεις, όπως η οξεία νοσοκομειακή πυελονεφρίτιδα, οι ουρολοιμώξεις σε ασθενείς με ουροκαθέτηρα και η καντιντουρία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ουρολοίμωξη, νοσοκομειακή, κοινότητας, ουροσήψη, πυελονεφρίτιδα, καντιντουρία, ουροκαθετήρας.
Αλληλογραφία: Ά. Πεφάνης, Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα e-mail: pefan1@otenet.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι μεταστάσεις στους τραχηλικούς λεμφαδένες είναι αρκετά συνήθεις σε ασθενείς με θηλώδες καρκίνωμα του θυρεοειδούς (ΘηΚΘ). Παρά το ότι το ΘηΚΘ έχει καλή πρόγνωση, η λεμφαδενική του διασπορά συνδυάζεται με αυξημένη πιθανότητα τοπικής υποτροπής, που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς και να επιδεινώσει την πρόγνωση. Επομένως, η αναγνώριση των λεμφαδενικών μεταστάσεων προεγχειρητικά έχει ιδιαίτερη σημασία για τον χειρουργό, προκειμένου να σχεδιάσει τη βέλτιστη χειρουργική επέμβαση για κάθε συγκεκριμένο ασθενή. Στις δυτικές χώρες, ο λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου (ΛΚΤ) γίνεται εκλεκτικά, επί παρουσίας μόνον τραχηλικής λεμφαδενοπάθειας, ενώ αντίθετα σε αρκετές χώρες της ανατολής, όπως η Ιαπωνία (όπου η χρήση ραδιοϊσοτόπων είναι εξαιρετικά περιορισμένη διά νόμου) αρκετοί χειρουργοί προτιμούν τον προφυλακτικό (συστηματικό) ΛΚΤ. Σήμερα, ο ΛΚΤ γίνεται με βάση το χωρισμό του τραχήλου σε ανατομικά διαμερίσματα λεμφαδένων. Πρόσφατα, εντούτοις, ακόμη και στις δυτικές χώρες, λόγω της αυξημένης συχνότητας τραχηλικών λεμφαδενικών μεταστάσεων υπάρχει μία τάση υπέρ της εκτέλεσης περιορισμένου (κεντρικού) ΛΚΤ ακόμη και στους ασθενείς χωρίς κλινικά ή υπερηχογραφικά εμφανή τραχηλική λεμφαδενοπάθεια. Με την τακτική αυτή προλαμβάνεται η υποτροπή της νόσου. Η εμπειρία από την πλευρά του χειρουργού είναι απαραίτητη, ώστε να είναι σε θέση να εκτελέσει τον ΛΚΤ με ασφάλεια, όποτε αυτό κριθεί απαραίτητο, στο χρόνο της αρχικής επέμβασης (θυρεοειδεκτομής).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Δ΄ Χειρουργική Κλινική Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Αττι­κόν» ΠΓΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θυρεοειδής, καρκίνος, θηλώδες, χει­ρουργική, υπερηχογράφημα, μετάσταση. λεμφαδενικός καθαρισμός.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Π.Κ. Τσιμπούρης, Β. Καλαβέτση, Χρ.Ν. Καλαντζής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, σχετίζεται αποδεδειγμένα με την ανάπτυξη πεπτικού έλκους, και πιθανόν του γαστρικού καρκίνου και του MALT λεμφώματος του στομάχου. Η ανάπτυξη εμβολίου έναντι του ελικοβακτηριδίου αποτελεί την καλύτερη και την οικονομικότερη αντιμετώπιση για τα νοσήματα αυτά ειδικά μετά την ανάπτυξη αντοχής στα περισσότερα αντιβιοτικά, που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του ελικοβακτηριδίου. Μέχρι σήμερα δεν έχει παραχθεί αποτελεσματικό εμβόλιο, καθώς το ελικοβακτηρίδιο αναπτύσσει μια σειρά από μηχανισμούς, που του επιτρέπουν να παρακάμπτει τόσο την εγγενή, όσο και την ειδική ανοσία, όπως η δυνατότητα του να διεισδύει στο χόριο, η εξουδετέρωση του ΝΟ από την ουρεάση, η επαγωγή απόπτωσης των μακροφάγων, των δενδριτικών κυττάρων και των λεμφοκυττάρων. Το κυριότερο ζωικό μοντέλο για την ανάπτυξη εμβολίου είναι το μοντέλο του Mongolian gerbil, αν και δοκιμές έχουν γίνει σε διάφορα ζώα, με διαφορετικούς συνδυασμούς αντιγόνων, ανοσοενισχυτικών μορίων και με διαφορετικά οχήματα μεταφοράς των αντιγόνων. Περισσότερο υποσχόμενοι συνδυασμοί αντιγόνων είναι ο συνδυασμός των κυριότερων τοξινών CagA, VacA και ΝΑΡ και ο συνδυασμός των τριών μορίων προσκόλλησης BabA, BabB και SabΑ. Οι συνδυασμοί αυτοί με χρήση οξειδίου του αργιλίου ως ανοσοενισχυτικού έχουν εφαρμοστεί σε μελέτες φάσης ΙΙ και Ι αντίστοιχα στους ανθρώπους με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογική Κλινική ΝΙΜΤΣ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: H. pylori, εμβόλιο, πρόληψη, MALT λέμφωμα, πεπτικό έλκος, γαστρικός καρκίνος.
Αλληλογραφία: Π. Τσιμπούρης, Μπισκίνη 29, 157 71 Ζωγράφου e-mail: tsibofam@yahoo.com

Δ.Ν. Μώρης, Σ.Η. Γεωργόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Έχουν περιγραφεί πολλές ανατομικές παραλλαγές που αφορούν την ύπαρξη, την έκφυση, και την θέση της έσω καρωτίδας. Η διάμετρος και το πάχος της φαίνεται ότι εξαρτώνται από το φύλο και το επικρατούν ημισφαίριο, το οποίο σχετίζεται με την πλευρίωση (δεξιοχειρία ή αριστεροχειρία). Η αιμάτωση του εγκεφάλου ολοκληρώνεται με τον κύκλο του Willis, του οποίου οι παραλλαγές σχετίζονται με την ύπαρξη ελλειμμάτων σε κάποιο μέρος του κύκλου και συσχετίζονται με αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ). Οι παραλλαγές σχετίζονται με την ύπαρξη ελλειμμάτων σε κάποιο μέρος του κύκλου. Οι φλεβώδεις κόλποι συμμετέχουν στην φλεβική παροχέτευση του εγκεφαλικού παρεγχύματος. Συμβάλλουν στον Ληνό του Ηροφίλου (συμβολή των κόλπων), ο οποίος εμφανίζει αρκετές παραλλαγές, όπως απλασία, διχασμό, έκτοπη εκβολή. Το αίμα διέρχεται από τη συμβολή των κόλπων στην έσω σφαγίτιδα, η οποία παρουσιάζει παραλλαγές και ανεπάρκειες που σχετίζονται με παροδική νευρολογική συμπτωματολογία. Η αιματική ροή σε αυτούς εξαρτάται από την πλευρίωση, το αναπνευστικό πρότυπο, το φύλο, την ηλικία και τη φυλή. Η αιματική ροή στον Ληνό του Ηροφίλου δεν επηρεάζεται άμεσα από την πλευρίωση, όμως φαίνεται πως επηρεάζεται η ροή στους συμβάλλοντες κόλπους. Οι ανατομικές παραλλαγές εξαρτώνται από την ημισφαιρική επικράτηση καθώς επίσης και η ακριβής φύση των συμπτωμάτων μετά από ΑΕΕ. Η αξία των παρατηρήσεων έγκειται στην εκτίμηση του αυξημένου κινδύνου αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, που μπορεί να τεκμηριωθεί μέσω της πραγματοποίησης στατιστικών αναλύσεων για τη συσχέτιση της δεξιοχειρίας ή της αριστεροχειρίας με τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, καθώς και με το σχεδιασμό θεραπειών επανένταξης με βάση την ημισφαιρική επικράτηση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Λαϊκό» ΠΓΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Έσω καρωτίδα, φλεβώδεις κόλποι, κύκλος Willis, Ληνός του Ηροφίλου, ανατομικές παραλλαγές, πλευρίωση, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.
Αλληλογραφία: Δ.Ν. Μώρης, Αναστασίου Γενναδίου 56, 114 74 Αθήνα e-mail: dimmoris@yahoo.com

Κ.Γ. Γιαννοπούλου,(1) Α. Καραβασίλη,(1) Μ. Μάτη,(2) Κ.Σ. Κανέλλ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Να διερευνήσουμε εάν οι ηλικιωμένοι ασθενείς με κάταγμα ισχίου πάσχουν συχνότερα από άλλους χειρουργικούς ασθενείς της αντίστοιχης ηλικίας και φύλου, από συγκεκριμένα νευρολογικά νοσήματα (άνοια, παρκινσονισμό, κατάθλιψη). ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Όλοι οι ασθενείς με κάταγμα ισχίου άνω των 65 ετών που νοσηλεύθηκαν στην ορθοπαιδική κλινική του Λαϊκού Νοσοκομείου εντός του 2008 υποβλήθηκαν σε νευρολογική εξέταση και νευροψυχολογικές δοκιμασίες. Την ίδια χρονική περίοδο εξετάστηκαν με τον ίδιο τρόπο χειρουργικοί ασθενείς της Α΄ χειρουργικής και της ουρολογικής κλινικής. Δημιουργήσαμε 80 ζεύγη ασθενών (με κάταγμα ισχίου) – μαρτύρων (χειρουργικών ασθενών χωρίς κάταγμα ισχίου) σύντονα ως προς το φύλο και την ηλικία. Συγκρίναμε τις δύο ομάδες ως προς την ύπαρξη άνοιας, εξωπυραμιδικής συνδρομής και κατάθλιψης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η ομάδα των ασθενών με κάταγμα ισχίου,έπασχε σε στατιστικά σημαντικότερο βαθμό από άνοια (P=0,002) και/ή εξωπυραμιδική συνδρομή (P<0,001). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Προτείνουμε κάθε ηλικιωμένος με κάταγμα ισχίου να εξετάζεται νευρολογικά έτσι ώστε να ελαττωθούν οι επιπτώσεις ενός συνυπάρχοντος νευρολογικού νοσήματος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Νευρολογικό Τμήμα, 2Ειδικό Ιατρείο Άνοιας, ΓΝΑ «Λαϊκό», Αθήνα, 3Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα, 4Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Λαμίας, Λαμία
Λέξεις Κλειδιά: Κάταγμα ισχίου, άνοια, νόσος Parkinson, JEL Classification I19.
Αλληλογραφία: Κ.Γ. Γιαννοπούλου, Αγ. Θωμά 17, 115 27 Γουδί Αθήνα, e-mail: ekati2@otenet.gr

Χ. Παπανδρέου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Τα τελευταία χρόνια ο επιπολασμός της παχυσαρκίας ολοένα και αυξάνεται, επιβαρύνοντας την υγεία των πασχόντων. Η μελέτη των παραγόντων που οδηγούν στην υπερβολική συσσώρευση λίπους είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη της παχυσαρκίας, ιδιαίτερα στην προσχολική ηλικία. Η μικρή διάρκεια ύπνου έχει βρεθεί ότι συνδέεται με την αυξανόμενη λιπώδη μάζα, εύρημα που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Έτσι, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εξακριβώσει τη σχέση αυτή καθώς και το σχετικό μηχανισμό σε επίπεδο σωματικής δραστηριότητας. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Στην έρευνα συμμετείχαν οικογένειες (113 γονείς και 89 παιδιά 2–6 ετών) από την περιοχή του Αμπερντίν της Σκωτίας. Οι μετρήσεις περιελάμβαναν ανθρωπομετρικές παραμέτρους (βάρος-ύψος), μετρήσεις σύστασης σώματος (DEXA), διάρκειας ύπνου (actigraphy) και σωματικής δραστηριότητας (actigraphy-ερωτηματολόγια). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑTA Δε βρέθηκε σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στη διάρκεια ύπνου και το σωματικό λίπος σε γονείς και παιδιά. Μια αρνητική συσχέτιση μεταξύ διάρκειας ύπνου και σωματικής δραστηριότητας βρέθηκε στους άρρενες γονείς και στα θηλυκού φύλου τέκνα (P<0,05). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Υπήρξε τάση αναδείξεως της σχέσης μεταξύ μικρής διάρκειας ύπνου και αυξημένου σωματικού βάρους. Τα πορίσματα έρχονται σε αντίθεση με την υπόθεση της θετικής συσχέτισης μεταξύ διάρκειας ύπνου και σωματικής δραστηριότητας. Η μελέτη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για περαιτέρω έρευνα, με παρακολούθηση περισσότερων ατόμων για κάποιο χρονικό διάστημα και εφαρμόζοντας τη μέθοδο actigraphy με επίκεντρο τους μικρούς σε διάρκεια ύπνους μέσα στην ημέρα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ερευνητικό Ινστιτούτο του Rowett, Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν, Αμπερντίν, Σκωτία
Λέξεις Κλειδιά: Διάρκεια ύπνου, σωματική δραστηριότητα, λιπώδης μάζα, ΔΜΣ, DEXA, actigraphy.
Αλληλογραφία: Χ. Παπανδρέου, Τομέας Κοινωνικής Ιατρι­κής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Αγ. Παρασκευής 10, 715 00 Γούβες, Ηράκλειο, Κρήτη, e-mail: papchris10@gmail.com

Ι. Σκόνδρας,(1) Μ. Βερβερίδης,(1) Ο. Αχιλλέως,(1) Ν. Στεφανίδης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Η περιγραφή των περιστατικών υδρονέφρωσης λόγω στένωσης της πυελοουρητηρικής συμβολής (ΣΠΟΣ), σε βρέφη που υπεβλήθησαν σε πυελοπλαστική κατά Hynes-Anderson (ΗΑ) το χρονικό διάστημα 1997–2007. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Τριάντα βρέφη ηλικίας μικρότερης των 6 μηνών που υπεβλήθησαν σε πυελοπλαστική ΗΑ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Είκοσι (66%) είχαν προγεννητική διάγνωση της νόσου ενώ σε δέκα βρέφη (34%) η διάγνωση τέθηκε μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Η μέση προεγχειρητική νεφρική λειτουργία (ΝΛ) ήταν 41% (20–48%). Είκοσι δύο ασθενείς (73%) είχαν καλή ΝΛ≥40%, 6(20%) είχαν μέτρια ΝΛ 30–40% και 2(7%) είχαν κακή ΝΛ<30%. Εκτός από μια περίπτωση, όλοι οι ασθενείς εκδήλωσαν βελτίωση της νεφρικής λειτουργίας κατά τον μετεγχειρητικό έλεγχο. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με την εμπειρία μας, η πυελοπλαστική μπορεί να διενεργηθεί με ασφάλεια στα μικρά βρέφη που παρουσιάζουν επιδείνωση της υδρονέφρωσης με συνοδές μορφολογικές αλλοιώσεις και αποφρακτική καμπύλη ούρων, έστω και αν η νεφρική λειτουργία είναι >40%.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Β΄ Παιδοχειρουργικό Τμήμα, Νοσοκομείο Παίδων «Π & Α Κυριακού», 2Νεφρολογικό Τμήμα, Νοσο­κο­μείο Παίδων «Π & Α Κυριακού», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Στένωση πυελοουρητηρικής συμβολής, βρέφος, πυελοπλαστική Hynes-Anderson.
Αλληλογραφία: Ι. Σκόνδρας, Ήβης 11, 152 34 Χαλάνδρι, Αθήνα, e-mail: skondras@yahoo.gr

Θ.Α. Πέππας,(1) Α. Στεφανίδης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η συνύπαρξη στη Βιέννη κατά το 19ο αιώνα εξεχουσών ιατρικών προσωπικοτήτων, αλλά και μεγάλων μορφών των Τεχνών, είχε ως αποτέλεσμα να διασταυρωθούν συχνά τα βήματα σπουδαίων επιστημόνων, που σφράγισαν με το όνομά τους την εξέλιξη της ιατρικής, αλλά και ανακαλύψεων, μεθόδων, σημείων και νόσων που ευρίσκονται σε χρήση και σήμερα, με διάσημους καλλιτέχνες που κατέχουν ανάλογη θέση στο δικό τους Πάνθεον.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Α΄ Παθολογική Κλινική, 2A΄ Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας, Πειραιά
Λέξεις Κλειδιά: Ιατρική, μουσική, τέχνη, Βιέννη, 19ος αιώνας.
Αλληλογραφία: Θ.Α. Πέππας, Ι. Χρυσοστόμου 24, 171 22 Ν. Σμύρνη e-mail: theopeppas@yahoo.com

Δ. Παπαμιχαήλ, Ε. Γεωργίου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ένωση της ποζιτρονικής και υπολογιστικής τομογραφίας δημιούργησε ένα αξιοθαύμαστο εργαλείο (PET/CT) που απεικονίζει ταυτόχρονα λειτουργικά και ανατομικά στοιχεία. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η ανάδειξη της τεχνολογίας και των εφαρμογών της PET/CT, όπως και των μελλοντικών δυνατοτήτων της. Οι εφαρμογές της επεκτείνονται σε πολλούς τομείς, με κυρίαρχη την εφαρμογή της στην Ογκολογία. Η αρχική σταδιοποίηση, η εκτίμηση του θεραπευτικού αποτελέσματος, η καθοδήγηση μιας ακτινοθεραπείας ή μιας βιοψίας και η επανασταδιοποίηση μετά από τη θεραπεία, είναι μερικές από τις ενδείξεις της χρήσης της που αποδεικνύουν πως αποτελεί ένα χρήσιμο κλινικό εργαλείο. Η δυνατότητα νέων ραδιοφαρμάκων να ενώνονται εκλεκτικά σε νευροϋποδοχείς τα καθιστά χρήσιμα στη διάγνωση νευρολογικών και ψυχιατρικών ασθενειών, στη μελέτη της πορείας τους και στην αποτελεσματικότητα μιας φαρμακευτικής αγωγής. Νέα ραδιοφάρμακα επεκτείνουν τις εφαρμογές της PET, για παράδειγμα σε καρδιαγγειακές παθήσεις και λοιμώξεις. Καινούργιες τεχνολογίες ήταν απαραίτητες για την επίτευξη της λειτουργίας ενός PET/CT, ενώ νέες προσεγγίσεις υπόσχονται καλύτερα αποτελέσματα. Παραμένει να απαντηθεί σύντομα το ερώτημα αν το καινούργιο υβριδικό σύστημα (PET/MRI) θα αντικαταστήσει την ήδη πετυχημένη PET/CT ή θα αποτελέσει ένα συμπλήρωμα στη σύγχρονη απεικόνιση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ποζιτρονική τομογραφία, PET/CT, PET/MRI, ραδιοφάρμακα, ογκολογία, καρδιολογία, νευρολογία, ιατρική απεικόνιση, νέες τεχνολογίες
Αλληλογραφία: Δ. Παπαμιχαήλ, Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα e-mail: dimitris.papamihail@gmail.com

Α. Φωτοπούλου,(1) Δ. Δημητρουλόπουλος,(2) Εμ. Παρασκευάς (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα καρκινοειδή (Argentaffinomas) ανήκουν σε μια ευρύτερη οικογένεια νεοπλασιών, γνωστών ως νευροενδοκρινείς όγκοι, οι οποίοι προέρχονται από τα κύτταρα APUD (Amine Precursor Uptake and Decarboxylation). Καρκινοειδείς όγκοι απαντώνται σχεδόν σε κάθε όργανο και σύστημα προερχόμενο από το αρχέγονο ενδόδερμα, αλλά συχνότερα εξορμώνται από τη γαστρεντερική οδό, και κατά προσέγγιση αναλογούν στο ήμισυ όλων των ενδοκρινών όγκων του γαστρεντερικού σωλήνα. Σε ποσοστό άνω του 95% εντοπίζονται σε 3 κυρίως θέσεις: σκωληκοειδής απόφυση, ορθό και λεπτό έντερο. Ανεξαρτήτως εντόπισης, οι καρκινοειδείς όγκοι έχουν τη δυνατότητα παραγωγής διαφόρων πεπτιδίων. Κλινικά, είναι δυνατόν να εκδηλωθούν σε διάφορα στάδια της νόσου με ορμονικά ή σχετιζόμενα με ορμόνες συμπτώματα/σύνδρομα ή και χωρίς αυτά. Δυνατόν να εμφανιστούν είτε σποραδικά είτε ως επιμέρους εκδηλώσεις κληρονομικών συνδρόμων. Η κλινική τους πορεία είναι συχνά ήπια, αλλά μπορεί επίσης να είναι επιθετική και ανθεκτική στη θεραπεία. Η παρούσα ανασκόπηση παρέχει ένα ευρύ φάσμα των εξελίξεων που έχουν σημειωθεί στην αποσαφήνιση της κλινικής και εργαστηριακής διάγνωσης, συμπεριλαμβανομένης και της προόδου στους τομείς της Γενετικής, της Μοριακής Βιολογίας, της Ιστοπαθολογίας, των βιοχημικών δεικτών, της ακτινολογικής και σπινθηρογραφικής απεικόνισης και της ενδοσκόπησης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 ΚΑΟ, Νοσοκομείο «Υγεία», 2 Γαστρεντερολογική Κλινική, ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκινοειδές, νευροενδοκρινείς όγκοι, καρκινοειδές πεπτικού, σωματοστατίνη, Octreoscan.
Αλληλογραφία: Δ. Δημητρουλόπουλος, Παρνασσού 35, 152 34 Χαλάνδρι, Αθήνα e-mail: dimdim@otenet.gr

Χ. Παπανδρέου, Χ.Μ. Χατζής, Ν. Τζανάκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα υγιή κύτταρα παράγουν συνεχώς ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, που διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα μέσω πολλαπλών αντιοξειδωτικών συστημάτων. Ανισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και εξουδετέρωσή τους οδηγεί στη δημιουργία οξειδωτικού στρες, που εμπλέκεται σε αρκετές παθήσεις. Οι επιβλαβείς επιδράσεις των ριζών αυτών αντισταθμίζονται από την αντιοξειδωτική δράση των αντιοξειδωτικών ενζύμων και μη-ενζυματικών αντιοξειδωτικών. Πολυάριθμες μελέτες δείχνουν ότι η μείωση του κινδύνου διαφόρων ασθενειών, κυρίως καρδιαγγειακών παθήσεων και κάποιων μορφών καρκίνου, σχετίζεται με διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές που περιέχουν αντιοξειδωτικές ουσίες. Επειδή η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από αφθονία στις τροφές αυτές (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά με όλο το πίτουρο, ξηροί καρποί, ελαιόλαδο και κόκκινο κρασί), οι ερευνητές έχουν αποδώσει μια πληθώρα προστατευτικών ιδιοτήτων στα αντιοξειδωτικά που περιέχονται σε αυτές. Πρόσφατα, χρησιμοποιείται η κλίμακα ORAC που αποτελεί δείκτη της αντιοξειδωτικής ικανότητας αρκετών τροφίμων. Αντίθετα, η πλειονότητα των μελετών υποστηρίζει τον αρνητικό ρόλο της χορήγησης αντι¬οξειδωτικών συμπληρωμάτων στη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής, Πανεπιστημίου Κρήτης, Κρήτη
Λέξεις Κλειδιά: Ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, οξειδωτικό στρες, καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, αντιοξειδωτικά, συμπληρώματα διατροφής, μεσογειακή διατροφή.
Αλληλογραφία: Χ. Παπανδρέου, Αγ. Παρασκευής 10, 715 00 Γούβες, Ηράκλειο e-mail: papchris10@gmail.com

Κ. Παπαγεωργίου,(1) Ε. Τσιβίκη (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
To στρες είναι μια κατάσταση που στις σημερινές κοινωνίες εμφανίζεται όλο και συχνότερα. Τα τελευταία χρόνια έχει εισβάλει και στη ζωή των παιδιών, με αποτέλεσμα να επηρεάζει ιδιαίτερα τη σχολική τους επίδοση. Η μεγάλη αύξηση του αριθμού των παιδιών που παρουσιάζουν συμπτώματα στρες προκαλεί την ανησυχία των γονιών, των δασκάλων και της ιατρικής κοινότητας. Το άρθρο αυτό ασχολείται με τις αιτίες, τις συνέπειες και τις στρατηγικές πρόληψης των στρεσογόνων γεγονότων στη διαδικασία εκπαίδευσης των παιδιών και των εφήβων. Το σχολείο μπορεί να είναι στρεσογόνος παράγοντας, ξεκινώντας από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, συνεχίζοντας στη δευτεροβάθμια και καταλήγοντας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δυσάρεστα γεγονότα προκαλούν συχνά άγχος, κατάθλιψη και θυμό. Οι καλύτεροι τρόποι πρόληψης του άγχους σε παιδιά και εφήβους είναι η αναζήτηση οικογενειακής και κοινωνικής υποστήριξης, που αποσκοπεί στην επίλυση των προβλημάτων, τη μείωση και την αποφυγή των εντάσεων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 Ιδιώτης Παιδίατρος, Καστοριά, 2 Παιδιατρική Κλινική, «Μποδοσάκειο» Γενικό Νοσοκομείο Πτολεμαΐδας, Πτολεμαΐδα
Λέξεις Κλειδιά: Ψυχολογική καταπόνηση, πηγές, σχολείο, συνέπειες, πρόληψη, μαθητές
Αλληλογραφία: Κ. Παπαγεωργίου, Άννης Κομνηνού 1, 52 100 Καστοριά, Ελλάδα e-mail: kokis@boxer.com.gr

Π. Κοσμίδης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού (GIST) είναι οι πιο συχνοί μεσεγχυματικοί όγκοι της γαστρεντερικής οδού. Η πρωτεΐνη KIT αποτελεί έναν αξιόπιστο ανοσοϊστοχημικό δείκτη με καθοριστικό ρόλο στη διάγνωση των GIST. Για τη διάγνωση και την εκτίμηση της νόσου χρησιμοποιούνται απεικονιστικές μέθοδοι, όπως η αξονική τομογραφία (CT), η μαγνητική τομογραφία (MRI), ενώ η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) μπορεί να δώσει περισσότερες πληροφορίες για το μέγεθος και την κακοήθεια των όγκων αυτών. Εξελίξεις στη μοριακή βιολογία έφεραν επανάσταση το 2001, όταν η πρώτη μοριακή θεραπεία κατά του καρκίνου προσέφερε κλινικό όφελος στην περίπτωση των GIST. Με τη χορήγηση imatinib (αναστολέας τυροσινικής κινάσης) επιτυγχάνεται παράταση της διάμεσης επιβίωσης, που φθάνει τους 57 μήνες σε μεταστατικό GIST. Στην περίπτωση των GIST με μετάλλαξη στο εξώνιο 9, κλινικές συστάσεις προτείνουν χορήγηση υψηλής δόσης imatinib, λόγω μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας στην επιβίωση χωρίς επιδείνωση (PFS). Η καθιερωμένη προσέγγιση σε περίπτωση επιδείνωσης είναι η αύξηση της δόσης του imatinib. Το sunitinib αποτελεί την εγκεκριμένη θεραπεία δεύτερης γραμμής σε περίπτωση επιδείνωσης ή δυσανεξίας υπό imatinib. Στην περίπτωση των GIST, που έχουν πλήρως εξαιρεθεί χειρουργικά, η υποτροπή είναι συνήθης. Μια νέα κατηγοριοποίηση των GIST, που υποδεικνύει τον κίνδυνο υποτροπής με βάση το μιτωτικό δείκτη, το μέγεθος και την εντόπιση, έχει προταθεί. Η επικουρική χορήγηση του imatinib έδειξε όφελος στην επιβίωση χωρίς υποτροπή (RFS) και για αυτό πρόσφατα εγκρίθηκε από τις υγειονομικές αρχές. Υπάρχουν πλέον συστάσεις για τουλάχιστον 1 έτος επικουρικής χορήγησης imatinib σε ασθενείς με GIST ενδιάμεσου και υψηλού κινδύνου υποτροπής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Παθολογική – Ογκολογική Κλινική, ΔΘΚΑ Νοσοκο­μείο «Υγεία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Στρωματικοί όγκοι, γαστρεντερικό, αναστολέας τυροσινικής κινάσης
Αλληλογραφία: Π. Κοσμίδης, Λεωφ. Κηφισίας & Ερυθρού Σταυρού 4, 151 23 Αθήνα

Δ.Γ. Ηλιόπουλος, Σ.Π. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Σε ασθενείς με δρεπανοκυτταρική νόσο παρατηρούνται συχνά ηπατικές διαταραχές, οι οποίες σχετίζονται με την παθογένεια της νόσου καθώς και με επιπλοκές της θεραπευτικής αντιμετώπισης των συμπτωμάτων της. Η παρούσα ανασκόπηση περιγράφει το φάσμα της ηπατικής συμμετοχής, όπως κυμαίνεται από την ασυμπτωματική ηπατομεγαλία, με ή χωρίς διαταραχές στις παραμέτρους της ηπατικής λειτουργίας, μέχρι τις σοβαρές οξείες εκδηλώσεις των αγγειοαποφρακτικών κρίσεων, αποτέλεσμα του πολυμερισμού της παθολογικής αιμοσφαιρίνης στο εσωτερικό των ερυθρών αιμοσφαιρίων και της ενσφήνωσης των δρεπανοκυττάρων στα ηπατικά κολποειδή. Τα οξεία κλινικά σύνδρομα περιλαμβάνουν τις επώδυνες ηπατικές κρίσεις, με οξύ άλγος στο δεξιό υποχόνδριο και ίκτερο, τα επεισόδια του ηπατικού εγκλωβισμού, με αιφνίδια ηπατομεγαλία και ραγδαία πτώση του αιματοκρίτη, και την επιμένουσα οξεία ή χρόνια ενδοηπατική χολόσταση με προεξέχον σημείο τον ίκτερο. Οι συχνές μεταγγίσεις και η χρόνια αιμόλυση σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο χολολιθίασης, χοληδοχολιθίασης, αιμοσιδήρωσης και σε σπάνιες πλέον περιπτώσεις, μετάδοσης ιών της ηπατίτιδας. Ασυνήθη ηπατικά σύνδρομα που περιγράφονται στους ασθενείς με δρεπανοκυτταρική νόσο αποτελούν η αυτοάνοση ηπατίτιδα, τα πυογενή ηπατικά αποστήματα, το ηπατικό έμφρακτο, το ηπατικό χόλωμα, το σύνδρομο Budd-Chiari και η υπεραμμωνιαιμία λόγω ένδειας ψευδαργύρου. Η διάγνωση στηρίζεται στην κλινική εξέταση, στον εργαστηριακό έλεγχο, στα απεικονιστικά ευρήματα και σε ορισμένες περιπτώσεις, στην ιστολογική διερεύνηση. Η θεραπεία με μεταγγίσεις αίματος, αφαιμαξομεταγγίσεις και χορήγηση υδροξυουρίας στοχεύει να προληφθεί η μη αντιστρεπτή βλάβη του ηπατικού παρεγχύματος. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των επιπλοκών αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της θετικής έκβασης της δρεπανοκυτταρικής ηπατοπάθειας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΠΓΝΑ «Ιππο­κράτειο», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Δρεπανοκυτταρική νόσος, δρεπανοκυτταρική ηπατοπάθεια, επώδυνη ηπατική κρίση, ηπατική κρίση εγκλωβισμού, επιμένουσα ενδοηπατική χολόσταση, αιμοσιδήρωση, χολολιθίαση, ηπατίτιδα Α, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C, σύνδρομο Budd-Chiari, αυτοάνοση ηπατίτιδα, ηπατικά αποστήματα, υδροξυουρία, αφαιμαξομεταγγίσεις.
Αλληλογραφία: Σ.Π. Ντουράκης, Αχαΐας 28, 115 23 Αθήνα e-mail: spdour@med.uoa.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Αικ. Μαστωράκη, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι όζοι θυρεοειδούς είναι ένα συχνό πρόβλημα στην κλινική πράξη. Αν και οι περισσότεροι από αυτούς αντιστοιχούν σε καλοήθεις βλάβες, σε ποσοστό περίπου 10% υποκρύπτεται κακοήθεια. Οι όζοι αυτοί θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να αντιμετωπίζονται με χειρουργική επέμβαση. Στην πράξη, η συνήθης διαγνωστική διερεύνηση (που περιλαμβάνει παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) της ύποπτης βλάβης) εφαρμόζεται σε όζους διαμέτρου άνω των 10 mm. Εντούτοις, σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και σε μικρούς όζους (<10 mm) είναι δυνατόν να απαιτηθεί επιθετική διαγνωστική διερεύνηση και θεραπευτική αντιμετώπιση. Ο κλινικός γιατρός θα πρέπει να αναγνωρίσει ύποπτα ευρήματα από το ιστορικό, την κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Η FΝΑ θα πρέπει να γίνεται (συνήθως κάτω από υπερηχογραφική καθοδήγηση) σε κάθε όζο θυρεοειδούς, ασχέτως μεγέθους, εφόσον από τον παραπάνω έλεγχο αναγνωρισθούν ύποπτα για κακοήθεια ευρήματα. Αν και η συνηθέστερη μορφή κακοήθειας στους μικρούς όζους είναι το θηλώδες καρκίνωμα, εντούτοις θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το σπανιότερο ενδεχόμενο να υποκρύπτεται άλλη σπανιότερη μορφή καρκίνου θυρεοειδούς, όπως το μυελοειδές καρκίνωμα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Αττικόν» ΠΓΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος, θυρεοειδής, χειρουργική, υπερηχογράφημα, βιοψία διά λεπτής βελόνης, όζοι, θυρεοειδεκτομή.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Σ.Θ. Κούτμος (1), Β. Μπεκιάρη (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Nευροενδοκρινικά (ΝΕ) κύτταρα βρίσκονται διάσπαρτα πρακτικά σε κάθε ιστό του οργανισμού και αυτό έχει δύο συνέπειες στην ογκογένεση. Η πρώτη είναι ότι ΝΕ όγκοι μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε ιστό και η δεύτερη ότι ΝΕ στοιχεία μπορούν να συνοδεύουν τους όγκους κάθε οργάνου. Το τελευταίο σημαίνει πως κάθε όγκος έχει τη θεωρητική δυνατότητα να παράγει και ουσίες που χαρακτηρίζουν ΝΕ ιστούς. Οι ουσίες αυτές μπορούν πρακτικά να καταταγούν σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη είναι αυτές που ανευρίσκονται σε μικρές ποσότητες ενδοκυτταρικά. Η παρουσία τους χαρακτηρίζει τους νευρικούς ή ΝΕ ιστούς και η ανίχνευσή τους, είτε σαν νουκλεοτίδια είτε σαν πρωτεΐνες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ιστολογική ταξινόμηση του όγκου, τη λεπτή κατάταξή του και κάποτε, στην επιλογή της θεραπείας και την πρόγνωση. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν ουσίες που παράγονται σε μεγαλύτερες ποσότητες, εξέρχονται από το κύτταρο και έχουν δυνητικά παρακρινική ή και ορμονική δράση, σε μακρινούς ιστούς και όργανα. Τέτοιες ουσίες είναι υπεύθυνες για τα ενδοκρινικά και άλλα σύνδρομα, που μπορεί να συνοδεύουν τον όγκο ή τις μεταστάσεις του. Μερικά από τα συχνότερα σύνδρομα της τελευταίας αυτής κατηγορίας, όπως η υπερ- και υπ-ασβεστιαιμία, η υπογλυκαιμία, το σύνδρομο Cushing, η υπερ- και υπο-νατριαιμία και η υποκαλιαιμία, αποτελούν το αντικείμενο αυτής της ανασκόπησης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς», 2 Ογκολογικό Τμήμα, Γ΄ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Eνήλικες, παρανεοπλασματικά σύνδρομα, νεόπλασμα, οστικά νεοπλάσματα.
Αλληλογραφία: Σ.Θ. Κούτμος, Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» Λεωφ. Μεσογείων 154, 115 27 Αθήνα e-mail: spiroskoutmos@gmail.com

Α.Κ. Τζωρτζοπούλου (1), Σ.Θ. Κανακάρης (1), Ν.Γ. Μπαϊκούσης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το σύνδρομο Marfan (ΣΜ) είναι μία διαταραχή του συνδετικού ιστού που προκαλείται κυρίως από μεταλλάξεις στο γονίδιο της ινιδίνης-1 (FBN1). Πρόσφατα, αναδείχθηκε ότι μεταλλάξεις στο γονίδιο του υποδοχέα του αυξητικού παράγοντα μετασχηματισμού-β 2 (transforming growth factor-β receptor 2, TGFBR2) έχουν ως συνέπεια την εμφάνιση συμπτωμάτων ΣΜ. Οι εκδηλώσεις του ΣΜ αφορούν κυρίως στο ερειστικό, στο οπτικό και στο καρδιαγγειακό σύστημα και οι περισσότερες φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα διαταραχών στη ρύθμιση του TGFβ. Η ευαισθησία μοριακών τεχνικών ανίχνευσης μεταλλάξεων FBN1 δεν είναι υψηλή, με αποτέλεσμα η διάγνωση του ΣΜ να παραμένει κλινική και να απαιτεί συνεργασία πολλών ιατρικών ειδικοτήτων. Η διάγνωση του ΣΜ βασίζεται στο συνδυασμό μειζόνων και ελασσόνων κριτηρίων, γνωστών ως «κριτήρια της Γάνδης». Μεταλλάξεις στο γονίδιο FBN1 έχουν αναδειχθεί και σε ασθενείς που δεν πληρούν αυτά τα κριτήρια, και ως εκ τούτου το ΣΜ θεωρείται ότι ανήκει στις ινιδινοπάθειες τύπου 1. Η πρόοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στη διάγνωση και θεραπεία του ΣΜ είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών. Παρόλ’ αυτά, συχνά το ΣΜ δεν δια­γιγνώσκεται έγκαιρα, με συνέπεια η νοσηρότητα και πρόωρη θνησιμότητα να παραμένει υψηλή. Η ανάδειξη σύγχρονων τεχνικών για την έγκαιρη διάγνωση του ΣΜ είναι αναγκαία, έτσι ώστε να παρέχεται η βέλτιστη θεραπεία και παρακολούθηση στους πάσχοντες και ο απαραίτητος έλεγχος στην οικογένειά τους.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 Εργαστήριο Ιστολογίας & Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, 2 Καρδιοθωρακοχειρου­ργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα
Λέξεις Κλειδιά: Ινιδίνη-1, σύνδρομο Marfan, αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού β, κλινική εικόνα, διάγνωση.
Αλληλογραφία: Ντ.Γ. Τηνιακού, Εργαστήριο Ιστολογίας & Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μ. Ασίας 75, Γουδή 115 27 Αθήνα e-mail: dtiniak@med.uoa.gr

Ι.Γ. Καραϊτιανός (1), Στ.Κ. Αρχοντάκης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ανασκοπείται η βιβλιογραφία σχετικά με τις νεότερες απόψεις για την ακρίβεια, την αξιοπιστία και την κλινική εφαρμογή της Κυτταρολογίας στη διαγνωστική προσέγγιση αλλοιώσεων του παγκρέατος. Μέσω του Pubmed/ Medline αναζητήθηκαν άρθρα, κατά το χρονικό διάστημα 1985–2009, που να αναφέρονται στην κυτταρολογική διάγνωση αλλοιώσεων του παγ­κρέατος. Συνολικά ανασκοπήθηκαν 50 ιατρικά άρθρα. Σε περίπτωση που δεν γινόταν αναφορά σε επαρκή αριθμό τυχαιοποιημένων μελετών, η έρευνα επεκτάθηκε σε άρθρα που αναφέρονταν σε κλινικές μελέτες, ανασκοπήσεις και αναφορές μεμονωμένων περιστατικών. H ευαισθησία της παρακέντησης στη διάγνωση παγκρεατικών νεοπλασμάτων είναι 86–98%, όταν γίνεται διαδερμικά και 75–94% όταν γίνεται ενδοσκοπικά Η κυτταρολογική εξέταση αλλοιώσεων του παγκρέατος αποτελεί μια ασφαλή, ελάχιστα επεμβατική και σχετικά οικονομική μέθοδο διάγνωσης, η οποία μπορεί, εφόσον συνδυάζεται με τα απεικονιστικά και τα λοιπά εργαστηριακά ευρήματα, να εξασφαλίσει ικανοποιητικά ποσοστά διαγνωστικής ακρίβειας, συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της ιστολογικής εξέτασης. Η εμπειρία του εξεταστή, τόσο όσον αφορά στη λήψη κυτταρολογικού υλικού όσο και στην αξιολόγηση των ευρημάτων, αποτελεί κύριο παράγοντα για την υψηλή αξιοπιστία της μεθόδου. Η επιτυχής ερμηνεία των κυτταρολογικών ευρημάτων μπορεί να επιτευχθεί μόνο κατόπιν συνεκτίμησης των λοιπών κλινικών και εργαστηριακών ευρημάτων, υπό το πρίσμα μιας πλήρους και ενδελεχούς προεγχειρητικής διαφοροδιαγνωστικής προσέγγισης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 Γ΄ Χειρουργική Κλινική, ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα, 2 Κυτταρολογικό Εργαστήριο, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος παγκρέατος, όγκοι παγκρέατος, παρακέντηση διά λεπτής βελόνης, παρακέντηση υπό την καθοδήγηση αξονικού τομογράφου, FNA.
Αλληλογραφία: I.Γ. Καραϊτιανός, Στουρνάρα 32, 104 33 Αθήνα e-mail: igkaraitianos@hotmail.com

Π. Μαυρογιάννη (1), Γ. Αλεξανδράκης (1), Η. Νικολαΐδου (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα οξυτενή κονδυλώματα πρωκτογεννητικής περιοχής αποτελούν στις μέρες μας την πιο συχνή σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσο. Ως αιτιολογικός παράγοντας φέρεται ο ιός των κονδυλωμάτων HPV, ο οποίος συνδέεται ισχυρά με την ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Με ανάλογους μηχανισμούς καρκινογένεσης (αδρανοποίηση ογκοκατασταλτικών πρωτεϊνών, αναστολή του κυτταρικού κύκλου και της απόπτωσης, αύξηση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού, ενσωμάτωση στο DNA του ξενιστή) φαίνεται ότι επιδρά η λοίμωξη HPV και στην ορθοπρωκτική περιοχή, οδηγώντας σε δυσπλασία, ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία και τελικά σε καρκίνο του πρωκτού. Δεδομένης της αύξησης του επιπολασμού της νόσου σε ειδικές ομάδες πληθυσμού (ομοφυλόφιλοι, HIV οροθετικοί) κρίνεται αναγκαία η σωστή διαχείριση των ασθενών με ορθοπρωκτικά οξυτενή κονδυλώματα και η υιοθέτηση σύγχρονων μεθόδων διερεύνησης, συμπεριλαμβανομένων της διαγνωστικής ενδοσκόπησης, κυτταρολογικής και ιστοπαθολογικής εξέτασης και των εφαρμογών της μοριακής βιολογίας (PCR γονοτυπική ανάλυση).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1 Γαστρεντερολογική Κλινική, Νοσοκομείο «ΝΙΜΤΣ», 2 Διαγνωστικό Εργαστήριο και Κέντρο Αναφοράς Αφροδισίων Νόσων και AIDS, Νοσοκομείο «Α. Συγγρός», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Οξυτενή ορθοπρωκτικά κονδυλώματα, HPV-λοίμωξη, ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία πρωκτού, καρκίνος πρωκτού.
Αλληλογραφία: Π. Μαυρογιάννη, Βρεσθένης 92, 117 45, Αθήνα e-mail: titi_mav@yahoo.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
O 20ός αιώνας χαρακτηρίζεται από δραματικές μεταβολές στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Αν και αρχικά επιχειρήθηκαν πλέον επιθετικές μέθοδοι θεραπείας, τελικά καθιερώθηκαν οι πλέον συντηρητικές μέθοδοι αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού. Έτσι, αρχικά η τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή αντικατέστησε τη ριζική μαστεκτομή, ενώ τις τελευταίες δύο δεκαετίες του 20ού αιώνα καθιερώθηκε η συντηρητική χειρουργική (ογκεκτομή ή τεταρτεκτομή σε συνδυασμό με λεμφαδενικό καθαρισμό μασχάλης και μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία) σαν μέθοδος εκλογής για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα άρχισε να κερδίζει έδαφος η βιοψία του φρουρού λεμφαδένα σε μία προσπάθεια αποφυγής των επιπλοκών του λεμφαδενικού καθαρισμού της μασχάλης. Ορόσημα στην εξέλιξη της χειρουργικής (συμπεριλαμβανομένης και της χειρουργικής του καρκίνου του μαστού) στον 20ό αιώνα είναι η διάδοση της μετάγγισης αίματος, η προσεκτική παρακολούθηση των ασθενών (για την αξιόπιστη στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων της θεραπείας), η ανάπτυξη συστημάτων σταδιοποίησης της νόσου, η εισαγωγή της ταχείας βιοψίας, η ανάπτυξη της ακτινοθεραπείας, της χημειοθεραπείας και της ορμονοθεραπείας. Νεότερες μέθοδοι θεραπείας (όπως η in-situ καταστροφή μικρών όγκων του μαστού με laser ή ραδιοκύματα, γονιδιακή θεραπεία κ.λπ.) αποτελούν αντικείμενα εντατικής έρευνας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος μαστού, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, γονιδιακή θεραπεία, συντηρητική χειρουργική.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Π. Παπακυριάκου, Μ. Γιασεμίδου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H σοβαρή υπομαγνησιαιμία (Μg<1 mg/dL, <0,8 meq/L, <0,4 mmol/L) μειώνει την έκκριση ΡΤΗ με αποτέλεσμα την ανάπτυξη δευτεροπαθούς υποπαραθυρεοειδισμού. Σε αυτήν την περίπτωση έχει παρατηρηθεί θετική συμβολή της χορήγησης μαγνησίου τόσο όσον αφορά στη βελτίωση της κλινικής εικόνας όσο και στην αποκατάσταση σε φυσιολογικά επίπεδα της συγκέντρωσης ασβεστίου στο πλάσμα. Στην παρούσα εργασία καταγράφουμε τα συμπτώματα και τη θεραπευτική αγωγή 43χρονης γυναίκας, η οποία διαγνώστηκε με υπομαγνησιαιμία επί εδάφους πρωτοπαθούς υποπαραθυρεοειδισμού. Σκοπός της εργασίας είναι να εξετάσει αν υπάρχει όφελος από τη χορήγηση μαγνησίου σε υπομαγνησιαιμία επί εδάφους πρωτοπαθούς υποπαραθυρεοειδισμού, κατ’ αντίστοιχο τρόπο που έχει καταγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία σε περιπτώσεις δευτεροπαθούς υποπαραθυρεο­ειδισμού οφειλόμενου σε υπομαγνησιαιμία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Παθολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Πάφου, Κύ­προς
Λέξεις Κλειδιά: Yποπαραθυρεοειδισμός, υπομαγνησιαιμία, παραθορμόνη, PTH
Αλληλογραφία: Π. Παπακυριάκου, Σπετσών 11, Spetson Complex, Block B, αρ. 3, 80 21 Πάφος, Κύπρος e-mail: panikcos@cytanet.com.cy

Α. Πεφάνης

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Κέντρο Προέλευσης: Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Αλληλογραφία: A. Πεφάνης, Παθολο­γική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Λεωφ. Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα e-mail: pefan1@otenet.gr

Π. Μπακάκος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι τρόφιμοι ιδρυμάτων μακράς φροντίδας αποτελούν ομάδα αυξημένου κινδύνου για λοιμώξεις. Συνήθως πρόκειται για ηλικιωμένους που έχουν σοβαρούς λειτουργικούς περιορισμούς και υποκείμενα νοσήματα. Η πνευμονία είναι η κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας σε αυτήν την ομάδα. Ατυχώς, ο απλοϊκός διαχωρισμός σε πνευμονία της κοινότητας και νοσοκομειακή πνευμονία δεν είναι πια επαρκής, κυρίως εξαιτίας των δημογραφικών μεταβολών των ασθενών αλλά και μεταβολών στους παράγοντες κινδύνου για πνευμονία από δυνητικά ανθεκτικά παθογόνα. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την νοσοκομειακή πνευμονία που δημοσιεύτηκαν το 2005 από την ATS/IDSA περιέλαβαν έναν καινούργιο όρο, «Πνευμονία σχετιζόμενη με τη φροντίδα υγείας», για να αναγνωρίσει εκείνους τους ασθενείς που προέρχονται από χώρους, όπως ιδρύματα, που εκτίθενται σε ανθεκτικά παθογόνα και μπορεί να αναπτύξουν πνευμονία από αυτά τα παθογόνα. Η πνευμονία που σχετίζεται με τη φροντίδα υγείας μοιάζει περισσότερο στη νοσοκομειακή απ’ ότι με αυτή της κοινότητας αναφορικά με τα υπεύθυνα παθογόνα, τη θνητότητα και τις συννοσηρότητες. Η πνευμονία σε τροφίμους ιδρυμάτων μακράς φροντίδας μπορεί να εκδηλωθεί με άτυπη κλινική εικόνα, όπως μεταβολή στο νοητικό, επικοινωνιακό επίπεδο ή μείωση της φυσικής δραστηριότητας. Οι αρχές της αντιμικροβιακής θεραπείας που θεωρούνται σημαντικές για την έκβαση της νοσοκομειακής πνευμονίας και της πνευμονίας του αναπνευστήρα προτείνονται και για την πνευμονία που σχετίζεται με τη φροντίδα υγείας και περιλαμβάνουν: πρώιμη έναρξη εμπειρικής αντιβιοτικής θεραπείας, χρήση ευρέος φάσματος εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής και αποκλιμάκωση της εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθη­νών, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Πνευμονία, ηλικιωμένοι, τρόφιμοι ιδρυμάτων.
Αλληλογραφία: Π. Μπακάκος, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Λεωφ. Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα e-mail: petros44@hotmail.com

Στ. Πεντέα (1), Α.Μ. Καλοβιδούρη (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι λοιμώξεις ουροποιητικού στους ηλικιωμένους τροφίμους οίκων ευγηρίας έχουν ιδιαιτερότητες οι οποίες επισημαίνονται στις πρόσφατες οδηγίες της Infectious Diseases Society of America. Οι ασθενείς αυτοί είναι επιρρεπείς σε λοιμώξεις ουροποιητικού και η θνητότητα από αυτές είναι μεγαλύτερη εν σχέσει με νεότερους με ίδια προβλήματα υγείας, ενώ οι ανεπιθύμητες δράσεις των φαρμάκων είναι συχνότερες. Η αξιολόγηση πολλές φορές των ασθενών με λοίμωξη είναι δυσχερής και λοίμωξη ουροποιητικού μπορεί να εμφανίζεται με μικρή αύξηση της θερμοκρασίας τους ή με αλλαγή του επιπέδου συνειδήσεως. Η πυουρία στους ηλικιωμένους ασθενείς οίκων ευγηρίας είναι συχνή, δεν σημαίνει πάντοτε λοίμωξη και δεν πρέπει να θεραπεύεται. Η χρήση των ουροκαθετήρων πρέπει να περιορίζεται βάσει αυστηρών ενδείξεων χρήσεως. Αλλαγή ουροκαθετήρα και χρήση αντιμικροβιακών διέπονται από τους ίδιους κανόνες που εφαρμόζονται σε όλους τους άλλους ασθενείς.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Γ΄ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα, 2Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα
Λέξεις Κλειδιά: Λοίμωξη ουροποιητικού, ουρολοίμωξη, ηλικιωμένοι, οίκοι ευγηρίας, ιδρύματα μακράς φροντίδας.
Αλληλογραφία: Στ. Πεντέα, Στράβωνος 13, 116 34 Αθήνα e-mail: geclopsa@otenet.gr

Α. Παπαδόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι λοιμώξεις μαλακών μορίων (SSTI) στους τροφίμους οίκων ευγηρίας αποτελούν την τρίτη συχνότερη αιτία λοίμωξης με συνολική συχνότητα 1–9% και επίπτωση 0,9–2,1 περιπτώσεις/1000 ασθενείς-έτη. Οι πιο συχνές πρωτογενείς SSTI είναι το ερυσίπελας, η κυτταρίτιδα και το μολυσματικό κηρίο, ενώ οι νεκρωτικές λοιμώξεις είναι γενικότερα σπάνιες. Κύρια αίτια, όπως και στο γενικό πληθυσμό, είναι ο Staphylococcus aureus και ο Streptococcus pyogenes. Το 20% των τροφίμων οίκων ευγηρίας θα εμφανίσουν λοίμωξη σε έλκος κατακλίσεως μέσα στα 2 πρώτα έτη παραμονής τους στο ίδρυμα. Για τη διάγνωση προτιμότερο είναι να αναρροφείται υλικό από τα πλάγια του έλκους, διαμέσου υγιούς δέρματος. Επιφανειακές καλλιέργειες δεν συνιστώνται. Η αντιμετώπιση των μολυσμένων ελκών κατακλίσεως είναι πολυδιάστατη και συμπεριλαμβάνει: (1) θεραπεία της λοίμωξης, (2) άρση της τοπικής πίεσης, (3) χειρουργικό καθαρισμό, (4) διατροφική υποστήριξη και (5) τοπικά επιθέματα και άλλα τοπικά μέσα. Οι περισσότερες περιπτώσεις οστεομυελίτιδας στους ηλικιωμένους παρουσιάζονται κάτωθεν των μολυσμένων ελκών κατακλίσεως. Το 25% των ασθενών με σηπτική αρθρίτιδα είναι >60 ετών, ενώ το πιο συχνό παθογόνο είναι ο S. aureus και ακολουθούν τα Gram αρνητικά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Κυτταρίτιδα, έλκη κατακλίσεων, οστεομυελίτιδα, ηλικιωμένοι.
Αλληλογραφία: A. Παπαδόπουλος, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Ρίμινι 1, 124 62 Χαϊδάρι, Αθήνα e-mail: antpapa1@otenet.gr

Θ.Α. Πέππας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H βακτηριαιμία είναι πολύ συχνότερη και με δυσμενέστερη έκβαση στους ηλικιωμένους. Οι κλινικές εκδηλώσεις ποικίλλουν από απλή καταβολή και ανεξήγητες πτώσεις, έως διαταραχές του επιπέδου συνειδήσεως. H Escherichia coli αποτελεί το συχνότερο αίτιο. Επίσης, οι ηλικιωμένοι αποτελούν πλέον του 50% των προσβαλλόμενων από ενδοκαρδίτιδα, με πρόγνωση συγκρίσιμη αυτής των ασθενών μέσης ηλικίας. Σε τροφιμογενείς επιδημίες σε ιδρύματα μακράς φροντίδας, οι υπερήλικες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από τον γενικό πληθυσμό αν αναπτύξουν λοίμωξη από Campylobacter jejuni, Clostridium perfringens και Salmonella spp. Αν ο ασθενής έχει υψηλό πυρετό, κοιλιακό άλγος ή/και αιμορραγικές κενώσεις, χωρίς ιστορικό λήψης αντιβιοτικών τις τελευταίες 30 ημέρες, επιβάλλεται η μεταφορά στο νοσοκομείο και η λήψη καλλιεργειών κοπράνων και αίματος. Αν ο ασθενής έχει λάβει αντιμικροβιακά τις προηγούμενες 30 ημέρες, πρέπει να γίνει έλεγχος για τοξίνη του Clostridium difficile στα κόπρανα. Αν και σχεδόν κάθε ιογενές νόσημα μπορεί να εμφανισθεί σε ηλικιωμένους, ιδιαίτερη σημασία έχει ο έρπης ζωστήρ, λόγω του μεγαλύτερου κινδύνου ανάπτυξης μεθερπητικής νευραλγίας. Οι ηλικιωμένοι οφείλουν να εμβολιασθούν ετησίως με το κυκλοφορούν εμβόλιο της γρίπης, με το εμβόλιο κατά του πνευμονιοκόκκου άπαξ, ή να επανεμβολιασθούν αν είχαν εμβολιασθεί 5 ή περισσότερα έτη πριν, όντας κάτω των 65 ετών την εποχή του πρώτου εμβολιασμού.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Γ΄ Παθολογική Κλινική, ΓΝ Νίκαιας-Πειραιά, «Άγιος Παντελεήμων», Nίκαια, Πειραιάς
Λέξεις Κλειδιά: Βακτηριαιμία, γαστρεντερικές λοιμώξεις, ιογενείς λοιμώξεις, εμβολιασμοί, ηλικιωμένοι.
Αλληλογραφία: Θ.Α. Πέππας, Ιωάννου Χρυσοστόμου 24, 171 22 Ν. Σμύρνη, Αθήνα e-mail: th.a.peppas@gmail.com

Χρ. Τεσσερομμάτη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι καρδιαγγειακές νόσοι (ΚΑΝ), κυρίως στεφανιαία νόσος, αποτελούν τον συχνότερο παράγοντα νοσηρότητας και θνητότητας στις Δυτικές κοινωνίες. Οι συνηθέστεροι παράγοντες κινδύνου που δύνανται να περιοριστούν είναι υπερλιπιδαιμία, υπέρταση, κάπνισμα και σακχαρώδης διαβήτης, ενώ η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό δεν επιδέχονται παρέμβαση. Ενδιαφέρουσα έρευνα είναι η συσχέτιση περιοδοντικής νόσου με τις διεργασίες ανάπτυξης αθηροσκλήρυνσης. Η Porphyromonas gingivalis (Pg) σχετίζεται απόλυτα με την εμφάνιση περιοδοντίτιδας στους ενήλικες και προσβάλλει μεγάλο αριθμό ασθενών με απώλεια περιοδοντικού οστίτη ιστού. Οι λιποπολυσακχαρίτες (LPS) της P. gingivalis, εντόνως παθογόνοι, επάγουν τις κυτταροκίνες της φλεγμονής στους ινοβλάστες των ούλων του ανθρώπου (human gingival fibroblasts, HGFs) και προκαλούν απορρόφηση οστού που σχετίζεται απόλυτα με την εμφάνιση περιοδοντικής νόσου. Η βλάβη του ενδοθηλίου των αγγείων από μικροοργανισμούς και η παρουσία παραγόντων φλεγμονής όπως οι κυτταροκίνες υποδεικνύουν τη σχέση μεταξύ ειδικών αντισωμάτων έναντι του λοιμογόνου παράγοντα και της αθηροσκλήρυνσης. Η βακτηριαιμία δρα συνεργιστικά με τους κλασικούς παράγοντες κινδύνου. Τελικά φαίνεται ότι οι εμμένουσες λοιμώξεις συμβάλλουν στην εμφάνιση φλεγμονής, με συνοδό υπερπηκτικότητα και διαταραχές της ινωδόλυσης, που προδιαθέτουν σε μελλοντική καρδιαγγειακή νόσο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανε­πιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Περιοδοντίτις, Porphyromonas gingivalis, καρδιαγγειακή νόσος.
Αλληλογραφία: Χρ. Τεσσερομμάτη, Μικράς Ασίας 75, 115 27 Γουδή, Αθήνα e-mail: ctesser@med.uoa.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα σημειώθηκαν κάποιες εξελίξεις όσον αφορά την κατανόηση της ανατομίας και της παθοφυσιολογίας των νόσων, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του μαστού. Η σημαντική όμως ώθηση στην πρόοδο της χειρουργικής σημειώθηκε κατά τον 19ο αιώνα και κυρίως στο δεύτερο ήμισυ αυτού, κυρίως χάρη στην επινόηση της αναισθησίας, της αντισηψίας και της μικροσκόπησης (που επέτρεψε την κατανόηση της αληθούς φύσης του καρκίνου). Σημαντική ήταν η προσφορά του Halsted που καθιέρωσε τη ριζική μαστεκτομή ως μέθοδο θεραπείας του καρκίνου του μαστού στα τέλη του 19ου αιώνα. Εξίσου σημαντική, αν και λιγότερο γνωστή, ήταν η προσφορά του Willy Meyer, που και αυτός περιέγραψε την ίδια εποχή την ίδια σχεδόν επέμβαση με την επέμβαση Halsted για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος μαστού, χειρουργική, αντισηψία, αναισθησία.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Ι.-Σ. Ντόκου (1) Μ. Δαρεμά (20, Β. Βράνη (1) Α. Βιττωράκη (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Σκοπός της μελέτης ήταν η αναζήτηση ειδικών έναντι νεφρικού μοσχεύματος HLA-αντισωμάτων (ΕΜΑ) και η σημασία τους στην πορεία της μεταμόσχευσης. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Σε 605 λήπτες νεφρικού μοσχεύματος αναζητήθηκαν de novo παραχθέντα ΕΜΑ. Για τη μελέτη των ανοσογονικών HLA μορίων οι ασθενείς χωρίσθηκαν στην ομάδα Α (n=451) με HLA τάξης Ι και ΙΙ ασύμβατο μόσχευμα και στην ομάδα Β (n=154) με HLA τάξης Ι ασύμβατο μόσχευμα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Σε 86/605 ασθενείς ανιχνεύθηκαν ΕΜΑ, 74 (16,4%) ήταν ασθενείς της ομάδας Α και 12 (7,8%) ήταν ασθενείς της ομάδας Β (p=0,01). HLA-DQ ΕΜΑ είχαν 64/74 (86,4%) ΕΜΑ θετικοί ασθενείς. Η παρουσία HLA τάξης ΙΙ ΕΜΑ συσχετίσθηκε με επίπεδα κρεατινίνης >2 mg/dL (p=0,0001), ενώ δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση με το φύλο του λήπτη, την προέλευση του μοσχεύματος ή το βαθμό ευαισθητοποίησης πριν τη μεταμόσχευση. Εξάπλωση της αλλοαπάντησης παρατηρήθηκε σε 23,3% των ΕΜΑ θετικών ασθενών. Ασθενείς με de novo ΕΜΑ είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα επανένταξης στην αιμοκάθαρση ή ανάπτυξης δυσλειτουργίας του μοσχεύματος συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς ΕΜΑ (p=0,0001 και p=0,05 αντίστοιχα) και με ασθενείς χωρίς καθόλου αντισώματα μετά τη μεταμόσχευση (p=0,0001 και p=0,01 αντίστοιχα). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Συμπερασματικά η παραγωγή de novo ΕΜΑ αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την κλινική πορεία του μοσχεύματος και απαιτεί την επιλογή κατάλληλης ανοσοκαταστολής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Ανοσολογικό Εργαστήριο και Εθνικό Κέντρο Ιστο­συμβατότητας, ΠΝ «Γ. Γεννηματάς», 2Nεφρο­λογικό Τμήμα και Μονάδα Μεταμοσχεύσεων «Λαϊκό» Νοσο­κομείο, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Μεταμόσχευση νεφρού, HLA-τάξης ΙΙ αντισώματα, HLA-DQ αντισώματα, πορεία της μεταμόσχευσης.
Αλληλογραφία: Α. Ινιωτάκη, Δαβάκη 34, 174 55 Άλιμος, Aθήνα e-mail: a.iniotaki@gna-gennimatas.gr

Α.Γ. Κάτσας

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Κέντρο Προέλευσης: Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα
Αλληλογραφία: Αλληλογραφία: Α.Γ. Κάτσας, Βρασίδα 7–9, 115 28 Αθήνα

Ε.Γ. Σιαμά, Μ.Δ. Σιώνη, Σ.Π. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ηωσινοφιλία είναι εύρημα που απασχολεί συχνά τον κλινικό γιατρό. Βάσει του αριθμού των ηωσινοφίλων στο αίμα διακρίνεται σε ήπια, μέτρια ή σοβαρή. Αιτιολογικά, η ηωσινοφιλία μπορεί να είναι είτε οικογενής είτε συνηθέστερα επίκτητη, πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής. Στις αναπτυσσόμενες χώρες η πιο συχνή αιτία δευτεροπαθούς αύξησης των ηωσινοφίλων είναι οι παρασιτώσεις, ενώ στις ανεπτυγμένες οι αλλεργικές διαταραχές με βασικό εκπρόσωπο το βρογχικό άσθμα. Η διάγνωση του υπερηωσινοφιλικού συνδρόμου (ΗΕS) τίθεται εξ αποκλεισμού. Η πρόσφατη ανακάλυψη του γονιδίου FIP1L1- PDGFRA οδήγησε στη συζήτηση κατά πόσον θα πρέπει ο μυελοϋπερπλαστικός υπότυπος του ΗΕS να θεωρηθεί μορφή Χρόνιας Ηωσινοφιλικής Λευχαιμίας. Το εύρημα της αύξησης των ηωσινοφίλων έχει αναφερθεί επίσης σε αρκετές περιπτώσεις κακοήθων αιματολογικών νοσημάτων αλλά και συμπαγών νεοπλασμάτων. Αρκετές παθήσεις με κύρια εντόπιση των διαταραχών στο δέρμα, τους πνεύμονες ή το γαστρεντερικό μπορεί να συνοδεύονται από ηωσινοφιλία. Η σωστή προσέγγιση του ασθενούς περιλαμβάνει τη λεπτομερή λήψη του αναμνηστικού του, τον ενδελεχή αντικειμενικό έλεγχο, γενικές και βιοχημικές εξετάσεις αίματος και την απλή ακτινογραφία. Ακολουθούν ειδικές κατά περίπτωση ορολογικές και ιστολογικές εξετάσεις. Σκοπός της ανασκόπησης αυτής είναι η διερεύνηση των αιτιών ηωσινοφιλίας και του τρόπου προσέγγισης ασθενών με αυτό το εύρημα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Ιπποκράτειο» ΠΓΝΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ηωσινοφιλία, ηωσινόφιλα, υπερηωσινοφιλικό σύνδρομο.
Αλληλογραφία: Σ.Π. Ντουράκης, Αχαΐας 28, 115 23 Αθήνα e-mail: spdour@med.uoa.gr

Λ. Γώγου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι νευροενδοκρινείς όγκοι είναι μια ετερογενής ομάδα νεοπλασμάτων. Οι περισσότεροι είναι καλά διαφοροποιημένοι, αλλά ένα τμήμα αυτών είναι πτωχά διαφοροποιημένοι όγκοι με επιθετική συμπεριφορά. Η απεικόνιση γίνεται με τις ακτινολογικές απεικονιστικές τεχνικές (u/s, CT, MRI). Η Πυρηνική Ιατρική με τη λειτουργική απεικόνιση υποδοχέων σωματοστατίνης προσφέρει επιπλέον διαγνωστική πληροφορία και εκτίμηση για περαιτέρω δυνατότητα των αναλόγων Σωματοστατίνης για θεραπευτικούς σκοπούς. Η Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων (ΡΕΤ) με 18F-FDG έχει περιορισμένη χρήση για όγκους χαμηλής διαφοροποίησης και υψηλής αναγεννητικής ικανότητας. Η απεικόνιση υποδοχέων Σωματοστατίνης με 68Ga-DOTA NOC PET/CT είναι μια πολύ καλή διαγνωστική τεχνική για σταδιοποίηση και επανασταδιοποίηση της νόσου. Ακόμη και μικρές βλάβες (πρωτοπαθής όγκος ή μετάσταση) που είναι δύσκολο να απεικονιστούν με CT, MRI ή u/s μπορούν να ανιχνευθούν με την τεχνική αυτή, αν η πυκνότητα των υποδοχέων είναι υψηλή. Η 18F-L-DOPA PET απεικονίζει λειτουργικά καρκινοειδή που παράγουν βιογενείς αμίνες. Η 11C-5 HTP PET απεικονίζει όγκους που εκκρίνουν σεροτονίνη και εμφανίζει υψηλότερη ευαισθησία συγκριτικά με CT και SRS για ανίχνευση μικρών βλαβών. Η χορήγηση Carbidopa βελτιώνει την απεικόνιση τόσο σε 18F-L-DOPA όσο και σε 11C-5 HTP. Οι τεχνικές Πυρηνικής Ιατρικής, η μεταβολική απεικόνιση με PET/CT και η ανάπτυξη ειδικών ραδιοφαρμάκων για ΡΕΤ μελέτες προσφέρουν πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα με υψηλή διαγνωστική ευαισθησία για την παρακολούθηση των νευροενδοκρινών όγκων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα PET/CT, Nοσοκομείο «Υγεία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Νευροενδοκρινείς όγκοι, PET/CT, 18F-FDG, 68Ga DOTA NOC, 18F-L-DOPA, 11C-5 HTP
Αλληλογραφία: Λ. Γώγου, Λ. Κηφισίας & Ερ. Σταυρού 4, 151 23 Μαρούσι, Αθήνα

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο καρκίνος του μαστού απετέλεσε σοβαρό πρόβλημα υγείας ήδη από την αρχαιό­τητα. Αναφορές για τη νόσο υπάρχουν στον πάπυρο Edwin Smith. Στην αρχαιότητα διάφοροι ιατροί ασχολήθηκαν με τον καρκίνο του μαστού, όπως ο Ιπποκράτης ο Κώος και στη συνέχεια ο Γαληνός, ο Κέλσος κ.λπ. Οι αντιλήψεις του Γαληνού κυριάρχησαν στη σκέψη των γιατρών για αρκετούς αιώνες, αποτελώντας τελικά τροχοπέδη στην εξέλιξη των γνώσεών μας. Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού παρέμεινε γενικά στάσιμη στη διάρκεια των πρώτων χριστιανικών χρόνων και του μεσαίωνα, ενώ στην αναγέννηση η εξέλιξη των βασικών επιστημών δυστυχώς δεν συνοδεύθηκε από αντίστοιχη πρόοδο στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, «Αττικόν» ΠΓΝ Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος μαστού, ιστορική αναδρομή, θεραπεία, χειρουργική, αρχαιότητα.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Κ. Λασιθιωτάκης, O. Ζώρας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η έγκαιρη διάγνωση του κακοήθους μελανώματος αποτελεί βασικό μέρος στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της νεοπλασματικής αυτής νόσου. Η διάγνωση του μελανώματος είναι κατά βάση κλινική, εξαρτάται από την εμπειρία του ιατρού και φαίνεται ότι μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με τη χρήση της δερματοσκόπησης. Η χειρουργική αφαίρεση του μελανώματος σε πρώιμο στάδιο, με επαρκή όρια εκτομής, οδηγεί στην ίαση σε μεγάλο ποσοστό. Το εύρος εκτομής του μελανώματος εξαρτάται από το βάθος διήθησης κατά Breslow και δεν επηρεάζει την πιθανότητα εμφάνισης απομακρυσμένων μεταστάσεων και την ολική επιβίωση από τη νόσο. Σχετίζεται, όμως, με την πιθανότητα τοπικής υποτροπής. Σε μελανώματα υψηλού κινδύνου συνιστάται η βιοψία του λεμφαδένα φρουρού, η οποία έχει σημαντική προγνωστική αξία και ελαττώνει σημαντικά το ποσοστό μη απαραίτητων λεμφαδενεκτομών. Η συμπληρωματική θεραπεία με IFN-α προτείνεται για ασθενείς με μελάνωμα υψηλού μεταστατικού κινδύνου. Σε αυτούς τους ασθενείς η IFN-α βελτιώνει τη βραχυπρόθεσμη επιβίωση και την επιβίωση χωρίς νόσο. Σε περιπτώσεις λεμφαδενικών μεταστάσεων, συνιστάται ριζική λεμφαδενεκτομή με ή χωρίς συμπληρωματική θεραπεία. Η «πλήρης» μεταστασεκτομή είναι η μόνη θεραπεία, που σχετίζεται θετικά με την ολική επιβίωση στη μεταστατική νόσο. Η συστηματική χημειοθεραπεία ενδείκνυται σε ασθενείς με ανεγχείρητες μεταστάσεις και σχετίζεται με ποσοστά ανταπόκρισης έως 50%, χωρίς όμως να μεταβάλλει το διάστημα της συνολικής επιβίωσης. Η ακτινοθεραπεία έχει περιορισμένο ρόλο σε περιπτώσεις ανεγχειρήτων υποτροπών μελανώματος, που δεν ανταποκρίνονται στη συστηματική θεραπεία, σε συμπτωματικές οστικές μεταστάσεις και σε μεταστάσεις στον εγκέφαλο. Η απομονωμένη διά¬χυση μέλους με μελφαλάνη, με ή χωρίς TNF-α, υπό ήπια υπερθερμία αποτελεί καλή θεραπευτική επιλογή σε περιπτώσεις ανεγχειρήτων υποτροπών στα μέλη και σχετίζεται με υψηλά ποσοστά ανταπόκρισης και με διά¬σωση του μέλους. Η παρακολούθηση των ασθενών με δερματικό μελάνωμα, χρησιμοποιώντας απεικονιστικές εξετάσεις, φαίνεται ότι είναι πιο αποτελεσματική και ενδείκνυται σε ασθενείς με πρωτοπαθείς όγκους υψηλού κινδύνου, καθώς και σε ασθενείς με μεταστατικό μελάνωμα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Κέντρο Προέλευσης: Γενική Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσο­κομείο Ηρακλείου, Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Κρήτη
Λέξεις Κλειδιά: Mελάνωμα, διάγνωση, θεραπεία, παρακολούθηση
Αλληλογραφία: Ο. Ζώρας, Γενική Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηράκλειου, Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Κρήτης, 711 10 Κρήτη e-mail: ozoras@med.uoc.gr

Ρ.Α. Μπαντίλα, Ι. Κώστογλου-Αθανασίου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ινσουλινοθεραπεία είναι μορφή θεραπευτικής αντιμετώπισης του σακχαρώδους διαβήτου που καθίσταται όλο και συχνότερα αναγκαία. Η ινσουλινοθεραπεία έχει υποστεί δραματικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια και γίνεται όλο και πιο εύχρηστη και αποτελεσματική στην αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτου. Η ανασυνδυασμένη ανθρώπινη ινσουλίνη αποτέλεσε μεγάλη θεραπευτική εξέλιξη που έλυσε τα προβλήματα της αλλεργίας και της μη ανοχής της. Τα ανάλογα της ινσουλίνης είναι μεγάλη πρόοδος καθώς μετέβαλαν τη διάρκεια δράσης της ινσουλίνης, το χρόνο ημιζωής της και το χρόνο έναρξης της δράσης της. Η εισπνεόμενη ινσουλίνη εισήλθε στη θεραπεία και λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών και μεγάλου κόστους απομακρύνθηκε από την κυκλοφορία, αλλά γίνονται ερευνητικές προσπάθειες για τη βελτίωσή της με σκοπό την επαναφορά της. Η από του στόματος χορηγούμενη ινσουλίνη είναι ήδη μια πραγματικότητα σε μερικά μέρη του κόσμου και αναμένεται να αποτελέσει τη μεγάλη θεραπευτική επανάσταση. Η ανακάλυψη των έξυπνων ινσουλινών που θα αποδεσμεύονται όταν είναι αναγκαίες θα καταστήσει την ινσουλινοθεραπεία ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη. Οι ερευνητικές και φαρμακολογικές αυτές πρόοδοι έχουν ήδη επιφέρει μια θεραπευτική επανάσταση στο χώρο του σακχαρώδους διαβήτου και αναμένεται να καταστήσουν τη δύσκολη αυτή και χρόνια νόσο μια εύκολα αντιμετωπιζόμενη κατάσταση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝ Αθηνών « Κοργιαλένειο-Μπενάκειο» ΕΕΣ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ινσουλίνη, ανάλογα ινσουλίνης, ινσουλινοθεραπεία, μεταμόσχευση β-κυττάρων παγκρέατος, σακχαρώδης διαβήτης
Αλληλογραφία: Ι. Κώστογλου-Αθανασίου, Κορινθίας 7, 115 26 Αθήνα

Π.Κ. Τσιμπούρης (1), Χρ.Ν. Καλαντζής(2), Ελ.Γ. Αναστασάκης (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Δεδομένου ότι η ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (ΙΦΝΕ) ξεκινά συνήθως σε νεαρή ηλικία, το 25% των ασθενών με ΙΦΝΕ θα τεκνοποιήσει μετά τη διάγνωση της νόσου. Εκτός της σουλφασαλαζίνης, της μετρονιδαζόλης και της σιπροφλοξασίνης, τα υπόλοιπα φάρμακα για τη θεραπεία της ΙΦΝΕ δεν επηρεάζουν σημαντικά τη γονιμότητα. Στην εγκυμοσύνη η ίδια η νόσος και οι κυριότερες θεραπείες της σχετίζονται με πρόωρο τοκετό και μικρό βάρος και ύψος νεογνού. Τα παράγωγα του 5-αμινοσαλικυλικού οξέος (5-ASA) επιτρέπονται σε ημερήσιες δόσεις ως 3 g μεσαλαζίνης ή σουλφασαλαζίνης, η αζαθειοπρίνη ως 125 mg και η 6-μερκαπτοπουρίνη ως 75 mg. Η κυκλοσπορίνη, το τακρόλιμους και τα αντιβιοτικά θεωρούνται σχετικά ασφαλή. Το infliximab, αν και γενικά θεωρείται ασφαλές κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης, ίσως να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης συγγενών διαμαρτιών. Τα κορτικοστεροειδή, εκτός από τα τοπικά σκευάσματα, καλό είναι να αποφεύγονται, ενώ η μεθοτρεξάτη αντενδείκνυται απόλυτα. Στο θηλασμό τα δεδομένα είναι ελάχιστα. Εκτός από τα ανοσοκατασταλτικά, στα οποία ο θηλασμός είναι καλό να αποφεύγεται, τα υπόλοιπα φάρμακα μάλλον είναι ασφαλή. Ο θηλασμός πρέπει να αναβάλλεται για 3 ώρες μετά τη χορήγηση πρεδνιζολόνης όταν η δόση ξεπερνά το 20 mg ημερησίως, ενώ στα 5-ASA η δόση να περιορίζεται στα 3 g μεσαλαζίνης ημερησίως.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Γαστρεντερολογική Κλινική, ΓΝ «ΝΙΜΤΣ» Αθηνών, 2Γαστρεντερολογική Κλινική, «Γ. Γεννηματάς» Νοσο­κομείο Αθηνών, 3Μαιευτήριο «Λητώ», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Iδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, ελκώδης κολίτιδα, νόσος του Crohn, γονιμότητα, εγκυμοσύνη, γαλουχία.
Αλληλογραφία: Π.Κ. Τσιμπούρης, Μπισκίνη 29, 157 71 Ζωγράφου e-mail: tsibofam@yahoo.com

Λ. Γώγου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Στο διαφοροποιημένο καρκίνο του θυρεοειδούς (ΔΚΘ) που εμφανίζει συνήθως καλή πρόγνωση, η παρακολούθηση της νόσου γίνεται με την πρόσληψη 131I, το ολόσωμο σπινθηρογράφημα (WBS) με 131I ή με 123I και ιδιαίτερα με τη μέτρηση της θυρεοσφαιρίνης (Tg) ορού και των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων. Σε περιπτώσεις αποδιαφοροποίησης της νόσου καθώς και σε ειδικούς ιστολογικούς υποτύπους όταν οι τιμές Τg είναι αυξημένες και το WBS με 131I αρνητικό, η PET και ιδιαίτερα η PET/CT έχει ενδιαφέροντα ρόλο. Λόγω της ειδικής χωρικής διακριτικής ικανότητας του συστήματος και του ευρέως γνωστού ιχνηθέτου (δηλαδή της 18F-FDG) δίνεται η δυνατότητα απεικόνισης μικρής λεμφαδενικής υποτροπής στον τράχηλο ή μετάστασης στο υπόλοιπο σώμα. Μικρές πνευμονικές μεταστάσεις που συνήθως διέφευγαν με την PET απεικόνιση, απεικονίζονται με την PET/CT μέσω της σύντηξης των εικόνων. Η ευαισθησία της μεθόδου αναλόγως του υλικού συνολικά κυμαίνεται στο 75–90%, η ειδικότητα σε 90% και η διαγνωστική ακρίβεια 89%. Σε δύσκολους ιστολογικούς υποτύπους όπως το Hürthle cell καρκίνωμα τα ποσοστά ευαισθησίας κυμαίνονται από 92–100% και η διαγνωστική ακρίβεια σε 96%. Η παράλληλη χρήση της ανασυνδυασμένης (rh) TSH βοήθησε να απεικονιστούν περισσότερες βλάβες ακόμη και με χαμηλές τιμές Tg. Ο μυελοειδής καρκίνος του Θυρεοειδούς είναι πιο σπάνια αλλά πιο επιθετική μορφή της νόσου, που εκκρίνει καλσιτονίνη. Αν και η 18F-FDG δεν είναι ο ειδικός ιχνηθέτης εν τούτοις η ευαισθησία κυμαίνεται από 60–80% και η ειδικότητα στο 85%. Δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ επιπέδων καλσιτονίνης και απεικόνισης βλαβών. Υποστηρίζεται ότι η πλέον αποδιαφοροποιημένη μορφή της νόσου εκκρίνει λιγότερη καλσιτονίνη και εμφανίζει υψηλότερη πρόσληψη 18F-FDG. Ο μυελοειδής καρκίνος, που έχει συχνά συμπεριφορά νευροενδοκρινών όγκων, απεικονίζεται και με άλλους ιχνηθέτες όπως 18F-DOPA PET με υψηλότερη ευαισθησία έναντι της 18F-FDG και αναδεικνύει περισσότερες βλάβες τόσο στον τράχηλο όσο και στο μεσοθωράκιο. Τέλος, η χρήση του 124I PET – αν και περιορισμένη– συμβάλλει περισσότερο στην καλύτερη απεικόνιση και εκτίμηση της δοσιμετρίας των θυρεοειδικών υπολειμμάτων ή της μεταστατικής νόσου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα PET/CT, Νοσοκομείο «Υγεία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος θυρεοειδούς, παρακολούθηση, PET positron emission tomography, (ποζιτρονιακή τομογραφική απεικόνιση), SUV, 18F-FDG, 18F-DOPA, 124I.
Αλληλογραφία: Λ. Γώγου, Λ. Κηφισίας & Ερ. Σταυρού 4, 151 23 Μαρούσι, Αθήνα

Nτ. Τηνιακού (1), Α. Mπατιστάτου (2), Κ. Χαραλαμπόπουλος (3),

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο ιατρικός ανθρωπισμός αφορά σε ένα πολυεπιστημονικό πεδίο αποτελούμενο από ανθρωπιστικές επιστήμες (θεωρία λογοτεχνίας και τέχνης, φιλοσοφία, ηθική, ιστορία και θρησκειολογία), κοινωνικές επιστήμες (ανθρωπολογία, ψυχολογία και κοινωνιολογία) και τέχνες (λογοτεχνία, θέατρο, κινηματογράφος, μουσική και εικαστικές τέχνες), και τη διδασκαλία του στις Ιατρικές Σχολές με ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης σε θεωρητικό και εφαρμοσμένο κλινικό επίπεδο. Όλες οι επιστήμες του Ιατρικού Ανθρωπισμού συμβάλλουν στην υψηλής ποιότητας εκπαίδευση των μελλοντικών γιατρών. Η παρακολούθηση μαθημάτων εικαστικών τεχνών βελτιώνει την παρατηρητικότητα και τη διαγνωστική ικανότητα των φοιτητών ιατρικής. Η λογοτεχνία επάγει τη φαντασία και είναι πηγή πληροφοριών για τη φύση και την πηγή των ανθρώπινων συναισθημάτων, της συμπεριφοράς και της έκφρασης του λόγου. Η φιλοσοφία βοηθά στην ανάπτυξη αναλυτικής και συνθετικής σκέψης. Η διδασκαλία της ιστορίας της ιατρικής συντελεί στην αποφυγή επανάληψης λαθών και αναδεικνύει ερευνητικούς και θεραπευτικούς προβληματισμούς. Η ιατρική ηθική και δεοντολογία καθοδηγεί και οριοθετεί τις σχέσεις γιατρού-ασθενή και τις σχέσεις του γιατρού με τους συναδέλφους του και το περιβάλλον του ασθενή. Το μάθημα του Ιατρικού Ανθρωπισμού διδάσκεται σε Πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Αυστραλίας συνήθως για ένα εξάμηνο στα πρώτα έτη προπτυχιακών σπουδών. Στόχος του μαθήματος είναι η καλλιέργεια της φαντασίας και της κατανόησης δεδομένων μέσω αναλυτικών και συνθετικών διεργασιών, η ανάπτυξη δεξιοτήτων παρακολούθησης και προσεκτικής ερμηνείας της «γλώσσας» των ασθενών και της συμπεριφοράς τους, η ανάπτυξη σωστών σχέσεων ιατρού-ασθενούς και, τέλος, η ανάδειξη προσωπικών και επαγγελματικών αξιών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας, Ια­τρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, 2Εργαστή­ριο Παθολογικής Ανατομικής, 3Εργαστήριο Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα, 4Καρδιοθω­ρα­κοχειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο
Λέξεις Κλειδιά: Iατρική εκπαίδευση, ανθρωπιστικές επιστήμες.
Αλληλογραφία: Ντ.Γ. Τηνιακού, Μ. Ασίας 75, Γουδή, 115 27 Αθήνα e-mail: dtiniak@med.uoa.gr

I. Tουρκαντώνης (1), N. Μακριλιά (1) Π. Καλκανδή (2) Μ. Μερίκας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Λιγότερο από 70 περιπτώσεις μη-μικροκυτταρικού καρκίνου πνεύμονα με γαστρικές μεταστάσεις έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία, καθώς η επίπτωσή τους κυμαίνεται από 0.2 έως 0.4%. Οι περισσότερες γαστρικές μεταστάσεις βρίσκονται τυχαία κατά τη νεκροτομή, δεδομένου ότι οι ασθενείς έχουν συχνά μη ειδικά συμπτώματα. Ο πιο συχνός ιστολογικός τύπος καρκίνου του πνεύμονα που εμπλέκεται είναι το μεγαλοκυτταρικό καρκίνωμα, ενώ οι δευτεροπαθείς γαστρικές μεταστάσεις στο πλακώδες καρκίνωμα του πνεύμονα είναι σπάνιες. Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζουμε δύο περιπτώσεις ασθενών οι οποίοι διαγνώσθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Σωτηρία και είχαν υποβληθεί αρχικά σε χειρουργική εξαίρεση όγκου πνεύμονα λαμβάνοντας στη συνέχεια συμπληρωματική χημειοθεραπεία και οι οποίοι παρουσίασαν αρκετά έτη αργότερα μέλαινες κενώσεις λόγω γαστρικής μετάστασης. Τα ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του αρχικού όγκου του πνεύμονα και του γαστρικού όγκου ήταν ίδια, παρουσιάζοντας μορφολογία από πλακώδη κύτταρα πνεύμονα. Συμπερασματικά, οι νοσοκομειακοί γιατροί πρέπει να είναι προσεκτικοί για να μην παρερμηνεύσουν τα συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα ως παρενέργειες της χημειοθεραπείας ή ως συμπτώματα των εγκεφαλικών μεταστάσεων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 1Ογκολογική Μονάδα, Γ΄ Πανεπιστημιακή Παθολο­γική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», 2Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Γαστρική μετάσταση, πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα
Αλληλογραφία: Ι. Τουρκαντώνης, Ογκολογική Μονάδα ΓΠΠΚ, Γενικό Νοσοκομείο «Η Σωτηρία», Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα e-mail: tourkantonis@hotmail.com/itourkant@med.uoa.gr

Μ. Γκέλη (1), Α.Ν. Χαλαζωνίτης (2), Ι.Α. Αποστολάκης (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο τομέας της εφαρμογής της Ιατρικής Πληροφορικής στην Ελλάδα γενικότερα αλλά και στο ογκολογικό νοσοκομείο ειδικότερα, είναι ακόμη στην αρχή. Επίσης, όσον αφορά την εφαρμογή πληροφοριακών συστημάτων στα Ελληνικά νοσοκομεία, τα ποσοστά είναι επίσης πολύ χαμηλά σε σχέση με τα αντίστοιχα των υπολοίπων Ευρωπαϊκών χωρών. Μία από τις σημαντικές διαδικασίες, που ανήκει κατά το πλείστον στο χώρο των απεικονιστικών πληροφοριακών εφαρμογών και χρήζει σχεδιασμού, είναι αυτή της διαχείρισης των ιατρικών εικόνων μέσα στο χώρο του ογκολογικού νοσοκομείου. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προταθεί ένα μοντέλο το οποίο να θέτει τις προδιαγραφές για την ανάπτυξη ενός πληροφοριακού συστήματος που θα αναφέρεται στη διαχείριση (παραγωγή, αποθήκευση, επεξεργασία και επικοινωνία) της ιατρικής εικόνας στο περιβάλλον του ογκολογικού νοσοκομείου. Το προτεινόμενο μοντέλο συνοδεύεται από τρία υποθετικά σενάρια εφαρμογών διαχείρισης της ιατρικής εικόνας στην καθημερινή κλινική πράξη ενός ογκολογικού νοσοκομείου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(3):187—199
Κέντρο Προέλευσης: (1) Α΄ Ακτινολογικό Τμήμα, ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα, (2 Ακτινοδιαγνωστικό Εργαστήριο, ΓΝΑ «Αλεξάνδρα», Αθήνα, (3) Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ιατρική εικόνα, διαχείριση, αρχειο­θέτηση, ιατρική πληροφορική, ογκολογικό νοσοκομείο, ογκολογική απεικόνιση
Αλληλογραφία: Μ. Γκέλη, Λεωφ. Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αμπελόκηποι, Αθήνα • e-mail: mvrgel@gmail.com

I.K. Τριανταφυλλίδης, Γ. Μαλγαρινός

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτις χαρακτηρίζονται από αυξημένη άθροιση και κατακράτηση δραστικών μακροφάγων, ουδετεροφίλων και T-κυττάρων στο φλεγμαίνον εντερικό τοίχωμα, όπου και ενεργοποιούνται απελευθερώνοντας φλεγμονώδεις κυτταροκίνες. Αυτό είναι αποτέλεσμα αυξημένης προσέλευσης και αυξημένης επιβίωσης λόγω της μειωμένης απόπτωσης. Η νόσος Crohn είναι κατά κύριο λόγο αντίδραση τύπου TH1- και TH17, ενώ η ελκώδης κολίτις φαίνεται να αποτελεί άτυπη αντίδραση τύπου TH2. Αν και άμεση ένδειξη μειονεκτικής λειτουργίας των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων στην Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Εντερική Νόσο (ΙΦΕΝ) δεν έχει αποδειχθεί, εντούτοις υπάρχουν διαρκώς αυξανόμενες ενδείξεις που συνηγορούν στο ότι οι φυσικές ανοσιακές αποκρίσεις στη νόσο του Crohn είναι μειονεκτικές. Η θεραπεία αποσκοπεί ευθέως στον αποκλεισμό της ενεργοποίησης των δραστικών κυττάρων, στον αποκλεισμό των φλεγμονωδών κυτταροκινών και των υποδοχέων τους, στην αναστολή των αλληλεπιδράσεων T-κυττάρων και αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων μέσω εκλεκτικής αναστολής των ενεργών κυττάρων, στην ευόδωση των αποπτωτικών διεργασιών και τέλος στην αύξηση της δραστικότητος των ρυθμιστικών κυττάρων. Επιπλέον αυτοπεριοριζόμενες, μη ειδικές λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν χρόνια φλεγμονή ή να ενεργοποιήσουν προϋπάρχουσα ανενεργό φλεγμονώδη νόσο. Είναι πιθανό ότι επιμένουσα λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει ΙΦΕΝ σε άτομα τα οποία αδυνατούν να εκριζώσουν τη λοίμωξη (π.χ. άτομα με ορισμένους CARD15 πολυμορφισμούς). Είναι πολύ πιθανό ότι στο εγγύς μέλλον θα διαπιστωθούν υποομάδες ασθενών με ΙΦΕΝ με ειδικούς παθογενετικούς μηχανισμούς πρόκλησης της νόσου και προβλέψιμες αποκρίσεις στη θεραπεία

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(3):200—223
Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογικό Τμήμα, Γενικό Κρατικό Νοσο­κομείο Νίκαιας, Νίκαια
Λέξεις Κλειδιά: Ελκώδης κολίτις, νόσος Crohn, ιδιοπαθής φλεγμονώδης εντερική νόσος, αιτιοπαθογένεια, ανοσολογικοί παράγοντες
Αλληλογραφία: I.K. Tριανταφυλλίδης, Ιερά Οδός 354, 124 61 Χαϊδάρι, Αθήνα • e-mail: jkt@vodafone.net.gr

Α. Θανοπούλου, Μ. Νούτσου, Α. Κοφίνης, Ε. Σπανού, Β. Καραμάνος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ της μελέτης ήταν να εκτιμηθεί η συνοσηρότητα από καρκίνο και οι σχετιζόμενοι μ’ αυτήν παράγοντες σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), διάρκειας τουλάχιστον 10 ετών, που παρακολουθούνται συστηματικά στο Διαβητολογικό Κέντρο (ΔΚ) της Κλινικής μας και εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια του 2008. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Μελετήθηκαν 765 ασθενείς με μέσο όρο ηλικίας 68,6+0,3, διάρκειας διαβήτη 19,5+0,3, δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) 28,5+0,7 και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνη (HbA1c) 7,0+0,0. Το 59,2% των ασθενών λάμβανε αντιδιαβητικά δισκία, 9,4% δισκία και βασική ινσουλίνη και 31,4% αποκλειστικά ινσουλίνη. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Οι ασθενείς με καρκίνο ήταν το 11,6% του συνόλου. Συγκριτικά με τους ασθενείς που δεν έπασχαν από καρκίνο ήταν γηραιότεροι (71,1+1,0 έναντι 68,3+0,4, p<0,01), εμφάνισαν διαβήτη σε μεγαλύτερη ηλικία (51,2+1,1 έναντι 48,9+0,4, p<0,05), αλλά είχαν μεγαλύτερη διάρκεια διαβήτη (21,2+1,0 έναντι 19,3+0,3, p<0,05) και κάπνιζαν συχνότερα (66,7% έναντι 51,1%, p<0,05). Δεν διέφεραν ως προς το φύλο, την αντιδιαβητική αγωγή, το μεταβολικό έλεγχο ή το BMI. Παρά τα αναμενόμενα, ο καρκίνος του προστάτη ήταν ο συχνότερα παρατηρηθείς τύπος (22,5%), ενώ ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του πνεύμονα δεν ήταν συχνοί (9,0% και 5,6% αντίστοιχα). ΣυμπερAσματα (α) Οι ασθενείς με ΣΔ2 που παρακολουθούνται στο ΔΚ παρουσιάζουν μεγάλη συνοσηρότητα από καρκίνο, (β) Δεν διακρίνονται μέσω συγκεκριμένων χαρακτηριστικών, συνεπώς (γ) Πρέπει να τονίζονται εμφατικά οι στρατηγικές πρόληψης και η σημασία της προσυμπτωματικής ανίχνευσης του καρκίνου στους ασθενείς μας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(3):224—232
Κέντρο Προέλευσης: Διαβητολογικό Κέντρο, Β΄ Παθολογική Κλινική Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΝΑ «Ιπποκράτειο», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, κακοήθεια, συνοσηρότητα, προσυμπτωματική ανίχνευση
Αλληλογραφία: Α. Θανοπούλου, Βασ. Σοφίας 114, 115 27 Αθήνα

Α. Κόιος (1), Τ. Γκαράνη-Παπαδάτου (2), Ν. Κόιος (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η παρούσα εργασία έχει ως σκοπό τη διερεύνηση και αξιολόγηση των γνώσεων και απόψεων του ιατρικού προσωπικού του Γενικού Νοσοκομείου Σερρών σε θέματα Βιοηθικής. Το ποσοστό συμμετοχής ανήλθε στο 65,3% των ερωτηθέντων. Τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας είναι τα εξής: Τα βιοηθικά ζητήματα απασχολούν το ιατρικό προσωπικό, με συχνότητα τουλάχιστον μία φορά το μήνα σε ποσοστό 70%. Η νομική πλευρά των ζητημάτων αυτών απασχολεί τους ιατρούς περισσότερο από ότι η ηθική (78% και 63% αντίστοιχα). Κατά την επαφή τους με ένα βιοηθικό πρόβλημα, οι γιατροί πράττουν κυρίως σύμφωνα με τη συνείδησή τους (61%) και δευτερευόντως ζητούν βοήθεια από τους προϊσταμένους τους (46%). Ως κυριότερες πηγές γνώσης για τη Βιοηθική εμφανίζονται οι συζητήσεις με συναδέλφους (46%) και ακολούθως ειδικά βιβλία και περιοδικά (40%). Παρόλο που το 84% βλέπει θετικά τη δημιουργία μίας Επιτροπής Βιοηθικής στο νοσοκομείο, μόνο ένας στους τρεις γνωρίζει ότι το ρόλο της επιτροπής αυτής έχει το Επιστημονικό Συμβούλιο του Νοσοκομείου. Μεγάλο και έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζεται για επιμόρφωση σε θέματα Βιοηθικής. Τα σημαντικότερα βιοηθικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιατροί είναι οι αποφάσεις αναφορικά με το τέλος της ζωής, ο χειρισμός δύσκολων καταστάσεων σε σχέση με τη συμπεριφορά προς τους ασθενείς και οι δυσκολίες στην εφαρμογή θεραπευτικών ή διαγνωστικών μεθόδων λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Βιοκλινική Θεσσαλονίκης, (2) Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, (3) Τμήμα Ορθόδοξης Θεολογίας Πανεπι­στήμιο Μονάχου Ludwigs-Maximilian
Λέξεις Κλειδιά: Βιοηθική, τέλος ζωής, επικοινωνία με ασθενείς, εκπαίδευση, λήψη αποφάσεων
Αλληλογραφία: Α. Κόιος, Δελφών 17, 555 35 Πυλαία Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη • e-mail: thakoios@gmail.com

Α.Κ. Καδδά

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο τη διερεύνηση της κοινωνικής διάστασης της υγείας και της ασθένειας στην πορεία της ιστορίας, δεδομένου του σημαντικού ρόλου των κοινωνικών παραγόντων στην πρόκληση της ασθένειας και στην προστασία της υγείας σε όλες τις κοινωνίες και εποχές. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της ελληνικής και ξενόγλωσσης βιβλιογραφίας. Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης έδειξαν τα εξής: (i) στις πρωτόγονες κοινωνικές ομάδες, η υγεία βασίζεται στην πλήρη συμμετοχή του ανθρώπου στην κοινότητα και θεωρείται ένδειξη αρμονίας των σχέσεων του ατόμου, της κοινωνίας και των δυνάμεων του σύμπαντος, ενώ η ασθένεια ως δυσαρμονία αυτών, (ii) στην αρχαία Ελλάδα, οι αντιλήψεις για την υγεία και την ασθένεια είναι προσανατολισμένες γύρω από το ευρύτερο εξωτερικό περιβάλλον, (iii) κατά την ελληνορωμαϊκή εποχή, ο Γαληνός υποστηρίζει τις επιδράσεις του περιβάλλοντος και της ατομικής συμπεριφοράς στην υγεία, (iv) στους μετέπειτα αιώνες, οι επιδημίες αποτελούν παράγοντα δημογραφικών αλλαγών και κοινωνικής απόγνωσης, (v) κατά το 17–18ο αιώνα, τα κινήματα του μερκαντιλισμού και του Διαφωτισμού παρουσιάζουν έντονο κοινωνικό χαρακτήρα, (vi) στη σύγχρονη εποχή, με την ανάδυση του βιοψυχοκοινωνικού μοντέλου και του ορισμού του ΠΟΥ για την υγεία, αναγνωρίζεται η επίδραση του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος στην υγεία και στην ασθένεια.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(3):245—250
Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα Νοσηλευτικής, Διοίκηση Μονάδων Υγείας, Κοινωνιολογία της Υγείας, Πανεπιστήμιο Πελοπον­νήσου, Σπάρτη, Πελοπόννησος
Λέξεις Κλειδιά: Υγεία, ασθένεια, κοινωνική διάσταση, ιστορία, εξωτερικό περιβάλλον
Αλληλογραφία: Α.Κ. Καδδά, Αθηνάς 3, 121 37 Κηπούπολη, Αθήνα • e-mail: natasa12@in.gr

Θ. Παναγιώτου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο σακχαρώδης διαβήτης χαρακτηρίζεται από τη σχέση υπεργλυκαιμίας και μικροαγγειακών επιπλοκών. Επίσης, συνυπάρχει διπλάσιος έως τετραπλάσιος κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου (ΚΑΝ), η οποία αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου. Ενώ πολλές επιδημιολογικές μελέτες και μετα-αναλύσεις δείχνουν άμεση σχέση μεταξύ HbA1c και ΚΑΝ, η δυνατότητα της αυστηρής γλυκαιμικής ρύθμισης να μειώσει τα καρδιαγγειακά συμβάματα είναι λιγότερο ξεκάθαρη. Λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας αρκετές μακροχρόνιες μελέτες σχεδιάστηκαν να συγκρίνουν την επίδραση της αυστηρής έναντι της λιγότερο αυστηρής γλυκαιμικής ρύθμισης σε καρδιαγγειακά καταληκτικά σημεία σε σχετικά υψηλού κινδύνου άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Τρεις από αυτές, ACCORD, ADVANCE, VADT, δεν έδειξαν σημαντική μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων με την αυστηρή γλυκαιμική ρύθμιση. Όμως, επί μέρους αναλύσεις δείχνουν ότι ασθενείς με μικρότερης διάρκειας διαβήτη χωρίς εγκατεστημένη αθηρωματική νόσο μπορεί να έχουν όφελος από την αυστηρή γλυκαιμική ρύθμιση. Αντίθετα, είναι πιθανόν οι δυνητικοί κίνδυνοι της αυστηρής γλυκαιμικής ρύθμισης να εξουδετερώνουν τα οφέλη της σε ασθενείς με μεγάλη διάρκεια διαβήτη, γνωστό ιστορικό σοβαρών υπογλυκαιμιών, σοβαρή αθηρωματική νόσο και μεγάλη ηλικία. Ο χαμηλότερος, από τον προβλεπόμενο, ρυθμός της ΚΑΝ στις τρεις μελέτες, όπως και στην πρόσφατα ανακοινωθείσα μελέτη παρακολούθησης της STENO-2, επιβεβαιώνει την πεποίθηση ότι πολυπαραγοντική παρέμβαση, και όχι μόνον η αντιμετώπιση της υπεργλυκαιμίας, αποτελεί την ενδεδειγμένη θεραπευτική τακτική στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου-2.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):103—108
Κέντρο Προέλευσης: Γ΄ Παθολογική Κλινική, Διαβητολογικό Ιατρείο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: ACCORD, ADVANCE, VADT, STENO-2, διαβήτης τύπου 2, γλυκαιμική ρύθμιση
Αλληλογραφία: Θ. Παναγιώτου, Γ΄ Παθολογική Κλινική, Διαβητολογικό Ιατρείο, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Λεωφ. Μεσογείων 152, 117 27 Αθήνα

Γ.Χ. Σακοράφας, Μ. Σαφιολέας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η χρόνια παγκρεατίτιδα (ΧΠ) χαρακτηρίζεται από τη χρόνια φλεγμονή και ίνωση του παγκρεατικού παρεγχύματος, που μπορεί να οδηγήσουν σε μη αναστρέψιμη αλλοίωση της φυσιολογικής δομής αυτού και καταστροφή της ενδοκρινούς και εξωκρινούς του μοίρας, με πιθανή την εμφάνιση παγκρεατικής ανεπάρκειας που εκδηλώνεται με σακχαρώδη διαβήτη και στεατόρροια αντίστοιχα. Κατά καιρούς επιχειρήθηκαν διάφορες ταξινομήσεις της ΧΠ (Μασσαλία 1963, Cambridge 1983, Μασσαλία 1984, Ρώμη 1988). Στις πλέον πρόσφατες προσπάθειες ταξινόμησης λαμβάνονται υπόψη επιπλέον διάφοροι μορφολογικοί χαρακτήρες της νόσου, που σήμερα είναι δυνατόν να μελετηθούν λεπτομερώς, κυρίως χάρη στην εξέλιξη των σύγχρονων διαγνωστικών και απεικονιστικών μεθόδων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):109—113
Κέντρο Προέλευσης: Δ΄ Χειρουργική Κλινική Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝ «Αττικόν« Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Πάγκρεας, παγκρεατική ανεπάρκεια, διαβήτης, στεατόρροια, ταξινόμηση, χρόνια παγ­κρεατίτιδα, παγκρεατίτιδα
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα • e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Π.Α. Κληρίδης (1), Ε.Κ. Παπαγεωργίου (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι στατίνες είναι υπολιπιδαιμικά φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση της υπερχοληστερολαιμίας. Η χορήγηση των στατινών έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, μετά τα αποτελέσματα κλινικών μελετών τα οποία τεκμηριώνουν τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι στατίνες μπορεί να είναι χρήσιμες στην πρόληψη ή και θεραπεία του καρκίνου μέσω των επιδράσεων σε βασικές κυτταρικές λειτουργίες, όπως ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση των κυττάρων. Πολλές in vitro και in vivo μελέτες έδειξαν ότι οι στατίνες αναστέλλουν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, ευοδώνουν την απόπτωση, επιδρούν στην αγγειογένεση και παρεμβαίνουν στους μηχανισμούς μετάστασης. Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής δεδομένα από κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες δεν συνιστούν τη χορήγηση στατινών για την πρόληψη ή τη θεραπεία του καρκίνου. Απαιτούνται περαιτέρω κλινικές μελέτες, κατάλληλα σχεδιασμένες για τη διερεύνηση της προφυλακτικής ή/και της θεραπευτικής δράσης των στατινών έναντι του καρκίνου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):114—119
Κέντρο Προέλευσης: (1) Καρδιολογικό Τμήμα, Αντικαρκινικό-Ογκολογι­κό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα (2) Ιδιωτικό Πνευμονολογικό Ιατρείο, Ν. Σμύρνη, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Yπερχοληστερολαιμία, νεοπλασία, αγγειογένεση, απόπτωση
Αλληλογραφία: Π. Κληρίδης, Μυριοφύτου 52, 171 23 Ν. Σμύρνη, Αθήνα • e-mail: pkliridis@in.gr

Ι.Κ. Τριανταφυλλίδης, Α. Σταματάκη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ελκώδης κολίτις και η νόσος του Crohn (ιδιοπαθής φλεγμονώδης εντερική νόσος) αποτελούν χρόνιες, ιδιοπαθείς, υποτροπιάζουσες φλεγμονώδεις καταστάσεις στην αιτιοπαθογένεια των οποίων ανοσολογικές αποκρίσεις, σε συνδυασμό με περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Όμως αν και η ακριβής αιτιοπαθογένεια τους παραμένει και σήμερα ακόμη εν πολλοίς αδιευκρίνιστη, δεδομένα από πειραματικά μοντέλα, δεδομένα γενετικών μελετών σε ανθρώπους καθώς και δεδομένα κλινικών μελετών και μελετών βασικής έρευνας υποστηρίζουν ότι τα νοσήματα αυτά είναι ετερογενή, χαρακτηριζόμενα από ποικίλλες γενετικές ανωμαλίες οι οποίες προκαλούν επιθετικές αποκρίσεις των Τ-λεμφοκυττάρων έναντι φυσιολογικών βακτηριδιακών ενοίκων του εντερικού αυλού. Οι παράγοντες του περιβάλλοντος θεωρείται ότι συμμετέχουν στην έναρξη και τις υποτροπές της νόσου μεταβάλλοντας παροδικώς τον βλεννογονικό εντερικό φραγμό, διεγείροντας τις ανοσολογικές αποκρίσεις ή μεταβάλλοντας την ισορροπία μεταξύ ωφελίμων και παθογόνων εντερικών βακτηριδίων. Διάφορες γενετικές δια­ταραχές οδηγούν σε παρόμοιους νοσολογικούς φαινότυπους. Οι γενετικές ανωμαλίες θεωρείται επί πλέον ότι προκαλούν διαταραχές στην εντερική διαπερατότητα καθώς και διαταραχές στην ανοσορύθμιση και εξουδετέρωση των βακτηριδίων. Οι διαπιστώσεις αυτές μπορεί ενδεχομένως στο μέλλον να έχουν ως αποτέλεσμα βελτίωση των διαγνωστικών προσεγγίσεων τουλάχιστον σε υποομάδες ασθενών στις οποίες η φυσική ιστορία της νόσου αλλά και η θεραπευτική ανταπόκριση θα μπορούσαν εν μέρει τουλάχιστον να προβλεφθούν. Στην ανασκόπηση αυτή επιχειρείται η παράθεση των σύγχρονων απόψεων σχετικώς με τον ρόλο των περιβαλλοντικών και γενετικών παραγόντων στην παθογένεση της αινιγματικής αυτής νόσου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):120—140
Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογικό Τμήμα «Κέντρο Ιδιοπαθούς Φλεγ­μονώδους Εντερικής Νόσου», Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ελκώδης κολίτις, νόσος Crohn, ιδιοπαθής φλεγμονώδης εντερική νόσος, αιτοπαθογένεια, γενετική, περιβάλλον
Αλληλογραφία: Ι.Κ. Τριανταφυλλίδης, Ιερά Οδός 354, Χαϊδάρι, 124 61 Χαϊδάρι, Αθήνα • e-mail: jkt@vodafone.net.gr

Δ.Ν. Ξυνόπουλος (1), Στ.Π. Μπασιούκας (2), Δ. Κυπραίος (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η οξεία κακοήθης εντερική απόφραξη αποτελεί μια συχνή και επείγουσα χειρουργική κατάσταση. Η χειρουργική αποσυμπίεση με κολοστομία με ή χωρίς εκτομή της πρωτοπαθούς εστίας και η επανασύνδεση της κολοστομίας σε δεύτερο χρόνο αποτελεί την παραδοσιακή μέθοδο αντιμετώπισης, αν και έχει συσχετισθεί με υψηλά ποσοστά νοσηρότητας και θνητότητας. Η προεγχειρητική τοποθέτηση εντερικών ενδοπροθέσεων αποτελεί μια εναλλακτική και αποτελεσματική μέθοδο για την αποσυμπίεση της εντερικής απόφραξης, επιτρέποντας τη χειρουργική αντιμετώπιση σε προγραμματισμένη βάση. Αν και τυχαιοποιημένα κλινικά δεδομένα λείπουν, ο ρόλος της προεγχειρητικής τοποθέτησης εντερικών ενδοπροθέσεων σε επείγουσες καταστάσεις με οξεία κακοήθη εντερική απόφραξη έχει αποδειχθεί από οικονομοτεχνικές μελέτες και συγκεντρωτικές αναλύσεις. Η παρούσα ανασκόπηση αξιολογεί τις πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία των εντερικών ενδοπροθέσεων και τις ενδείξεις που υποστηρίζουν την τοποθέτησή τους στην προεγχειρητική ή και παρηγορητική αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):141—148
Κέντρο Προέλευσης: (1) Ενδοσκοπική Μονάδα Γαστρεντερολογικής Κλινικής, (2) Γαστρεντερολογική Κλινική, ΑΟΝΑ “Άγιος Σάββας”, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος παχέος εντέρου, εντερική απόφραξη, ενδοπρόθεση παχέος εντέρου
Αλληλογραφία: Στ.Π. Μπασιούκας, Αγίας Σοφίας 10Α, 152 36 Νέα Πεντέλη, Αθήνα • e-mail: stevenbassioukas@yahoo.gr

Σ.Μ. Στασινού, Μ. Λίτος, Στ. Αντωνίου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η υστεροσκόπηση είναι μία ήπια επεμβατική μέθοδος που χρησιμοποιείται για διάγνωση, αλλά και θεραπεία, παθήσεων του ενδομητρίου. Προσφέρει άμεση επισκόπηση της ενδομήτριας κοιλότητας και χρησιμοποιείται στη διάγνωση των παθήσεων αυτής, εναλλακτικά ή συμπληρωματικά με τις άλλες μεθόδους διερεύνησης. Επίσης επιτρέπει τη λήψη κατευθυνόμενων βιοψιών, την αφαίρεση μορφωμάτων όπως πολύποδες και υποβλεννογόνια ινομυώματα, τη διατομή διαφραγμάτων και την καταστροφή (ablation) ή την εκτομή (resection) του ενδομητρίου. Όπως με κάθε επεμβατική μέθοδο, απαιτείται σωστή προεγχειρητική προετοιμασία, καλή τεχνική κατάρτιση και εγρήγορση μετεγχειρητικά. Το τεχνικό και επιστημονικό υπόβαθρο η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των υστεροσκοπικών επεμβάσεων εξετάζονται αναλυτικά στο παρόν άρθρο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):149—155
Κέντρο Προέλευσης: Γυναικολογική Κλινική Γενικό Νοσοκομείο Αθη-νών «Γ. Γεννηματάς», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Υστεροσκόπηση, υστεροσκόπιο, ινομύωμα, μηνορραγία, μητρορραγία
Αλληλογραφία: Σ.Μ. Στασινού, Αετιδέων 17, 155 61 Χολαργός, Αθήνα

Α.Κ. Καδδά

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η παρούσα μελέτη στοχεύει στη συνοπτική παρουσίαση του περιεχομένου του υπ΄ αρ. 218 χειρογράφου της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους, ως ανέκδοτης πηγής ιατρικής γνώσης και πρακτικής στην ελληνική κοινωνία του 16ου-17ου αιώνα. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε έρευνα με υλικό το περιεχόμενο του χειρογράφου και κύριο μεθοδολογικό εργαλείο την ανάλυσή του απ΄ όπου προέκυψαν τα ακόλουθα: το υπό μελέτη χειρόγραφο αποτελείται από είκοσι αρχικά φύλλα με νεότερες σημειώσεις, πίνακα περιεχομένων, νεότερες συνταγές βοτάνων, μικρογραφίες και επτά κείμενα. Στο πρώτο κείμενο-ιατροσόφι που απευθύνεται στον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο, εκτίθεται όλη η ιατρική με αναφορά σε νοσήματα, στις αιτίες, στα συμπτώματα και στην θεραπεία τους. Στο δεύτερο κείμενο, περιγράφονται θεραπευτικά μέσα-παρασκευάσματα για διάφορες παθήσεις, αναφέρονται τα τέσσερα στοιχεία του ανθρώπου, τα είδη σφυγμών, ούρων και αποφλεγματισμών. Στο τρίτο κείμενο, παραθέτονται οι αντίθετες ημέρες κάθε μήνα, οι αντιλήψεις του Ιπποκράτη για την ζωή-θάνατο καθώς και θεραπευτικά παρασκευάσματα για ορισμένες παθήσεις. Στο τέταρτο κείμενο, αναλύονται τα τέσσερα στοιχεία του κόσμου, η σχέση τους με συγκεκριμένες παθήσεις και η θεραπεία τους. Στο πέμπτο κείμενο, αναφέρονται είδη ούρων και αιμάτων και παρουσιάζονται οι εύχυμες και κακόχυμες τροφές. Στο έκτο κείμενο, εξηγούνται αλφαβητικά τα άγνωστα βότανα. Το έβδομο κείμενο περιλαμβάνει ένα ιατροσόφι με θεραπευτικά μέσα-παρασκευάσματα για διάφορες παθήσεις.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):156—161
Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα Νοσηλευτικής, Διοίκηση Μονάδων Υγείας, Κοινωνιολογία της Υγείας, Πανεπιστήμιο Πελοπον­νήσου, Πελοπόννησος
Λέξεις Κλειδιά: Χειρόγραφο, ασθένειες, θεραπεία, θεραπευτικά μέσα-παρασκευάσματα, βότανα, πρόληψη, Ιπποκράτης
Αλληλογραφία: Α.Κ. Καδδά, Αθηνάς 3, 121 37 Κηπούπολη, Αθήνα • e-mail: natasa12@in.gr

Ι. Σκόνδρας (1), Α. Πασσαλίδης (1), Γ. Βάος (2), Θ. Αϊβάζογλου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το πνευμονικό απόλυμα είναι μια σπάνια οντότητα και συγχρόνως μια ασυνήθιστη αιτία υποτροπιάζουσας βρογχοπνευμονίας στα παιδιά. Παρουσιάζεται περίπτωση ασθενούς ηλικίας 4 ετών με ιστορικό επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων του αναπνευστικού από την ηλικία των 6 μηνών έως 12 μηνών. Η διάγνωση του εξωλόβιου πνευμονικού απολύματος ετέθη με τη βοήθεια της αξονικής υπολογιστικής τομογραφίας καθώς και της αγγειογραφίας, η οποία ανέδειξε την αιμάτωσή του από αρτηριακό κλάδο της κοιλιακής αορτής. Η αντιμετώπιση ήταν χειρουργική.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(2):162—166
Κέντρο Προέλευσης: (1) Β΄ Παιδοχειρουργικό Τμήμα, Νοσοκομείο Παίδων Π & Α Κυριακού, Αθήνα, (2) Παιδοχειρουργική Κλινική ΔΠΘ, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Αλε­ξανδρούπολη
Λέξεις Κλειδιά: Εξωλόβιο πνευμονικό απόλυμα, πνευμονία, υποτροπιάζουσα πνευμονία, παιδί
Αλληλογραφία: Ι.Κ. Σκόνδρας, Ήβης 11, 152 34 Χαλάνδρι, Αθήνα • e-mail: skondras@yahoo.gr

Μ. Βόβα (1), Γ. Υφαντή (2), Κ. Σουλιώτης (1), Γ. Τούντας 1 Ε. Δι

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα για τη δημόσια υγεία, ενώ μετατρέπεται με ταχείς ρυθμούς στην επιδημία του 21ού αιώνα, καθώς ο επιπολασμός του έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία και μεταβάλλεται ευρύτατα μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων. Ο διαβήτης αποτελεί την κύρια αιτία μη τραυματικών ακρωτηριασμών, ενώ το έλκος του διαβητικού ποδιού είναι από τις συχνότερες και πλέον δαπανηρές επιπλοκές του διαβήτη. Υπό το πρίσμα των παραπάνω εξελίξεων επιχειρείται η διερεύνηση των οικονομικών επιπτώσεων σε περιπτώσεις που αφορούν το σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές αυτού, και ιδιαίτερα του διαβητικού ποδιού. Μετά από ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας παραθέτονται συγκριτικές μελέτες αξιολόγησης και ανάλυσης εναλλακτικών ειδών περίθαλψης και αποκατάστασης, καθώς και το κόστος αυτών σε ό,τι αφορά το διαβητικό πόδι. Η αιτιοπαθογένεια της νόσου είναι καίριο στοιχείο ως προς τη διαμόρφωση του συνολικού κόστους νοσηλείας, σε συνδυασμό με το φύλο, την ηλικία, το είδος των επεμβάσεων επαναιμάτωσης του διαβητικού ποδιού ή ακρωτηριασμού του. Το διαβητικό πόδι και οι επιπλοκές αυτού αποτελούν ένα ιδιαίτερο πρόβλημα υγείας, με ιδιαίτερες οικονομικές επιπτώσεις. Οι επιπτώσεις αυτές είναι δυνατόν να μειωθούν μέσω κατάλληλων προγραμμάτων πρόληψης και διαχείρισης ελέγχου, τόσο από την πλευρά των επαγγελματιών υγείας, αλλά και από τους ίδιους τους ασθενείς.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(1):19—26
Κέντρο Προέλευσης: (1) Κέντρο Μελετών Υπηρεσιών Υγείας, Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, (2) Δ΄ Παθολογικό Τμήμα και Αγγειοπαθολογική Μονάδα του ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σακχαρώδης διαβήτης, διαβητικό πόδι, πρόληψη διαβήτη, οικονομικές επιπτώσεις διαβήτη
Αλληλογραφία: Κ. Σουλιώτης, Αμ. Αρτέμιδος 36–38, 151 24 Μαρούσι, Αθήνα • e-mail: soulioti@hol.gr

Π.Κ. Τσιμπούρης (1), Χρ.Ν. Καλαντζής (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι χολόλιθοι είναι στερεοί κρύσταλλοι, που αναπτύσσονται από την καθίζηση των συστατικών της χολής εντός της χοληδόχου κύστης. Διακρίνονται στους χοληστερινικούς λίθους και στους λίθους χρωστικής. Στη Δύση απαντώνται στο 10–15% του γενικού πληθυσμού. Από τους ασθενείς με ασυμπτωματική χολολιθίαση, 1–4% κάθε χρόνο θα εμφανίσει συμπτώματα. Κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι η κληρονομικότητα, η ηλικία, το θήλυ φύλο, η παχυσαρκία, η διατροφή, η χρήση οιστρογόνων, ο σακχαρώδης διαβήτης και οι παρακαμπτήριες επεμβάσεις του λεπτού εντέρου. Τελευταία τονίζεται η σημασία μεταλλάξεων στα γονίδια ABCG8 19H και ABCB4 και της λοίμωξης από Helicobacter billis. Οι χολόλιθοι είναι ασυμπτωματικοί στην πλειονότητα των περιστατικών. Συμπτώματα εμφανίζουν οι επιπλοκές, με προεξάρχουσα εικόνα αυτή του κολικού των χοληφόρων. Μπορεί ακόμα να υπάρχει πυρετός, ίκτερος ή διαταραχή του επιπέδου συνείδησης. Κυριότερες επιπλοκές είναι η ανεπίπλεκτη χολοκυστίτιδα, η χολαγειίτιδα, η λιθιασική παγκρεατίτιδα, το εμπύημα της χοληδόχου, η διάτρηση και το περιχολοκυστικό απόστημα, η εμφυσηματική χολοκυστίτιδα, η γαγγραινώδης χολοκυστίτιδα, η αιμορραγική χολοκυστίτιδα και η διάτρηση προς το δωδεκαδάκτυλο με σχηματισμό κυστεοεντερικού συριγγίου. Μέθοδος εκλογής για τη διάγνωση είναι το διακοιλιακό υπερηχογράφημα, ενώ η αξονική και η μαγνητική τομογραφία είναι χρήσιμες για τη διάγνωση των δύσκολων περιστατικών και ορισμένων επιπλοκών. Η MRCP και το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα χρησιμεύουν για τη διάγνωση της χοληδοχολιθίασης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(1):27—38
Κέντρο Προέλευσης: (1) Γαστρεντερολογική Κλινική, ΝΙΜΤΣ, (2) Γαστρεντερολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Γ. Γεννηματά», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Χολολιθίαση, χοληδοχολιθίαση, χολοκυστίτιδα
Αλληλογραφία: Π.K. Τσιμπούρης, Μπισκίνη 29, 157 71 Ζω­γρά­φου • e-mail: tsibofam@yahoo.com

Χρ. Βούλγαρη, Ν. Τεντολούρης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Μια καθημερινή πρόκληση για τον ιατρό είναι η έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών αυξημένου κινδύνου για αρρυθμία. Η προγνωστική αξία των διαταραχών της κοιλιακής εκπόλωσης και της επαναπόλωσης έχει διαπιστωθεί σε πολλές ομάδες ασθενών. Ο ρόλος όμως της μη επεμβατικής ταυτοποίησης του αρρυθμιολογικού κινδύνου δεν είναι απόλυτα καθορισμένος. Η μελέτη της ηλεκτροφυσιολογικής δραστηριότητας έχει περιοριστεί στο QT διάστημα, που η προγνωστική του αξία έχει αμφισβητηθεί. Επομένως, η μελέτη νέων αρρυθμιολογικών δεικτών είναι επιτακτική. Πρόσφατες πληθυσμιακές μελέτες αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον για την ανυσματική καρδιογραφία, και συγκεκριμένα για την ανυσματική γωνία QRS-T, η οποία εκφράζει τη γωνία κλίσης μεταξύ των μεγίστων ηλεκτρικών αξόνων του συμπλέγματος QRS και του κύματος Τ. Η ανυσματική γωνία QRS-T ποσοτικοποιεί τις διπολικές και τις μη διπολικές συνιστώσες της ηλεκτροφυσιολογικής δραστηριότητας, οι οποίες αντανακλούν την τοπική ετερογένεια της κοιλιακής εκπόλωσης και της επαναπόλωσης. Προοπτικές μελέτες έδειξαν ότι αποτελεί έναν ισχυρό και ανεξάρτητο δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου και θνητότητας στο γενικό πληθυσμό και σε ασθενείς στους οποίους οι συμβατικές παράμετροι απέτυχαν να προβλέψουν τη δυσμενή έκβαση. Η προγνωστική δε αξία της ανυσματικής γωνίας QRS-T για τα καρδιαγγειακά συμβάματα ήταν ανεξάρτητη από άλλους παράγοντες κινδύνου. Στα πλαίσια της παρούσας ανασκόπησης γίνεται αναδρομή στο παρελθόν και αναφορά στο μέλλον της ανυσματικής καρδιογραφίας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(1):39—54
Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΝΑ «Λαϊκό», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ανυσματική καρδιογραφία, αρρυθμιογενετικός κίνδυνος, ανυσματική γωνία QRS-T, μυοκαρδιοπάθεια
Αλληλογραφία: Χρ. Βούλγαρη, Ωλένου 24, 113 62 Κυψέλη, Αθήνα • e-mail: c_v_@yahoo.gr

Χρ. Τεσσερομμάτη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι φαρμακολογικές ιδιότητες των φυτών ήταν γνωστές από την Ομηρική εποχή. Η πρώτη γραπτή πηγή φαρμακευτικών φυτών αποδίδεται στον Χαμουραμπί. Βασική μορφή στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ιατρικής υπήρξε ο Ιπποκράτης. Κατά τον Παυσανία υπήρχε στη Χαιρώνεια φαρμακοβιομηχανία «αλγηδόνων ιαμάτων». Ο Γαληνός παρασκεύασε φάρμακα από δρόγες. Μέχρι την Αναγέννηση αυθεντία υπήρξε ο Διοσκουρίδης με το έργο του «Περί ύλης της ιατρικής» που σώθηκε σε χειρόγραφους κώδικες. Στο Βυζάντιο η βοτανολογία ήταν εφαρμοσμένη και άκμαζαν φαρμακευτικοί κήποι στα μοναστήρια. Στην Άνδρο (8ο αιώνα) υπήρχε Φιλοσοφική Σχολή όπου φοίτησε ο Λέων ο μαθηματικός και μετέπειτα πρύτανις του 1ου Πανεπιστημίου της Μαγναύρας στην Κωνσταντινούπολη. Στις Κυκλάδες, ιδιαίτερα Άνδρο και Σύρο, υπό την επιρροή της Καθολικής Εκκλησίας στα μοναστήρια των Καπουτσίνων (16ο–18ο αιώνα) ασκείτο μοναστηριακή Ιατρική υπό τη αιγίδα του επισκόπου Δ. Δελλαγραμάτικα. Ιδιαίτερα αγαπητός στους κατοίκους της νήσου υπήρξε ο Π. Ιωσήφ από την Λεονέσσα για τις αγαθοεργίες του και το φωτισμένο κήρυγμά του στην μονή του, Σαν Μπερναδή. Ο φιλόσοφος λόγιος της Άνδρου Θεόφιλος Καΐρης (1784–1853) κατήρτισε βοτανική συλλογή. Η χλωρίδα της Άνδρου και των Κυκλάδων περιλαμβάνει 1640 φυτά περίπου, 145 ενδημικά της Ελλάδας, 150 απειλούμενα (Προεδρικό Διάταγμα 67/81) και 14 αναφερόμενα στο «Κόκκινο βιβλίο» των Ελληνικών φυτών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(1):55—67
Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Δρόγες, φάρμακα, αρχαιότητα, μεσαίωνας, Άνδρος, Κυκλάδες
Αλληλογραφία: Χρ. Τεσσερομμάτη, Μ. Ασίας 75, 115 27 Γουδί, Αθήνα • e-mail: ctesser@med.uoa.gr

Μ. Γκέλη (1), Σ. Απέργης (1), Ε. Κλαψινού (2), Δ. Δασκαλοπούλου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο έκτοπος θυρεοειδικός ιστός είναι μια σπάνια οντότητα που εντοπίζεται συνήθως στη μέση τραχηλική γραμμή και σπανιότερα σε άλλες ανατομικές θέσεις, προκαλώντας δυσκολία στη διαγνωστική προσέγγιση και διαχείριση του ασθενούς. Παρουσιάζονται δύο περιπτώσεις ασθενών με επιδεινούμενη διόγκωση στην πλάγια τραχηλική χώρα κατά τους τελευταίους μήνες. Πραγματοποιήθηκε υπερηχογράφημα τραχήλου και υπερηχογραφικά κατευθυνόμενη βιοψία δια λεπτής βελόνης. Η κυτταρολογική εξέταση ανέδειξε έκτοπο θυρεοειδικό ιστό.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2009, 95(1):68—72
Κέντρο Προέλευσης: (1) Α΄ Ακτινοδιαγνωστικό Τμήμα, Μονάδα Υπερηχοτομογραφίας, (2) Κυτταρολογικό Τμήμα, Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας», Aθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Έκτοπος θυρεοειδής, πλάγια τραχηλική χώρα, υπερηχογράφημα, υπερηχογραφικά κατευθυνόμενη βιοψία, κυτταρολογική εξέταση
Αλληλογραφία: Αλληλογραφία: M. Γκέλη, Λ. Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αμπελόκηποι, Αθήνα • e-mail: myrgel@gmail.com