Π.Ν. Συγκελλάκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Αν και η ανεπάρκεια βιταμίνης D ευθύνεται σημαντικά στη δημιουργία οστεοπενίας-οστεοπόρωσης, πρόσφατα αναγνωρίστηκε ότι η έλλειψη ή η ανεπαρκής δράση της (μεταλλάξεις του γονιδίου του υποδοχέα της) σχετίζεται με εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων (σακχαρώδης δια­βήτης, ρευματοειδής αρθρίτιδα, λεύκη κ.λπ.) αλλά και ορισμένων καρκίνων (κυρίως παχέος εντέρου-ορθού, μαστού, προστάτη, ωοθηκών). Η αντικαρκινική δράση της βιταμίνης D οφείλεται στη δυνατότητα πολλών ιστών, ακόμα και καρκινικών, που διαθέτουν το ένζυμο 1α-υδροξυλάση, να παράγουν ενδοκυτταρίως –εφόσον υπάρχει αρκετό υπόστρωμα [25(ΟΗ)βιταμίνη D]– τον δραστικό μεταβολίτη [1-25(ΟΗ)2 βιταμίνη D], με ποικίλους μηχανισμούς αντικαρκινικής δράσης. Πολλές μελέτες και μετα-αναλύσεις έδειξαν ότι επάρκεια υποστρώματος [25(ΟΗ)βιταμίνη D στο αίμα >30 ng/mL], μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης, την ταχύτητα προόδου και ακόμα και τη συχνότητα θανάτου ορισμένων καρκίνων, καθώς και το αντίθετο. Διαπιστώθηκε ακόμα και αρνητική γραμμική συσχέτιση μεταξύ επιπέδων 25(ΟΗ)βιταμίνης D και κινδύνου εμφάνισης ή θανάτων από τέτοιους καρκίνους. Σήμερα, που παγκοσμίως η ένδεια βιταμίνης D είναι πολύ συχνή, η επίτευξη επάρκειας του οργανισμού σε βιταμίνη D είναι απολύτως απαραίτητη (επαρκής έκθεση του σώματος στην ηλιακή ακτινοβολία και χορήγηση συμπληρωμάτων) με ελάχιστο κόστος και απουσία ανεπιθύμητων ενεργειών αλλά με τεράστια οφέλη (προστασία από οστική νόσο, αυτοάνοσα νοσήματα και –το σημαντικότερο– από αρκετούς καρκίνους).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):335—353
Κέντρο Προέλευσης: Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Aθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Βιταμίνη D, 25(ΟΗ) βιταμίνη D, 1-25(ΟΗ)2 βιταμίνη D, καρκίνος παχέος εντέρου-ορθού, μαστού, προστάτη, ωοθηκών, μη Hodgkin λέμφωμα, αυτοάνοσα νοσήματα, σκλήρυνση κατά πλάκας, σακχαρώδης διαβήτης, καρδιοαγγειακή νόσος.
Αλληλογραφία: Π.Ν. Συγκελλάκης, Γράμμου 2, 172 34 Αθήνα • e-mail: p.singhellakis@gmail.com

Ελ. Καραμπλή, Κ. Αθανασάκης, Γ. Κυριόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση του επιπολασμού των χρονίων νοσημάτων, οι αυξημένες προσδοκίες των πολιτών για πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας φροντίδα και οι συνεχείς εξελίξεις στον τομέα της τεχνολογίας υγείας οδηγούν σε αύξηση των δαπανών υγείας διεθνώς. Στο πλαίσιο αυτό, η ορθολογική, οικονομικά αποδοτική και δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων πόρων έχει αναδειχθεί ως προτεραιότητα και η οικονομική αξιολόγηση έχει πλέον γίνει αποδεκτή ως ένα εκ των εργαλείων λήψης αποφάσεων προς αυτή την κατεύθυνση. Τα φάρμακα αποτελούν την τεχνολογία υγείας στην οποία έχει μέχρι στιγμής επικεντρωθεί η οικονομική αξιολόγηση. Τα αποτελέσματα της φαρμακοοικονομικής αξιολόγησης λαμβάνονται υπόψη στη διαδικασία τιμολόγησης και αποζημίωσης ενός φαρμάκου, καθώς και έκδοσης κατευθυντήριων οδηγιών για τη συνταγογράφηση. Στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, τα εργαλεία της οικονομικής αξιολόγησης και της αξιολόγησης της τεχνολογίας υγείας γενικότερα έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, αντιθέτως στην Ελλάδα, η εισαγωγή της οικονομικής αξιολόγησης παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση. Στο εγγύς μέλλον, η πίεση στους προϋπολογισμούς υγείας θα εντείνει την ανάγκη διερεύνησης οικονομικά αποδοτικών τρόπων χρήσης των υγειονομικών πόρων, τοποθετώντας την οικονομική αξιολόγηση ως απαραίτητη παράμετρο της πολιτικής υγείας. Οι υψηλότερες απαιτήσεις προς τους οικονομολόγους της υγείας αναμένεται να δώσουν ώθηση στην περαιτέρω διερεύνηση και βελτίωση μεθοδολογικών ζητημάτων της οικονομικής αξιολόγησης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):354—362
Κέντρο Προέλευσης: Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δη­μό­σιας Υγείας, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Φαρμακοοικονομία, αξιολόγηση, φαρμακευτική πολιτική, τιμολόγηση, αποζημίωση.
Αλληλογραφία: Ελ. Καραμπλή, Λεωφ. Αλεξάνδρας 196, 115 21 Αθήνα • e-mail: ekarabli@esdy.edu.gr

Α.Ν. Χριστοπούλου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η επίπτωση του κακοήθους μελανώματος αυξάνει. Αναφέρονται πάνω από 50.000 περιπτώσεις ετησίως στις ΗΠΑ. Η πενταετής επιβίωση του σταδίου ΙΙΙ είναι 50% ενώ η επιβίωση ασθενών σταδίου IV δεν ξεπερνά τους 12 μήνες. H χημειοθεραπεία με βάση τη dacarbazine έχει δώσει, σε κάποιες μελέτες, ανταποκρίσεις από 12 έως 25%, ενώ η συνδυασμένη χημειοθεραπεία δε βελτιώνει τη συνολική επιβίωση. Η σχετική αντίσταση των μελανοκυττάρων στη χημειοθεραπεία οδήγησε σε εναλλακτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις όπως η ανοσοθεραπεία, η οποία έχει μελετηθεί αρκετά με περιορισμένη όμως επιτυχία. Μέχρι σήμερα, η IL-2 και η INF άλφα 2b είναι οι μόνες εγκεκριμένες κυτταροκίνες που έχουν εφαρμογή στο μελάνωμα. Ενισχυμένη έκφραση συνδιεγερτικών μορίων στην επιφάνεια των δενδριτικών κυττάρων, ενισχυμένη ή παρατεταμένη ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων μέσω αναστολής σηματοδοτικών υποδοχέων, όπως CTLA-4, είναι νέες θεραπευτικές στρατηγικές που πιθανόν θα οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματική ανοσοθεραπεία. Η ανάπτυξη δύο μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά του CTLA-4 (ipilimumab και tremelimumab) και η εφαρμογή τους στην κλινική πράξη έδωσε ικανοποιητικές ανταποκρίσεις με μεγάλη διάρκεια για κάποιους ασθενείς (>4 χρόνια) και βελτίωσε την ολική μέση επιβίωση (≈10,8 μήνες). Το Sorafenib, ένας αναστολέας κινάσης ενάντι της B-RAF πρωτεϊνικής κινάσης, έχει μελετηθεί εκτενώς με περιορισμένη όμως δράση ως μονοθεραπεία στο μεταστατικό μελάνωμα. Το PLX4032, εκλεκτικός από του στόματος αναστολέας της V600E μετάλλαξης BRAF κινάσης έδειξε ικανοποιητική ανταπόκριση σε μελέτη φάσης Ι.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):363—369
Κέντρο Προέλευσης: Μονάδα Χημειοθεραπείας, ΓΝ Πατρών «Άγ. Ανδρέας», Πάτρα
Λέξεις Κλειδιά: Μελάνωμα, ανοσοθεραπεία, σηματοδοτικές οδοί, αντιαγγειογενετικοί παράγοντες
Αλληλογραφία: A.N. Χριστοπούλου, Παπαδιαμάντη 2 & Λευκωσίας, 265 04 Άγιος Βασίλειος, Ρίον, Πάτρα • e-mail: athinachris@in.gr

Π.Χ. Παπαγιώργης (1), Α.Ε. Ζίζη (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το στάδιο αποτελεί τον σημαντικότερο προγνωστικό παράγοντα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Από τις διάφορες ταξινομήσεις, γνωστότερες είναι η Dukes, η Astler-Coller και η νεότερη ΤΝΜ, η επικρατέστερη σήμερα, επειδή εξετάζει αναλυτικά και τις τρεις βασικές συνιστώσες του σταδίου (διήθηση τοιχώματος, λεμφαδενική διασπορά και μεταστάσεις), που αντιπροσωπεύουν τις αντίστοιχες οδούς επέκτασης της νόσου (κατά συνέχεια ιστού, λεμφογενή και αιματογενή). Κάθε μια από τις συνιστώσες αυτές φαίνεται να έχει ανεξάρτητη προγνωστική σημασία. Ενώ οι αναφερθείσες ταξινομήσεις χρησιμοποιούνται επίσης εκτός από τους πρωτοεμφανιζόμενους όγκους και σε περιπτώσεις υποτροπών, για την εκτίμηση της υπολειπόμενης νόσου εφαρμόζεται διαφορετικό σύστημα σταδιοποίησης (ταξινόμηση R). Στους παράγοντες που επηρεάζουν τη σταδιοποίηση περιλαμβάνονται η χειρουργική τεχνική, ο διαγνωστικός έλεγχος, η σχολαστική παθολογοανατομική εξέταση, καθώς επίσης και χαρακτηριστικά του όγκου (εντόπιση, Grade και γενετικοί μηχανισμοί). Πέρα από την πρόγνωση, το στάδιο αποτελεί μέχρι σήμερα και το βασικό κριτήριο στον σχεδιασμό και εφαρμογή της κατά περίπτωση ενδεδειγμένης θεραπείας, καθορίζοντας την έκταση και το είδος της χειρουργικής επέμβασης αλλά και την απόφαση μετεγχειρητικής χημειοθεραπείας. Συμπερασματικά, η ακριβής σταδιο­ποίηση αποτελεί σημαντική παράμετρο στην αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Κατάλληλες χειρουργικές, διαγνωστικές και παθολογοανατομικές τακτικές και η υιοθέτηση της ΤΝΜ ταξινόμησης συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):370—378
Κέντρο Προέλευσης: (1) Χειρουργικό Τμήμα, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Αθήνα, (2) Παθο­λογοανατομικό Εργαστήριο, ΓΝ Πειραιώς «Τζάνειο», Πειραιάς
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος παχέος εντέρου, στάδιο νόσου, σταδιοποίηση ΤΝΜ, σταδιοποίηση Dukes, πρόγνωση
Αλληλογραφία: Π.X. Παπαγιώργης, Νεοσοίκων 35, 185 36 Πειραιάς • e-mail: ppapagiorg@teiath.gr

Α.Φ. Μεντής (1), Ευ. Καραρίζου (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Στην παρούσα εργασία ανασκοπείται η σύγχρονη βιβλιογραφία με θέμα την «επιθηλιο-μεσεγχυματική μετατροπή (ΕΜΜ) στον καρκίνο». Δίνεται ο ορισμός της ΕΜΜ ενώ κατόπιν αναλύεται ο ρόλος της κυτταρικής σηματοδότησης για την ΕΜΜ, καθώς και η εμπλοκή της ΕΜΜ με τον καρκίνο. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση της ΕΜΜ αφενός με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα, αφετέρου με τα microRNAs. Tέλος, διερευνάται η κλινική σημασία της ανίχνευσης δεικτών ΕΜΜ στο αίμα, καθώς και η δυνατότητα αξιοποίησης της ΕΜΜ στην αντικαρκινική θεραπεία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):379—385
Κέντρο Προέλευσης: (1) Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, (2) Νευρολογική Κλινική, «Αιγινήτειο» Νοσοκομείο, Πανεπιστήμιο Αθη­νών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος, επιθηλιο-μεσεγχυματική μετατροπή, καρκινογένεση
Αλληλογραφία: Eυ. Καραρίζου, Νευρολογική Κλινική, «Αιγινήτειο» Νοσοκομείο, Λεωφ. Βασ. Σοφίας 72–74, 115 28 Αθήνα • e-mail: ekarariz@med.uoa.gr

Θ. Δόσιος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο αριθμός των ιατρών που ασκούν την ειδικότητα της Θωρακο-καρδιοχειρουργικής (ΘΚΧ) στη χώρα μας είναι υπερτριπλάσιος και ο αριθμός των εκπαιδευόμενων στην ειδικότητα σχεδόν πενταπλάσιος του προβλεπόμενου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Διεθνείς οργανισμοί κατατάσσουν την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις του καταλόγου της διαφθοράς και θεωρούν τον τομέα παροχής ιατρικών υπηρεσιών έναν από τους πιο διεφθαρμένους της Ελληνικής κοινωνίας. Η ΘΚΧ δεν είναι αμέτοχη της διαφθοράς. Με σκοπό την εξυγίανση του υπάρχοντος ανορθολογικού, αντιπαραγωγικού και διεφθαρμένου συστήματος, που παρέχει υπηρεσίες υψηλού κόστους και χαμηλής ποιότητας, προτείνονται διαρθρωτικές αλλαγές που αναφέρονται στην εκπαίδευση, τον αριθμό των ιατρών που ασκούν την ειδικότητα, την πάταξη της διαφθοράς και την επανεξέταση των ηθικών αξιών μας. Αναλύεται το θέμα της διαφθοράς, για το οποίο οι επιστημονικές και επαγγελματικές Ενώσεις των ιατρών έχουν τηρήσει μέχρι σήμερα αιδήμονα σιωπή. Προτείνονται: εκχώρηση από την Πολιτεία στο Ιατρικό Σώμα όλων των διοικητικών αρμοδιοτήτων για τη μεταπτυχιακή ιατρική εκπαίδευση σύμφωνα με τις Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ένωσης Ευρωπαίων Ειδικευμένων Ιατρών, σύνδεση των αμοιβών με την παραγωγικότητα και αξιολόγηση των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(6):386—394
Κέντρο Προέλευσης: Θωρακο-καρδιοχειρουργική Κλινική, Νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θωρακοκαρδιοχειρουργική, εκπαίδευση, διαφθορά, παραγωγικότητα, αξιολόγηση, ηθικές αξίες, ποιότητα ιατρικών υπηρεσιών
Αλληλογραφία: Θ. Δόσιος, Μακεδονίας 92, 156 69 Παπάγου, Αθήνα • e-mail: dosiosth@yahoo.com

Χρ.Σ. Μπασαγιάννης (1), Γ. Παναγούλιας (2), Γ.Κ. Νίκου (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι καρκινοειδείς όγκοι του στομάχου αντιπροσωπεύουν μια κατηγορία νεοπλασιών, οι οποίες διαφέρουν από τα αδενοκαρκινώματα τόσο στην αιτιολογία τους όσο και στη βιολογική συμπεριφορά και στην πρόγνωση. Τα τελευταία 15 χρόνια έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση στην επίπτωση των γαστρικών καρκινοειδών τα οποία διακρίνονται σε τρεις κύριους τύπους (1, 2 και 3). Η υπερέκκριση της γαστρίνης είναι ένας από τους βασικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στην εμφάνιση και ανάπτυξη των νευροενδοκρινικών αυτών όγκων. Η συμπτωματολογία τους είναι σχετικά άτυπη και οι βλάβες εμφανίζονται τις περισσότερες φορές τυχαία στη γαστροσκόπηση. Η διάγνωση τεκμηριώνεται με την ανάλυση των ιστοπαθολογικών ευρημάτων και τη μέτρηση των επιπέδων της γαστρίνης και της χρωμογρανίνης ορού των ασθενών. Οι βασικές στρατηγικές αντιμετώπισής τους εξαρτώνται από τον τύπο των όγκων και τον αριθμό των βλαβών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα:

Ιατρική 2010, 98(5):259—268

Κέντρο Προέλευσης: (1) Ιατρείο Νευροενδοκρινολογίας Πεπτικού, Α΄ Προ­παιδευτική Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Λαϊκό», (2) 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκινοειδή, όγκοι στομάχου, νευροενδοκρινικοί όγκοι, γαστρίνη

Μ. Σταματάκος (1), Α. Ελευθεριάδη (2), Κ. Κόντζογλου (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί το δεύτερο σε συχνότητα καρκίνο στις γυναίκες. Η πρόοδος που έχει σημειωθεί στη θεραπεία της συγκεκριμένης νόσου έχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των επιζωσών, με αποτέλεσμα το ενδιαφέρον της ιατρικής κοινότητας να μετατοπίζεται πλέον και προς τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών μετά την επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους. Η εικόνα που έχουν για το σώμα τους οι γυναίκες μετά το χειρουργείο, η σεξουαλικότητα, το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο καλούνται να επανενταχθούν, η ψυχολογική τους κατάσταση αλλά και τα συμπτώματα της νόσου τους, αποτελούν παραμέτρους που χρήζουν προσοχής στην προσπάθεια κατανόησης των δυσκολιών που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη ομάδα ασθενών. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση νεότερων δεδομένων σχετικά με τους παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην αξιολόγηση της ποιότητας ζωής των γυναικών μετά τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού και να συμβάλουν στη βελτίωσή της.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(5):269—278
Κέντρο Προέλευσης: (1) Νοσοκομείο «Νέον Αθήναιον», Αθήνα, (2) Ιατρός, (3) Β΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΝΑ «Λαϊκό», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Καρκίνος μαστού, ποιότητα ζωής, εικόνα σώματος, σεξουαλικότητα, ψυχολογική κατάσταση
Αλληλογραφία: Μ. Σταματάκος, 150 Ελ. Βενιζέλου, 163 41 Ηλιούπολη, Αθήνα • e-mail: mixalislak@gmail.com

Α. Φωτοπούλου (1), Δ. Δημητρουλόπουλος (2), Ι. Καραϊτιανός (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (ΚΠΕ) παραμένει σημαντική νεοπλασματική νόσος, τόσο όσον αφορά στη συχνότητα όσο και τη θνητότητα. Το 2008 περισσότερες από 148.000 νέες περιπτώσεις διαγνώστηκαν στις ΗΠΑ και περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι κατέληξαν εξαιτίας της νόσου. Θεωρείται γενικώς αποδεκτό ότι το αδένωμα αποτελεί πρόδρομη βλάβη για τον ΚΠΕ. Υφίσταται δε η τυπική ακολουθία από το υπερπλαστικό επιθήλιο στις εστιακά δυσπλαστικές κρύπτες, στο μακροσκοπικά εμφανές σωληνώδες αδένωμα, στο αδένωμα με υψηλόβαθμη επιθηλιακή δυσπλασία και/ή στο λαχνωτό αδένωμα, και τελικά στο διηθητικό καρκίνωμα. Η ακολουθία αυτή προσφέρει ένα εξαιρετικό μοντέλο για την κατανόηση της βιολογίας της καρκινογένεσης των συμπαγών όγκων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(5):279—292
Κέντρο Προέλευσης: (1) Κέντρο Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, Νοσοκομείο «Υγεία», (2) Γαστρεντερολογική Κλινική, 3Γ΄ Χει­ρουργική Κλινική ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Peutz-Jeghers, σύνδρομο οικογενούς πολυποδιάσεως, σύνδρομο Lynch ή σύνδρομο οικογενούς μη πολυποδιασικού ΚΠΕ, σύνδρομο υπερπλαστικής πολυποδιάσεως, σύνδρομο Cronkhite-Canada, πολύποδες παχέος εντέρου, ιδιοπαθή φλεγμονώδη νοσήματα εντέρου (ΙΦΝΕ), ελκώδης κολίτιδα, νόσος Crohn
Αλληλογραφία: Δ. Δημητρουλόπουλος, Παρνασσού 35, 152 34, Χαλάνδρι, Αθήνα • e-mail: dimdim@otenet.gr

Π. Μαυρογιάννη (1), Δ. Δημητρουλόπουλος (2), Μ. Τελάκης (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα ινοπολυκυστικά νοσήματα του ήπατος περιλαμβάνουν τη συγγενή ηπατική ίνωση, την αυτοσωματική επικρατούσα πολυκυστική νόσο ήπατος (νόσος ενηλίκων), το αμάρτωμα χοληφόρων (σύμπλεγμα Von Meyenburg), τη νόσο Caroli και τις κύστεις του χοληδόχου πόρου. Αποτελούν σπάνια, καλοήθη νοσήματα ήπατος και χοληφόρων σε συνδυασμό με άλλοτε άλλη νεφρική συμμετοχή και μεταξύ τους αλληλο­επικάλυψη. Ενδιαφέρον αποτελεί η κοινή παθοφυσιολογία τους που αφορά σε ανώμαλη εξέλιξη κατά την εμβρυογένεση των χοληφόρων πόρων. Ωστόσο, το κλινικό ενδιαφέρον των νοσημάτων αυτών έγκειται στην ποικιλομορφία των κλινικών τους εκδηλώσεων, που σε συνδυασμό με τη σπανιότητά τους συχνά καθιστά δυσχερή τη διαφοροδιαγνωστική προσέγγιση. Η επιλογή κατάλληλων απεικονιστικών μεθόδων συχνά παρέχει παθογνωμονικά σημεία επαρκή για τη διάγνωση. Σε ειδικές περιπτώσεις απαιτείται κατευθυνόμενη βιοψία ήπατος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(5):293—299
Κέντρο Προέλευσης: (1) Γαστρεντερολόγος, (2) Γαστρεντερολογική Κλινική ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ινοπολυκυστικά νοσήματα ήπατος, συγγενής ηπατική ίνωση, αυτοσωμική επικρατούσα πολυκυστική νόσος ήπατος, αμάρτωμα χοληφόρων, σύμπλεγμα Von Meyenburg, νόσος Caroli, χοληδοχοκήλες
Αλληλογραφία: Π. Μαυρογιάννη, Βρεσθένης 92, 117 45 Αθήνα • e-mail: titi_mav@yahoo.gr

Α. Σωτήρη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Από επιδημιολογικές μελέτες έχει καταδειχθεί ότι οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία κατεργασίας βάμβακος παρουσιάζουν μειωμένη θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονος. Το φαινόμενο αποδόθηκε κύρια στην εισπνοή ενδοτοξινών gram (–) βακτηριδίων, τα οποία εποικίζουν το βάμβακα. Οι μελέτες που έχουν γίνει δείχνουν ότι η σκόνη του βάμβακος είναι πολυπαραγοντική όσον αφορά στο περιεχόμενό της σε βιολογικά δραστικές ουσίες. Οι αντιδράσεις τις οποίες προκαλεί η εισπνοή σκόνης βάμβακος περιλαμβάνουν πλήρως ανεπτυγμένο ανοσολογικό καταρράκτη, αντίδραση οξείας φάσεως, κυψελιδίτιδα διαφόρου εντάσεως, ενεργοποίηση της κλασικής και εναλλακτικής οδού του συμπληρώματος, πιθανόν αιμόλυση, καθώς και αντίδραση υπερευαισθησίας τύπου ΙΙ, παρόμοια με αυτήν που προκαλείται από φάρμακα. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διευκρινιστούν οι λεπτομέρειες των μηχανισμών δράσης της σκόνης βάμβακος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(5):300—311
Κέντρο Προέλευσης: Πνευμονολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Ιωαν­νίνων «Γ. Χατζηκώστα», Ιωάννινα
Λέξεις Κλειδιά: Σκόνη βάμβακος, αντινεοπλασματικές ιδιότητες, ενδοτοξίνες, gram (–) βακτήρια, αντίδραση υπερευαισθησίας τύπου ΙΙ
Αλληλογραφία: Α. Σωτήρη, Κιθαιρώνος 36–38, 112 55 Αθήνα • e-mail: agelsot@yahoo.gr

Χρ. Κολοφούση, Κ. Στεφανίδης, Ι. Καλογερόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Η καταγραφή των απεικονιστικών ευρημάτων με απλή ακτινογραφία και Αξονική Τομογραφία (ΑΤ) θώρακος σε ασθενείς με πνευμονική σαρκοείδωση. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Πραγματοποιήθηκε αναδρομική μελέτη 26 ασθενών με διεγνωσμένη πνευμονική σαρκοείδωση. Μελετήθηκαν οι ακτινογραφίες και οι ΑΤ θώρακος που υπήρχαν στο φάκελο των ασθενών. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από τους 26 ασθενείς με πνευμονική σαρκοείδωση, πυλαία λεμφαδενοπάθεια αναδείχθηκε σε 22 ασθενείς (84%), η οποία αποτελεί και το συχνότερο απεικονιστικό εύρημα. Αλλοιώσεις και προσβολή του πνευμονικού παρεγχύματος παρατηρήθηκαν σε 15 ασθενείς (58%). Αυτές περιελάμβαναν: περιοχές θολής υάλου, παρουσία πολλαπλών μικρών οζιδίων, ανώμαλη πάχυνση του διάμεσου συνδετικού ιστού και των μεσολοβιδίων διαφραγμάτων και παρουσία μεγαλύτερων όζων. Επίσης, σε πέντε ασθενείς παρατηρήθηκαν βρογχιεκτασίες, ενώ σε δύο ασθενείς παρατηρήθηκε διαταραχή της αρχιτεκτονικής του πνευμονικού παρεγχύματος λόγω πνευμονικής ίνωσης και εικόνα μελικηρήθρας. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η σαρκοείδωση εκδηλώνεται με μια ποικιλία ευρημάτων στην απλή ακτινογραφία και στην ΑΤ θώρακος. Η εξοικείωση με τα συχνότερα απεικονιστικά ευρήματα καθώς και η γνώση του μεγάλου εύρους των ακτινολογικών ευρημάτων είναι σημαντική για τον σύγχρονο ακτινολόγο τόσο για την αναγνώριση της νόσου όσο και για τη θεραπευτική αντιμετώπισή της.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(5):312—322
Κέντρο Προέλευσης: Ακτινοδιαγνωστικό Τμήμα, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σαρκοείδωση, απλή ακτινογραφία θώρακος, αξονική τομογραφία θώρακος
Αλληλογραφία: Χρ. Κολοφούση, Επιδαύρου 16, 104 44 Κο­λωνός, Αθήνα • e-mail: chrisafoula@yahoo.gr

Γ. Λιακάκης (1), Κ. Πόταγας (2), Α. Λινού (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ύπαρξη ενδείξεων ότι η ηλεκ­τρομαγνητική ακτινοβολία προάγει την εμφάνιση της παιδικής λευχαιμίας είναι λογικό να δημιουργεί ανησυχία για τις πιθανές βλαβερές επιπτώσεις της, σε ό,τι αφορά στην εμφάνιση διαφόρων μορφών καρκίνου και άλλων νόσων, ιδιαίτερα σήμερα που ο γενικός πληθυσμός εκτίθεται στο συγκεκριμένο παράγοντα με αυξανόμενη ένταση και διάρκεια τόσο στο εργασιακό, όσο και στο οικιακό περιβάλλον. Η έρευνα των τελευταίων δεκαετιών για όλο το φάσμα της μη ιονίζουσας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας προσπαθεί να αποκαλύψει πιθανούς μηχανισμούς αλλοίωσης της δομής των ιστών και παρεμβολής στη λειτουργία τους, με ιδιαίτερη έμφαση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, το οποίο λειτουργεί με συχνότητες όμοιες με των πεδίων των ραδιοσυχνοτήτων (RF). Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα παρουσιάζουν πιθανή στατιστική συσχέτιση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων με μορφές καρκίνου, και ειδικότερα των πεδίων εξαιρετικά χαμηλών συχνοτήτων (ELF) με νευροεκφυλιστικές νόσους. Η επιστημονική κοινότητα πρότεινε το 2009 τη μείωση του ορίου έκθεσης του γενικού πληθυσμού στα στατικά ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Παράλληλα, η ύπαρξη ενός συνδρόμου υπερευαισθησίας στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία δεν μπόρεσε να αποκλειστεί και ήδη λαμβάνονται μέτρα προστασίας των ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον προσεκτικό σχεδιασμό και αποτελεσματική εφαρμογή της μελλοντικής επιστημονικής έρευνας, έτσι ώστε να ξεπεραστούν οι όποιοι περιορισμοί και αδυναμίες των εργασιών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):179—191
Κέντρο Προέλευσης: (1) Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, (2) Τμήμα Νευρολογίας, (3) Τμήμα Επιδη­μιολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, καρκίνος, όγκος, νευροτοξικότητα
Αλληλογραφία: Γ. Λιακάκης, Διός 11, 152 35 Βριλήσσια • e-mail: g_liakakis@yahoo.com

Α. Τσιώτου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι εξελίξεις στην αντιμετώπιση του τραύματος στο ΚΝΣ στα παιδιά είναι μεγάλες κατά την τελευταία δεκαετία. Η συμμόρφωση με τις κατευθυντήριες οδηγίες και τους αλγόριθμους της θεραπευτικής διαχείρισης των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων (ΚΕΚ), και η γνώση των ανατομικών και παθοφυσιολογικών ιδιαιτεροτήτων των παιδιών είναι απαραίτητη στους κλινικούς ιατρούς που φροντίζουν τραυματισμένα παιδιά σε οποιαδήποτε φάση της νοσηλείας τους, αλλά κυρίως κατά την αρχική φροντίδα των πρώτων ωρών, και εξασφαλίζει την ευνοϊκότερη δυνατή έκβαση. Επιπλέον, έχει καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια με σκοπό την ταυτοποίηση εκείνων των ασθενών που θα ωφεληθούν ουσιαστικά από τις διαθέσιμες απεικονιστικές εξετάσεις για τον εντοπισμό τραύματος στο ΚΝΣ. Η χρήση των κλινικών κανόνων από τους υπεύθυνους ιατρούς, έχει ως αποτέλεσμα την αποφυγή των κινδύνων από τη διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων σε ασθενείς τόσο ευάλωτους ηλικιακά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):192—202
Κέντρο Προέλευσης: Αναισθησιολογικό Τμήμα, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Τραύμα, παιδιά, Κεντρικό Νευ­ρικό Σύστημα, αξονική τομογραφία, απεικονιστικός έλεγχος, αντιμετώπιση
Αλληλογραφία: Α. Τσιώτου, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα • e-mail: adeltsiotou@yahoo.gr

Π.Κ. Τσιμπούρης, Χρ.Ν. Καλαντζής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η πρωκτοκολεκτομή με νεολήκυθο είναι η επέμβαση εκλογής για την αντιμετώπιση: (α) της ανθεκτικής στη συντηρητική θεραπεία ελκώδους κολίτιδας, (β) της ελκώδους κολίτιδας με νεοπλασία ή δυσπλασία και (γ) της οικογενούς πολυποδίασης. Η επέμβαση μπορεί να συνοδεύεται από φλεγμονώδεις, μηχανικές και λειτουργικές επιπλοκές. Η ληκυθίτιδα αποτελεί τη συχνότερη από τις επιπλοκές. Αναπτύσσεται σε ποσοστό πάνω από το 50% όσων χειρουργήθηκαν για ελκώδη κολίτιδα και το 6% όσων χειρουργήθηκαν για οικογενή πολυποδίαση. Αλλαγές στην εντερική χλωρίδα πυροδοτούν παθολογικές ανοσολογικές απαντήσεις σε ασθενείς με κατάλληλη γενετική προδιάθεση, οδηγώντας στην ανάπτυξη ληκυθίτιδας. Η κλινική εικόνα της ληκυθίτιδας χαρακτηρίζεται από αύξηση της συχνότητας και της ρευστότητας των κενώσεων, από κολικοειδή κοιλιακά άλγη, έπειξη προς αφόδευση ή τεινεσμό, ενώ δε λείπουν και οι εξωεντερικές εκδηλώσεις που είναι ανάλογες με αυτές της ελκώδους κολίτιδας. Η διάγνωση βασίζεται στη ληκυθοσκόπηση, συνεπικουρούμενη από το ληκυθογράφημα. Η ανάπτυξη δυσπλασίας ή νεοπλασίας στο βλεννογόνο της νεοληκύθου, παρότι είναι γενικά σπάνια, επιτάσσει τη συστηματική παρακολούθηση με ληκυθοσκόπηση και βιοψίες σε χρονικά διαστήματα που καθορίζονται από τη συνύπαρξη ή όχι παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη νεοπλασίας. Οι στενώσεις της νεοληκύθου αποτελούν τις συνηθέστερες μηχανικές επιπλοκές. Σχετίζονται με την παρουσία νόσου Crohn και την εμφάνιση περιεγχειρητικών επιπλοκών. Η διάγνωση βασίζεται στη ληκυθοσκόπηση, συνεπικουρούμενη από το ληκυθογράφημα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):203—216
Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Πρωκτοκολεκτομή με νεολήκυθο, ληκυθίτιδα, στενώσεις νεοληκύθου, ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου
Αλληλογραφία: Π.K. Τσιμπούρης, Μπισκίνη 29, 157 71 Ζωγράφου • e-mail: tsibofam@yahoo.com

Μ. Σταματάκος (1), Θ. Στασινού (2), Κ. Κόντζογλου (3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H συστροφή του σιγμοειδούς είναι σπάνια κατάσταση. Η εγχειρητική θνητότητα έχει μειωθεί σήμερα και η μείωση αυτή πιθανότατα οφείλεται στην πρώιμη διάγνωση της νόσου, στην πρόοδο της ενδοσκοπικής αντιμετώπισής της και των χειρουργικών τεχνικών. Είναι δύσκολο να αποτυπώσουμε μία συγκεκριμένη αιτία ή παθοφυσιολογική βάση για τη νόσο αυτή, γιατί η συστροφή του σιγμοειδούς παρουσιάζεται με ποικίλη κλινική εικόνα ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, το φύλο και την ηλικία του ασθενούς. Η πρώιμη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας και γι’ αυτό πρέπει να είναι γνωστοί οι προδιαθεσικοί παράγοντες και τα πρώιμα σημεία και συμπτώματα αυτής της οντότητας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):217—223
Κέντρο Προέλευσης: (1) Χειρουργικό Τμήμα, Νοσοκομείο «Νέον Αθήναιον», Αθήνα, (2) Ιατρός, (3) Β΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΝΑ «Λαϊκό», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Συστροφή σιγμοειδούς, διάγνωση, θεραπεία
Αλληλογραφία: Μ. Σταματάκος, Αιγύπτου 153, 165 62 Άνω Γλυφάδα, Αθήνα • e-mail: mixalislak@gmail.com

Α. Κώτσιου (1), Χρ. Τεσσερομμάτη (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η σύνδεση των φαρμάκων με πρωτεΐνες αίματος και ιστών είναι καθοριστική για το μεταβολισμό, την απέκκριση, τη φαρμακολογική δράση και την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών και τοξικότητας. Οι κυριότερες πρωτεΐνες του πλάσματος στις οποίες προσδένονται τα φάρμακα είναι η λευκωματίνη, η α1-όξινη γλυκοπρωτεÀνη και οι λιποπρωτεÀνες. Η λευκωματίνη έχει μεγάλη συγγένεια με όξινα μόρια, η α1- όξινη γλυκοπρωτεΐνη με βασικά μόρια και οι λιποπρωτεΐνες με λιπόφιλα καθώς και βασικά μόρια. Η παρουσία εξωγενών και ενδογενών ουσιών επηρεάζει τη σύνδεση των φαρμάκων τόσο στο πλάσμα, όσο και στους ιστούς. Η παρουσία νόσου επηρεάζει την πρωτεϊνική σύνδεση είτε λόγω πτώσης των επιπέδων λευκωματίνης και α1-όξινης γλυκοπρωτεΐνης είτε μέσω άλλων ενδογενών ουσιών και συνθηκών. Το stress οδηγεί σε αύξηση των ελεύθερων λιπαρών οξέων (free fatty acids, FFA), τα οποία καταλαμβάνουν ανταγωνιστικά θέσεις σύνδεσης στη λευκωματίνη. Δυνητικές κλινικές συνέπειες αναμένονται όταν ένα φάρμακο μπορεί να εκτοπίζει κάποιο άλλο από τις θέσεις σύνδεσής του με τις πρωτεΐνες, π.χ. μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή όξινα αντιμικροβιακά (β-λακτάμες) εκτοπίζουν τη βαρφαρίνη από τις θέσεις σύνδεσής της στο μόριο της λευκωματίνης. Η ελάττωση της συνδετικής ικανότητας ενός φαρμάκου λόγω εκτόπισης από άλλο μόριο δεν οδηγεί πάντα σε αύξηση του φαρμακολογικού αποτελέσματος, διότι υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες όπως η κάθαρση και κυρίως το εκάστοτε θεραπευτικό εύρος του φαρμάκου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):224—231
Κέντρο Προέλευσης: (1) Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αρεταίειο», (2) Εργαστή­ριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Φάρμακα, σύνδεση, πρωτεΐνες πλάσματος, φαρμακοδυναμική, φαρμακοκινητική
Αλληλογραφία: Χρ. Τεσσερομμάτη, Εργαστήριο Φαρμακο­λογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μ. Ασίας 75, 115 27 Αθήνα • e-mail: ctesser@med.uoa.gr

Μ. Σταμούλη (1), Ι. Παναγιώτου (1), Γρ. Τότος (1), Εμ. Βελονάκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Η διερεύνηση της ορολογικής κατάστασης των στρατεύσιμων ανδρών του Πολεμικού Ναυτικού και η εκτίμηση του επιπολασμού της ηπατίτιδας Β, 10 έτη μετά την ένταξη του σχετικού εμβολίου στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Υλικo-μEθοδος Έγινε προσδιορισμός τριών δεικτών της ηπατίτιδας Β, HBsAg, αντι-HBs και αντι-HBc, σε 1000 δείγματα ορού, προερχόμενα από νεοσύλλεκτους άνδρες του Πολεμικού Ναυτικού ηλικίας 18 ως 28 ετών. Αποτελeσματα 745 (74,5%) δείγματα έδωσαν θετικό αποτέλεσμα για anti-HBs και 255 (25,5%) αρνητικό αποτέλεσμα. Τα θετικά δείγματα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες ανάλογα με τον τίτλο των αντισωμάτων: μια ομάδα περιελάμβανε τα δείγματα με τίτλο αντισωμάτων 10 ως 100 IU/L και η άλλη τα δείγματα με τίτλο αντισωμάτων 100 ως 1000 IU/L. Tο 30,5% των θετικών δειγμάτων είχε αναπτύξει πολύ υψηλούς τίτλους αντισωμάτων (>900 IU/L). Θετικό HBsAg ανιχνεύθηκε μόνο σε ένα δείγμα, ενώ θετικό αντι-HBc σε εννέα δείγματα. Ο επιπολασμός του HBsAg στο δείγμα μας υπολογίστηκε στο 0,1%, ενώ του αντι-HBc στο 0,9%. Τα δείγματά μας χωρίστηκαν σε δύο ομάδες ανάλογα με την ηλικία των εξεταζομένων και εντοπίστηκαν οι μεταξύ τους διαφοροποιήσεις. Συμπερaσματα Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν σαφή, σημαντική και διαχρονική μείωση του επιπολασμού της ηπατίτιδας Β στη χώρα μας μετά την εφαρμογή του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Η εκτεταμένη μετακίνηση μεταναστών, ειδικά από χώρες μεγάλης ενδημικότητας, τα τελευταία δέκα έτη, ενδέχεται να επιφέρει ανάσχεση της μείωσης του επιπολασμού της χρόνιας ηπατίτιδας Β, γεγονός που επιβάλλει την επιδημιολογική επιτήρηση και τη γενίκευση της εμβολιαστικής κάλυψης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):232—236
Κέντρο Προέλευσης: (1) Εργαστήριο Βιοπαθολογίας, Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα, (2) Τμήμα Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανε­πιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Hπατίτιδα Β, αντι-HBs, εμβολιασμός, HBsAg, αντι-HBc
Αλληλογραφία: Μ. Σταμούλη, Αδραμυττίου 31, 171 21 Νέα Σμύρνη • e-mail: mixalodimitrakis@yahoo.com

Θ.Α. Πέππας (1), Α.Σ. Στεφανίδης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Είναι συχνή η αναφορά σε χαρακτη­ρισμό λήψης ιστορικού ότι ο ιατρός επέδειξε «ικανότητες όπως ο Σέρλοκ Χολμς». Στην πρα­γματικότητα, ο πλέον διάσημος, ίσως, από τους μυθιστορηματικούς ήρωες, χρωστάει πολύ περισσότερα στην ιατρική από το αντίθετο. Ο δημιουργός του, Σερ Αρθουρ Κόναν Ντόϋλ, ιατρός στο επάγγελμα, εμπνεύστηκε τις σπάνιες επαγωγικές ικανότητες του θρυλικού ντετέκτιβ, από το πρότυπο των δασκάλων του στην ιατρική, και ιδιαίτερα του καθηγητή Μπελ στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Oι αναφορές στην ιατρική είναι συχνές στις περιπέτειες του Χολμς, αλλά τίποτε δεν είναι πιο συναρπαστικό για τους ιατρούς από το ότι ένας συνάδελφός τους έδωσε το έναυσμα για το αρχέτυπο του μυθικού δαιμόνιου που λέγεται Σέρλοκ Χολμς.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(3–4):237—242
Κέντρο Προέλευσης: (1) Α΄ Παθολογική Κλινική, (2) A΄ Καρδιολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας, Πειραιά
Λέξεις Κλειδιά: Ιατρική, ιστορία ιατρικής, 19ος αιώνας, διασημότητες, λογοτεχνία, τροπική ιατρική
Αλληλογραφία: Θ.Α. Πέππας, Ι. Χρυσοστόμου 24, 171 22 Ν. Σμύρνη • e-mail: theopeppas@yahoo.com

Χ. Κολιάκη, Ν. Κατσιλάμπρος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η παχυσαρκία αποτελεί αναμφισβήτητα ισχυρό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών, μεταβολικών, νεοπλασματικών, εκφυλιστικών και άλλων νοσημάτων. Η αντιμετώπισή της πρέπει να αποτελεί απόλυτη ιατρική προτεραιότητα στα πλαίσια της πρωτογενούς πρόληψης αυτών των νοσημάτων. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τη δευτερογενή πρόληψη, δηλαδή από τη στιγμή που θα εκδηλωθεί κλινικά κάποιο σοβαρό χρόνιο νόσημα, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι υπέρβαροι και μετρίως παχύσαρκοι ασθενείς εμφανίζουν παραδόξως καλύτερη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη κλινική έκβαση σε σχέση με τους λιποβαρείς και λεπτόσωμους ασθενείς. Η υπόθεση αυτή καλείται «παράδοξον της παχυσαρκίας» και έχει περιγραφεί ιδιαίτερα σε ασθενείς που πάσχουν από χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, τελικού σταδίου χρόνια νεφρική ανεπάρκεια υπό αιμοκάθαρση, στεφανιαία νόσο, υπέρταση, κολπική μαρμαρυγή, οξέα στεφανιαία σύνδρομα μετά από επεμβάσεις επαναγγείωσης, περιφερική αγγειοπάθεια, καθώς επίσης στους ηλικιωμένους και σε όσους υποβάλλονται σε γενικές (μη βαριατρικές) χειρουργικές επεμβάσεις. Η παρούσα ανασκόπηση συνοψίζει τα κυριότερα κλινικά δεδομένα που αφορούν στο παράδοξον της παχυσαρκίας σε συγκεκριμένους πληθυσμούς ασθενών, αναλύει τους πιθανούς υποκείμενους μηχανισμούς που θα μπορούσαν σε κάποιο βαθμό να ερμηνεύσουν το παρατηρούμενο πλεονέκτημα επιβίωσης των υπέρβαρων και παχύσαρκων ασθενών, και επισημαίνει πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες που υπεισέρχονται στις παράδοξες αυτές συσχετίσεις και εγείρουν προβληματισμό στην προσπάθεια αξιολόγησης των κλινικών προεκτάσεων της πολυσυζητημένης αυτής υπόθεσης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(2):99—108

Κέντρο Προέλευσης: «Ευγενίδειο» Θεραπευτήριο, Ιατρική Σχολή, Πανε­πιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Παράδοξον της παχυσαρκίας, πρωτογενής πρόληψη νοσημάτων, δευτερογενής πρόληψη νοσημάτων, χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσος, υπέρταση, κολπική μαρμαρυγή, πλεονέκτημα επιβίωσης, συγχυτικοί παράγοντες
Αλληλογραφία: X. Kολιάκη, Γαβριηλίδου 38, 111 41 Αθήνα • e-mail: ckoliaki@yahoo.com

Κ. Αθανασάκης (1) Κ. Σουλιώτης (1,2), Γ. Κυριόπουλος (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το κάπνισμα έχει αναδειχθεί ως ένας σημαντικότατος παράγοντας θνησιμότητας καθώς η επίπτωσή του παγκοσμίως έχει υπολογισθεί σε περίπου 3 εκατομμύρια θανάτους κατ’ έτος. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι θάνατοι ετησίως που αποδίδονται σε νοσήματα που σχετίζονται αιτιολογικά με το κάπνισμα ανέρχονται σε 500.000 ενώ, στην Ελλάδα σε 20.000. Η επιβάρυνση που προκαλεί στα οικονομικά των συστημάτων υγείας και ασφάλισης υγείας το υψηλό φορτίο νοσηρότητας, καθώς και η σοβαρότητα και πολυπλοκότητα των καταστάσεων υγείας με τις οποίες σχετίζεται αιτιολογικά το κάπνισμα, έχουν απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τη σχετική επιστημονική συζήτηση τα τελευταία χρόνια. Ερευνητικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι η δαπάνη από το κάπνισμα υπερβαίνει το 1% του ΑΕΠ σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ, συνολικά, σε απόλυτες τιμές, η σχετική επιβάρυνση έχει υπολογισθεί ότι ξεπερνά τα 130 δισ. € (τιμές 2000). Στην Ελλάδα οι σχετικές ερευνητικές προσπάθειες είναι περιορισμένες, ωστόσο, αδρές εκτιμήσεις προσεγγίζουν της δαπάνες υγείας ως συνέπεια του καπνίσματος στα 3,3 εκατ. € ετησίως, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στο 15% περίπου των δαπανών υγείας. Η σημαντική επίπτωση του καπνίσματος στις δαπάνες υγείας στη χώρα μας, υπογραμμίζει την ανάγκη τόσο για τη λήψη μέτρων περιορισμού του, όσο και για την εντατικοποίηση των ερευνητικών προσπαθειών στο πεδίο της οικονομικής αξιολόγησης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(2):109—115
Κέντρο Προέλευσης: (1) Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δη­μόσιας Υγείας, (2) Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Λέξεις Κλειδιά: Κάπνισμα, δαπάνες υγείας, κόστος της νόσου, άμεσο κόστος, έμμεσο κόστος, αόρατο κόστος
Αλληλογραφία: Κ. Σουλιώτης, Αμαρ. Αρτέμιδος 36–38, 151 24 Μαρούσι, Αθήνα • e-mail: soulioti@hol.gr

Π.Κ. Τσιμπούρης, Χρ.Ν. Καλαντζής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου ως πολυσυστηματική νόσος μπορεί να εμφανίσει εκδηλώσεις από όλα σχεδόν τα συστήματα του οργανισμού. Οι οφθαλμικές εκδηλώσεις αποτελούν την πιο συχνή εξωεντερική εκδήλωση, με συχνότητα γύρω στο 10%. Συνδυάζονται με προσβολή των αρθρώσεων και διακρίνονται σε πρωτογενείς δευτερογενείς και συμπαρομαρτούσες. Πιο συχνές είναι οι εκδηλώσεις από τον πρόσθιο θάλαμο του οφθαλμού: επισκληρίτιδα, σκληρίτιδα και ραγοειδίτιδα, που χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα του σκληρού, πόνο και ευαισθησία στην ψηλάφηση του βολβού και μπορούν να αντιμετωπιστούν και με τοπική θεραπεία. Πιο σοβαρές είναι οι σχετικά σπάνιες επιπλοκές του οπίσθιου θαλάμου, που μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια όρασης και απαιτούν συστηματική θεραπεία με κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Ιδιαίτερα συχνές είναι οι δευτερογενείς οφθαλμικές εκδηλώσεις της ιδιοπαθούς φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, από τις οποίες ξεχωρίζουν ο καταρράκτης και το οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας, αλλά και μια σειρά ιογενών λοιμώξεων, που μπορεί να αναζωπυρωθούν από την ανοσοκατασταλτική αγωγή. Τέλος οι συμπαρομαρτούσες διαταραχές (επιπεφυκίτιδα, βλεφαρίτιδα), αν και πολύ συχνές δε διαφέρουν στην κλινική τους πορεία από το γενικό πληθυσμό. Η διάγνωση εκτός από την οφθαλμολογική εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει πηκτολογικό έλεγχο, ρευματολογικό προφίλ, αγγειογραφία του βυθού με φλουροσεÀνη και υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία του βολβού. Η θεραπεία είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική αν εφαρμοστεί έγκαιρα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Περιοδικότητα: Ιατρική 2010, 98(2):116—125
Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογική Κλινική, Νοσοκομείο «ΝΙΜΤΣ», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, οφθαλμικές εκδηλώσεις, επισκληρίτιδα, σκληρίτιδα, ραγοειδίτιδα
Αλληλογραφία: Π. Τσιμπούρης, Μισκίνη 29, 157 71 Ζωγρά­φος, Αθήνα • e-mail: tsibofam@yahoo.com

Α. Σουλτάτη, Σ.Π. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Σύμφωνα με τη σύγχρονη θεώρηση η ανάπτυξη της αλκοολικής ηπατικής νόσου υπόκειται σε πολύπλοκους ρυθμιστικούς-προδιαθεσικούς παράγοντες οι οποίοι αλληλεπιδρούν αθροιστικά. Ως βασικός παράγων αναγνωρίζεται η συγκέντρωση της αιθυλικής αλκοόλης στο αίμα, όπως καθορίζεται από περιβαλλοντικούς (ποσότητα και είδος καταναλωμένου αλκοόλ, συχνότητα κατανάλωσης, παρουσία φαγητού στο στομάχι) και γενετικούς παράγοντες [παραλλαγές στην κυτταροπλασματική αλκοολική δεϋδρογενάση, στη μιτοχονδριακή δεϋδρογενάση της αλδεΰδης και στην ισομορφή P450 2E1 (CYP2E1) του κυτοχρώματος P450]. Άλλες συνιστώσες είναι το φύλο με ιδιαίτερη επιβάρυνση για τις γυναίκες, η εθνικότητα και τέλος η συνύπαρξη χρόνιας ηπατοπάθειας. Εκτός των προδιαθεσικών παραγόντων γίνεται προσπάθεια να αποσαφηνιστεί η παθογένεια του συνδρόμου με απώτερο σκοπό στην ανάπτυξη αποτελεσματικών θεραπευτικών προσεγγίσεων. Το ενδιαφέρον συγκεντρώνουν μηχανισμοί όπως το οξειδωτικό stress, η βλάβη που προκαλεί η ακεταλδεàδη και οι μεταβολίτες της, οι δομικές και λειτουργικές διαταραχές των μιτοχονδρίων, το stress του ενδοπλασματικού δικτύου, οι διαταραχές στο μεταβολισμό των λιπιδίων, η διαταραχή της ισορροπίας των κυτταροκινών, με κυριότερο τον παράγοντα νέκρωσης του όγκου, η συμμετοχή του λιπώδους ιστού και του ανοσολογικού συστήματος και η ηπατική ίνωση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: B΄ Παθολογική Kλινική, Iατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Aθηνών, ΠΓΝΑ «Iπποκράτειο», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Αλκοολική ηπατική νόσος, περιβαλλοντικός προδιαθεσικός παράγων, γενετικός προδιαθεσικός παράγων, αλκοολική δεϋδρογενάση, παθογένεια, οξειδωτικό stress, ακεταλδεΰδη, κυτταροκίνες.
Αλληλογραφία: Σ.Π. Ντουράκης, Αχαΐας 28, 115 23 Αθήνα • e-mail: spdour@med.uoa.gr

Γ. Κουκουλίτσιος, Α. Καραμπίνης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η θεραπευτική χρήση της υποθερμίας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά από τον Ιπποκράτη ως εμπειρική μέθοδος. Σήμερα, η εφαρμογή της στηρίζεται στα αποτελέσματα πειραματικών ερευνών, τυχαιοποιημένων πολυκεντρικών μελετών και σε μεγάλο αριθμό μη τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών. Το European Resuscitation Council, το Advanced Life Support Task Force of the International Liaison Committee on Resuscitation, το National Institute of Child Health and Human Development Workshop και το Brain Trauma Foundation έχουν δημοσιεύσει συστάσεις για την εφαρμογή της στους ασθενείς με κρανιοεγκεφαλική κάκωση, καρδιακή ανακοπή, νεογνική υποξική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια. Στην παρούσα ανασκόπηση θα περιγράψουμε τους μηχανισμούς που ενεργοποιούνται στην τραυματική και ισχαιμική βλάβη του εγκεφάλου, το μηχανισμό δράσης της θεραπευτικής υποθερμίας, τις ενδείξεις και συστάσεις εφαρμογής της σύμφωνα με την ιατρική τεκμηρίωση. Αποτελεί ισχυρή ένδειξη και σύσταση η χρήση της στους ασθενείς μετά από καρδιακή ανακοπή εκτός νοσοκομείου, σε νεογέννητα με μετρίου βαθμού νεο­γνική υποξική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, στη μείωση της ενδοκράνιας πίεσης και στον έλεγχο του πυρετού στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Για την εφαρμογή της διεγχειρητικά σε θωρακο-κοιλιακά ανευρύσματα, ενδοεγκεφαλικά ανευρύσματα, καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, κατά τη διάρκεια στεφανιογραφίας και αγγειοπλαστικής, μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου και σε ασθενείς με ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ηπατική εγκεφαλοπάθεια, κακώσεις νωτιαίου μυελού, επί του παρόντος δεν μπορεί να εκδοθεί σύσταση υπέρ ή ενάντια της χρήσης ήπιας θεραπευτικής υποθερμίας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θεραπευτική υποθερμία, κρανιο­εγκεφαλικές κακώσεις, καρδιακή ανακοπή, ισχαιμικό εγκεφαλικό, νεογνική υποξική ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια
Αλληλογραφία: Γ. Κουκουλίτσιος, Αμισσού 10, 142 31 Αθήνα • e-mail: gvkoukoulitsios@yahoo.gr

Α. Φράγκου, Ι. Αλαμάνος, Α. Βανταράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η λεγιονέλλωση είναι μια λοιμώδης νόσος που αναγνωρίσθηκε το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Προκαλείται από το βακτήριο Legionella με πιο συχνά απομονωμένο το βακτήριο Legionella pneumophila. Η σοβαρότητα της νόσου ποικίλει από μια ήπια εμπύρετη νόσο (Pontiac fever) μέχρι σοβαρής μορφής πνευμονία (νόσος των λεγεωναρίων) με σημαντική θνητότητα. Ομάδες υψηλού κινδύνου αποτελούν οι ηλικιωμένοι άνδρες, οι καπνιστές και οι ανοσοκατασταλμένοι. Το υδάτινο περιβάλλον αποτελεί την κυριότερη πηγή μόλυνσης. Η λεγιονέλλα έχει ανιχνευθεί σε πολλά διαφορετικά φυσικά και τεχνητά υδάτινα περιβάλλοντα όπως σε πύργους ψύξης, στο δίκτυο πόσιμου νερού, σε ξενοδοχεία, σε νοσοκομεία, σε σπίτια, σε υδατόλουτρα, σε εργοστάσια, σε πλοία, σε συστήματα αναπνευστικής υποστήριξης, σε σιντριβάνια. Επίσης, περίπου το 20% των περιστατικών λεγιονέλλωσης που αναφέρονται στην Ευρώπη συσχετίζονται με τα ταξίδια. Η λεγιονέλλα ανιχνεύεται ευρέως στο υδάτινο περιβάλλον και είναι απαραίτητος ο έλεγχος των δικτύων χρήσης ή της παροχής νερού για την πρόληψη της εμφάνισης επιδημιών της νόσου των λεγεωνάριων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα
Λέξεις Κλειδιά: Λεγιονέλλα, υδατοσταγονίδια, επιδημιολογία, πνευμονία, νόσος λεγεωναρίων
Αλληλογραφία: Α. Βανταράκης, Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα • e-mail: avantar@med.upatras.gr

Α. Βαλαβανίδης, Θ. Βλαχογιάννη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Πολυάριθμες στατιστικές μελέτες σε διεθνή κλίμακα και ιδιαίτερα σε αναπτυγμένες βιομηχανικές χώρες, τεκμηρίωσαν τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας από χρόνιες ασθένειες φθοράς και κακοήθεις νεοπλασίες στον άνθρωπο. Η περιβαλλοντική αφύπνιση που προκλήθηκε από τη δεκαετία του 1960 δημιούργησε την εντύπωση σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ότι τα χημικά προϊόντα και οι νέες τεχνολογίες της καθημερινής ζωής συμβάλλουν στην αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα, ιδιαίτερα από τις κακοήθεις νεοπλασίες στον άνθρωπο. Αν και το προσδόκιμο επιβίωσης αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια και η προληπτική διάγνωση και οι φαρμακολογικές και θεραπευτικές αγωγές έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, ο μέσος πολίτης παραμένει δύσπιστος και με ατεκμηρίωτη ενημέρωση. Μέσα από την επιλεκτική και «παραπλανητική» παρουσία στατιστικών από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ), αποδίδει την αυξημένη θνησιμότητα στα «προϊόντα του βιομηχανικού πολιτισμού». Αντίθετα, ο η μακροβιότητα, οι αλλαγές κουλτούρας και ο μοντέρνος «τρόπος ζωής» (διατροφή, κάπνισμα, παχυσαρκία, έλλειψη άσκησης, αλκοολούχα ποτά) δεν προβάλλονται στο βαθμό που αντιπροσωπεύουν τις βασικές πρωτογενείς αιτίες στις χρόνιες ασθένειες, κακοήθεις νεοπλασίες και πρόωρους θανάτους. Οι εκστρατείες όμως ενημέρωσης σε διεθνές και εθνικό επίπεδο για αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, η διακοπή του καπνίσματος και οι πρόοδοι στην πρόληψη και φαρμακολογική θεραπεία καρκίνων έχουν ήδη αποδώσει σημαντικά οφέλη. Οι στατιστικές της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν εμφανώς μείωση της νοσηρότητας και θνησιμότητας, ιδιαίτερα για τις κακοήθεις νεοπλασίες. Το γεγονός αυτό δεν έχει προβληθεί με ιδιαίτερη έμφαση από τα ΜΜΕ με αποτέλεσμα να αμφισβητούνται σημαντικές προληπτικές εφαρμογές και πρακτικές υγιεινής της καθημερινής ζωής. Αντίθετα, προβάλλονται δευτερεύουσες και μικρής εμβέλειας κίνδυνοι για την υγεία του ανθρώπου από μοντέρνα χημικά προϊόντα, εκθέσεις στην περιβαλλοντική ρύπανση και ηλεκτρονικές συσκευές με παραπλανητικές και υπερβολικές εκτιμήσεις. Στην ανασκόπηση αυτή καταγράφονται οι κυριότερες αιτίες θνησιμότητας και νοσηρότητας σε διεθνή κλίμακα, στις αναπτυγμένες χώρες, στη Ευρώπη και στην Ελλάδα, με έμφαση στις κακοήθεις νεοπλασίες, καθώς και τα νοσήματα που προκαλούν χρόνιες αναπηρίες.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Διαχρονικές τάσεις, θνησιμότητα, νοσηρότητα, κακοήθεις νεοπλασίες, αναπτυγμένες χώρες, χρόνιες ασθένειες, αναπηρίες
Αλληλογραφία: Α. Βαλαβανίδης, Αγίας Σοφίας 26, 171 23 Ν. Σμύρνη, Αθήνα • e-mail: valavanidis@chem.uoa.gr

Χρ. Τεσσερομμάτη (1), Α. Κώτσιου (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η σωματική άσκηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόληψης και αντιμετώπισης των νόσων τρόπου ζωής (life style) –υπερλιπιδαιμία, διαβήτης, υπέρταση, καρδιαγγειακές νόσοι– ελαττώνοντας την ολική χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, αυξάνοντας τις λιποπρωτεÀνες υψηλής πυκνότητας στον ορό και βελτιώνοντας την αγγειακή αιματική ροή. Ποσοτικά οι ευνοϊκές μεταβολές φαίνεται να είναι συνάρτηση της έντασης και της διάρκειας της άσκησης. Η σωματική δραστηριότητα δρα προληπτικά στην ανάπτυξη παχυσαρκίας ιδιαίτερα στους εφήβους. Τα ελεύθερα λιπαρά οξέα αυξάνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης με δυνητικές επιπτώσεις στη φαρμακοκινητή ορισμένων φαρμάκων με όξινη pKa (μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή αντιβιοτικά π.χ. β-λακτάμες) λόγω ανταγωνιστικής σύνδεσης με τη λευκωματίνη του ορού. Η έντονη σωματική καταπόνηση προκαλεί οξειδωτικό stress και διαταραχές στο ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ κινητοποιούνται αμυντικοί και αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί για την προστασία του οργανισμού. Η βαρειά σωματική άσκηση προκαλεί διαταραχές και στο ισοζύγιο των πρωτεϊνών, μεταξύ αυτών και της α1-όξινης γλυκοπρωτεϊνης επηρεάζοντας τη σύνδεση και φαρμακοκινητική των αλκαλικών φαρμάκων π.χ. των β-αναστολέων. Φαίνεται ότι η μέτριας έντασης αλλά τακτική προπόνηση δρα ευεργετικά τόσο στις λιπιδαιμικές παραμέτρους όσο και στους ανοσοποιητικούς, αντιοξειδωτικούς και αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Η σωματική άσκηση είναι ευεργετική μόνο εάν είναι συχνή και διηνεκής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπι­στήμιο Αθηνών, (2) «Aρεταίειο» Νοσοκομείο, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σωματική άσκηση, λιπίδια ορού
Αλληλογραφία: Χρ. Τεσσερομμάτη, Εργαστήριο Φαρμακο­λο­γίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μ. Ασίας, 75, 115 27 Αθήνα • e-mail: ctesser@med.uoa.gr

Σ. Απέργης (1), Δ.Κ. Φιλιππιάδης (2), Μ.Γ. Γκέλη (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το προστατικό εμβρυϊκό ραβδομυοσάρκωμα συναντάται σπάνια σε ενήλικες. Νεαρός ασθενής, ηλικίας 18 ετών, προσήλθε στο νοσοκομείο αναφέροντας άλγος στην περιοχή του περινέου και δυσουρία από διμήνου. Ο απεικονιστικός έλεγχος με υπερηχογράφημα και μαγνητική τομογραφία ανέδειξε την παρουσία μάζας στον προστάτη αδένα και διογκωμένους λαγόνιους λεμφαδένες. Η ιστολογική εξέταση ταυτοποίησε τη μάζα ως εμβρυϊκό ραβδομυοσάρκωμα του προστάτη. Η υπολογιστική τομογραφία θώρακος ανέδειξε πλευριτική συλλογή και οζώδεις αλλοιώσεις στους πνεύμονες που αποδόθηκαν σε μεταστάσεις. Έγινε συνδυασμός χειρουργικής εξαίρεσης, ακτινοθεραπείας και χημειοθεραπείας. Το προστατικό εμβρυϊκό ραβδομυοσάρκωμα είναι μια σπάνια κλινική οντότητα σε ενήλικες, ενώ λιγότερες από δεκαπέντε περιπτώσεις έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία μέχρι σήμερα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Α΄ Ακτινολογικό Τμήμα, Μονάδα Υπερηχοτομογραφίας, Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθη­νών «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα, (2) Β΄ Εργαστήριο Ακτι­νολογίας, ΠΓΝΑ «Αττικό», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Προστάτης, εμβρυϊκό ραβδομυοσάρκωμα, απεικονιστικές μέθοδοι, συνδυαστική θεραπεία
Αλληλογραφία: Μ.Γ. Γκέλη, Λεωφ. Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αμπελόκηποι, Αθήνα • e-mail: myrgel@gmail.com

Θ.Α. Πέππας (1), Α.Σ. Στεφανίδης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο Μπετόβεν, μια από τις μεγαλύτερες μορφές στην ιστορία της ανθρωπότητος, χρειάστηκε συχνά να καταφύγει σε ιατρούς, συνήθως τους πλέον εξέχοντες της εποχής του. Παρά το ότι τον αντιμετώπισαν με σεβασμό, δέος και κατέβαλαν κάθε προσπάθεια με τα τότε διαθέσιμα φαρμακευτικά και ιατρικά μέσα, η δύσκολη ιδιοσυγκρασία του συνθέτη, η εκρηκτικότητά του και, μερικές φορές, η αγένεια που εξέφραζε έθεσαν τη σχέση ιατρού-ασθενούς σε μεγάλη δοκιμασία. Μολαταύτα, η σύνδεση των ονομάτων τους με εκείνο του Τιτάνα της Μουσικής τους εξασφάλισε μια θέση στην Ιστορία της Ιατρικής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Γ΄ Παθολογικό Τμήμα, (2) Α΄ Καρδιολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας, Πειραιάς
Λέξεις Κλειδιά: Διασημότητες, Ιστορία Ιατρικής, 19ος αιώνας, κίρρωση ήπατος, κώφωση, ασκίτης

Γ. Διονέλλης (1), Γ. Χαρδαβέλλα (1), Χ. Κωστόπουλος (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Με την πρόοδο της τεχνολογίας και τα αλματώδη βήματα στη φαρμακευτική έρευνα, έχουν εφευρεθεί νέοι φαρμακευτικοί παράγοντες και θεραπευτικές παρεμβάσεις που διευκολύνουν και σε άλλες περιπτώσεις επιταχύνουν τη θεραπεία και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των αναπνευστικών ασθενών. Η συγκεντρωτική αξιολόγηση αυτών των μεταδιδόμενων πληροφοριών καθίσταται απαραίτητη και χρήσιμη τόσο για τους ειδικούς όσο και για τους γενικούς ιατρούς. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να παρουσιάσει τις νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις του τελευταίου έτους (2009) στο χώρο της Πνευμονολογίας και συγκεκριμένα στα ακόλουθα νοσήματα: χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, βρογχικό άσθμα, φυματίωση, γρίπη Η1Ν1, κυστική ίνωση, πνευμονική ίνωση, πνευμονική υπέρταση, σύνδρομο απνοιών στον ύπνο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων Αναπνευστικού, Α΄ Πνευ­μονολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», (2) Πνευμονολογικό Τμή­μα, Θεραπευτική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανε­πιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αλεξάνδρα», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Νοσήματα αναπνευστικού, θεραπευτικές εξελίξεις, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, βρογχικό άσθμα, φυματίωση, γρίπη Η1Ν1, κυστική ίνωση, πνευμονική ίνωση, πνευμονική υπέρταση, σύνδρομο απνοιών στον ύπνο.
Αλληλογραφία: Γ. Χαρδαβέλλα, Γαρυτού 122, 153 43 Αγία Παρασκευή, Αθήνα • e-mail: georgiahardavella@hotmail.com

Σ.Π. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Μέχρι το 5% των κυήσεων επιπλέκονται από κάποια ηπατοπάθεια. Τα ηπατικά προβλήματα της εγκυμοσύνης είτε είναι μοναδικά οφειλόμενα σε αυτήν, είτε οφείλονται σε προϋπάρχουσα ηπατική νόσο, είτε οφείλονται σε οξεία ηπατοπάθεια ανεξάρτητα από την εγκυμοσύνη. Χρόνια ηπατικά νοσήματα που περιλαμβάνουν χολοστατικές ηπατοπάθειες, αυτοάνοση ηπατίτιδα, νόσο του Wilson, ιογενή ηπατίτιδα, όγκοι του ήπατος και κίρρωση μπορεί να συνυπάρχουν με την εγκυμοσύνη. Η φυσική πορεία των χρόνιων ιογενών ηπατιτίδων (Β, C και D) δεν επηρεάζεται ιδιαιτέρως από την κύηση. Ο κίνδυνος περιγεννητικής μετάδοσης εξαρτάται κυρίως από τα επίπεδα ιαιμίας της μητέρας ή την HIV συλλοίμωξη για την HCV λοίμωξη. Η εγκυμοσύνη σε γυναίκες με ηπατική κίρρωση είναι ασυνήθης. Τα ποσοστά πρόωρων τοκετών και νεογνικών θανάτων είναι αυξημένα. Σε καλώς αντιρροπούμενη ηπατική κίρρωση και σε ήπια πυλαία υπέρταση η κύηση έχει συνήθως καλή πορεία και δεν επιδρά δυσμενώς στη νόσο. Σε μη αντιρροπούμενη κίρρωση, επιβάλλεται άμεση διακοπή της κύησης αφού το 50% των γυναικών εμφανίζουν επιπλοκές. Η κύηση μετά από μεταμόσχευση ήπατος είναι γενικά ασφαλής για τη μητέρα και το παιδί όταν η προ επέμβασης λειτουργία του μοσχεύματος είναι επαρκής και η ανοσοκασταλτική θεραπεία συνεχίζεται ανελλιπώς. H αντιμετώπιση των ηπατικών νοσημάτων απαιτεί συνεργασία μαιευτήρων και γαστρεντερολόγων/ηπατολόγων. Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται στις ηπατοπάθειες που μπορεί να υπάρξουν κατά την εγκυμοσύνη και δε συσχετίζονται με αυτή.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΠΝΑ «Ιπποκράτειο», Αθήνα

Λέξεις Κλειδιά: Eγκυμοσύνη, χρονία ηπατίτιδα, κίρρωση, πυλαία υπέρταση, μεταμόσχευση ήπατος, νεοπλάσματα ήπατος.

Αλληλογραφία: Σ.Π. Ντουράκης, Αχαΐας 28, 115 23 Αθήνα • e-mail: spdour@med.uoa.gr

Ν. Παΐσιος (1), Β. Αντωνοπούλου (2), Ά. Πεφάνης (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ανοσοκαταστολή αποτελεί μείζονα παράγοντα ενεργοποίησης λανθάνουσας φυματίωσης (LTBI), γιατί πλήττει τους φυσικούς ανοσολογικούς μηχανισμούς ενάντια στη φυματίωση (ΤΒ). Οι ανοσοκατασταλμένοι έχουν 10% ετήσια πιθανότητα ΤΒ λοίμωξης. Κύριοι παράγοντες ανοσοκαταστολής είναι η λήψη κορτικοειδών και αντι-TNFα παραγόντων και ο HIV. Η διάρκεια και η δοσολογία της κορτικοθεραπείας ευθύνονται για την αύξηση του σχετικού κινδύνου ανάπτυξης ΤΒ, που στους κορτικοεξαρτώμενους εκδηλώνεται ως κεγχροειδής, με υψηλή θνητότητα, ή με εξωπνευμονικές μορφές. Η σχέση της ΤΒ με τους αντι-TNFα παράγοντες είναι περισσότερο μελετημένη και εξηγείται από τη συμμετοχή του TNF στους μηχανισμούς άμυνας στην ΤΒ. Πρόκειται συνήθως για αναζωπύρωση LTBI με άτυπες εξωπνευμονικές μορφές. Πριν από την έναρξη θεραπείας με αντι-TNFα προηγείται έλεγχος για LTBI και επί θετικότητάς του γίνεται έναρξη αντιφυματικής θεραπείας. Προς τούτου έχουν προταθεί θεραπευτικοί αλγόριθμοι από τη Βρετανική Πνευμονολογική Εταιρεία (BTS). Το 1/3 των ατόμων με HIV έχουν συλλοίμωξη από ΤΒ. Η προκαλούμενη, από τον HIV, ανεπάρκεια λεμφοκυττάρων/μονοκυττάρων ευθύνεται για την επίπτωση της ΤΒ στους HIV+ ασθενείς. Η κλινική εικόνα εξαρτάται από το βαθμό της ανοσοκαταστολής. Στα αρχικά στάδια προσομοιάζει εκείνης των μη ανοσοκατασταλμένων. Σε προχωρημένα στάδια προέχουν οι άτυπες μορφές. Το φλεγμονώδες σύνδρομο ανοσολογικής αποκατάστασης (IRIS) είναι παράδοξη επιδείνωση μετά από ισχυρή αντιρετροϊκή αγωγή, λόγω αποκατάστασης της άμυνας του οργανισμού. Εκδηλώνεται και ως αποκάλυψη ενεργού νόσου σε μη προηγουμένως διαγνωσθείσα ΤΒ.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθή­να, (2) Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Νοσοκομείου Καλα­μάτας, Καλαμάτα
Λέξεις Κλειδιά: Φυματίωση, λανθάνουσα φυματική λοίμωξη, ανοσοκαταστολή, κορτικοειδή, αντι-TNFα, HIV, νοσήματα κολλαγόνου, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, μεταμόσχευση, IRIS, LTBI.
Αλληλογραφία: Ν.Π. Παΐσιος, Παθολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος «Η Σωτηρία», Λ. Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα • e-mail: paissios@gmail.com

Α. Παπαδόπουλος (1), Κ. Μπαρτζιώκας (1), Ε. Ζακυνθινός (2), Δ. Μ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο η τάση για αντιμετώπιση των ασθενών σε κρίσιμη κατάσταση, έξω από τα ‘φυσικά’ όρια των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, στα τμήματα δηλαδή που ήδη νοσηλεύονται οι ασθενείς αυτοί, με τη συμμετοχή έμπειρου και εξειδικευμένου ιατρικού και νοσηλευτικού κυρίως προσωπικού. Έτσι, ιδρύθηκαν οι ομάδες αντιμετώπισης κρίσιμων περιστατικών οι οποίες έχουν ως κύριο σκοπό την αποφυγή –εάν αυτό είναι εφικτό– διακομιδής του ασθενούς στη μονάδα εντατικής θεραπείας και την εξασφάλιση παροχής της κατάλληλης φροντίδας στο τμήμα το οποίο νοσηλεύεται. Μέσα από τη δημοσιευμένη μέχρι σήμερα βιβλιογραφία προκύπτουν σημαντικά οφέλη για τους ασθενείς και τα συστήματα υγείας και ταυτόχρονα όμως αναδεικνύονται διάφορα προβλήματα μέσα από τη λειτουργία του θεσμού αυτού. Η ίδρυση αυτών των ομάδων αντιμετώπισης κρίσιμων περιστατικών είναι πιθανό να συμβάλει στην αύξηση της ενδονοσοκομειακής επιβίωσης, έχοντας σημαντικά κοινωνικο-οικονομικά οφέλη για τον ασθενή και το σύστημα υγείας, κυρίως μέσα από τη μείωση του αριθμού των ασθενών που εισάγονται στις ΜΕΘ από τα διάφορα τμήματα του νοσοκομείου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Πνευμονολογικό Τμήμα, ΓΝ «Αμαλία Φλέμινγκ», Αθήνα, (2) Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, Περιφεριακό Πανεπιστημιακό ΓΝ Λάρισας, Λάρισα
Λέξεις Κλειδιά: Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, ΜΕΘ, ομάδα κρίσης, βαρέως πάσχων ασθενής.
Αλληλογραφία: Α. Παπαδόπουλος, Ανθίμου Γαζή 13, 151 25 Μαρούσι, Αθήνα

Ά. Πουπάλου, Γ. Σκόνδρας, Π. Νικολαΐδης, Μ. Σκλάβος, Γ. Πετούσης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H απόφυση του Meckel (ΑΜ) αποτελεί την πιο συχνή συγγενή ανωμαλία του γαστρεντερικού συστήματος. Αν και συνήθως ασυμπτωματική, μπορεί να δώσει συμπτωματολογία στο 4% του πληθυσμού. Λόγω της ποικιλομορφίας των κλινικών εκδηλώσεων συνήθως είναι δύσκολο να διαγνωσθεί προεγχειρητικά. Οι συγγραφείς παρουσιάζουν δύο βρέφη, 5 και 6 μηνών, τα οποία εμφάνισαν επιπλοκή της ΑΜ, συγκεκριμένα, αιμορραγία κατώτερου πεπτικού με αιμοδυναμική αστάθεια και οξεία κοιλία λόγω φλεγμονής και ρήξης αντίστοιχα. Παρουσιάζονται τα κλινικά ευρήματα και συζητείται η διαγνωστική προσπέλαση και η τελική, χειρουργική αντιμετώπιση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: A΄ Παιδοχειρουργικό Tμήμα, Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π & Α Κυριακού», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Μεκέλλειος απόφυση, βρέφος, οξεία κοιλία, αιμορραγία γαστρεντερικού
Αλληλογραφία: Ά. Πουπάλου, Μυκόνου 3–5, 157 72 Ζωγρά­φου, Αθήνα • e-mail: apoupalou@gmail.com

Δ.Ν. Μώρης, Κ.Ε. Καλλιανίδης, Αρ.Ι. Αντσακλής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η τεχνική του φρουρού-λεμφαδένα αποτελεί διαγνωστική προσέγγιση σε ολοένα και περισσότερα νεοπλάσματα, όπως ο καρκίνος του μαστού, το μελάνωμα και πρόσφατα ο γαστρικός καρκίνος. Όσον αφορά στους γυναικολογικούς καρκίνους, πέραν του μαστού, εφαρμόζεται η τεχνική με ενδιαφέροντα αποτελέσματα στον καρκίνο του αιδοίου, του ενδομητρίου και του τραχήλου της μήτρας. Οι πρώτες βιβλιογραφικές αναφορές για τον τελευταίο προσδιορίζονται το 2002–2003, ενώ μέχρι το 2007 τα αποτελέσματα της εφαρμογής της μεθόδου ήταν επουσιώδη. Τη διετία 2007–2008 παρουσιάστηκαν μελέτες που προσδιόριζαν κάποια πλεονεκτήματα, συνοδευόμενες με μεγάλο ποσοστό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων. Η τεχνική του λεμφαδένα φρουρού είναι πιο ακριβής στον προσδιορισμό λεμφαδενικής μεταστατικής νόσου, κυρίως σε ασθενείς με ασυνήθεις ή μη αναμενόμενες περιοχές, καθώς επίσης βοηθά και στον εντοπισμό μικρομεταστάσεων και μεμονωμένων καρκινικών κυττάρων. Η παρουσία ή απουσία του HPV στο λεμφαδένα φρουρό επηρεάζει την αρνητική και θετική προγνωστική αξία για την ύπαρξη λεμφαδενικών μεταστάσεων και υποτροπών. Για την τεχνική εγείρονται εύλογες ανησυχίες για την εφαρμογή της, με κύριες ενστάσεις, την επαναληψιμότητα, την ασφάλεια καθώς και πιο τεχνικά θέματα, όπως το βάθος έγχυσης του ισοτόπου και τους ιχνηθέτες εκλογής. Γι’ αυτό προτείνεται, από μέρος της επιστημονικής κοινότητας, η ευρύτερη εφαρμογή της μεθόδου μόνο στα πλαίσια κλινικών δοκιμών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθη­νών, ΠΓΝΑ «Αλεξάνδρα», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Φρουρός-λεμφαδένας, καρκίνος τραχήλου μήτρας, πρώιμο στάδιο, λεμφαγγειογένεση, ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα, βιοψία.
Αλληλογραφία: Δ.Ν. Μώρης, Γενναδίου 56, 114 74 Αθήνα, e-mail: dimmoris@yahoo.com

Χρ. Πιπιλή (1), Ευ. Χολόγκιτας (2), Γ. Ηλονίδης (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η χρόνια ηπατίτιδα C εμπλέκεται στην παθογένεια της νεφρικής ανεπάρκειας με τη μεσολάβηση κρυοσφαιρινών που οδηγούν σε χρόνια νεφρική νόσο. Οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις αφορούν στο σπείραμα με εμφάνιση πρωτεϊνουρίας και αιματουρίας με ή χωρίς επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι κύριοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί για τη δημιουργία και εξέλιξη της νεφρικής βλάβης δεν έχουν πλήρως διευκρινισθεί και τα φαρμακευτικά σχήματα ποικίλλουν. Επιπλέον, η χρόνια ηπατίτιδα C είναι συχνή σε ασθενείς με υποκατάσταση νεφρικής λειτουργίας (ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου που βρίσκονται υπό αιμοκάθαρση ή έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού) και ασκεί αρνητική επίδραση στη θνησιμότητά τους, αφού ασφαλή και αποτελεσματικά φαρμακευτικά δοσολογικά σχήματα δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί και η νοσοκομειακή μετάδοση συνεχίζει να υφίσταται. Η μονοθεραπεία με ιντερφερόνη φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματική από ό,τι στους μη ουραιμικούς ασθενείς, ενώ η ριμπαβιρίνη σπάνια δίνεται λόγω της αιμολυτικής της δράσης. Λόγω της έλλειψης νεφρικών μοσχευμάτων και με δεδομένο ότι οι λήπτες HCV θετικών νεφρικών μοσχευμάτων έχουν καλύτερη επιβίωση από ό,τι ήταν αιμοκαθαιρόμενοι ή περίμεναν στη λίστα, η παγκόσμια κοινότητα προτείνει την αξιοποίηση των HCV θετικών νεφρικών μοσχευμάτων επιφέροντας προβληματισμούς και αντικρουόμενες απόψεις. Στην παρούσα ανασκόπηση περιγράφονται οι κυριότερες νεφρικές εκδηλώσεις της ΗΠC, τα επιδημιολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά της στο πληθυσμό των νεφροπαθών και σχολιάζονται οι περιορισμοί και οι ανεπάρκειες των σύγχρονων θεραπευτικών σχημάτων.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Νεφρολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, ΠΓΝΑ «Αρε­ταίειο», Αθήνα, (2) Δ΄ Παθολογική Κλινική, Αρι­στο­τέλειο Πανεπιστήμιο, «Ιπποκράτειο» Γενικό Νο­σοκομείο, Θεσσαλονίκη
Λέξεις Κλειδιά: Χρόνια ηπατίτιδα C, χρόνια νεφρική νόσος, αιμοκάθαρση, μεταμόσχευση νεφρού.
Αλληλογραφία: Χρ. Πιπιλή, Μεσολογγίου 42, 122 42 Αιγά­λεω, Αθήνα • e-mail: chrisapi2001@yahoo.gr

Σ.Π. Ντουράκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Μέχρι το 5% των κυήσεων επιπλέκεται από κάποια ηπατοπάθεια. Τα ηπατικά προβλήματα της εγκυμοσύνης είτε είναι μοναδικά οφειλόμενα σε αυτήν, είτε αποδίδονται σε μη σχετιζόμενη με την κύηση ηπατική νόσο. Οι ηπατοπάθειες που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη (Υπερεμεσία, Ενδοηπατική χολόσταση, Προεκλαμψία-εκλαμψία, Σύνδρομο HELLP, Έμφρακτο/Αιμάτωμα/Ρήξη, Οξύ λιπώδες ήπαρ) είναι οι συχνότερες και απειλούν την επιβίωση της μητέρας και του παιδιού. Οι ηπατικές αυτές νόσοι αποτελούν επιπλοκές της κύησης και κατατάσσονται αναλόγως της συνύπαρξης προεκλαμψίας. Με την προ­εκλαμψία συνυπάρχουν η ηπατική προσβολή από την ίδια, το σύνδρομο HELLP και το οξύ λιπώδες ήπαρ της κύησης. Δε συσχετίζονται με την προεκλαμψία η υπερεμεσία και η ενδοηπατική χολόσταση. Αυτές οι διαταραχές συμβαίνουν σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η θεραπευτική αντιμετώπιση των παραπάνω νοσημάτων γίνεται με την πρόκληση τοκετού και τη συμπτωματική αντιμετώπιση. Η επιβίωση της μητέρας και του εμβρύου βελτιώθηκαν σημαντικά με την κατανόηση της παθογένειας των νοσημάτων και τη σωστή κλινική αντιμετώπιση από εξειδικευμένους ιατρούς σε ειδικά κέντρα. Στην ανασκόπηση αυτή αναφέρονται η επιδημιολογία, η παθοφυσιολογία, η διάγνωση και η θεραπευτική αντιμετώπιση των ηπατοπαθειών που οφείλονται στην εγκυμοσύνη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΓΠΝΑ «Ιπποκράτειο», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Υπερεμεσία κύησης, ενδοηπατική χολόσταση κύησης, προεκλαμψία-εκλαμψία, σύνδρομο HELLP, αιμάτωμα ήπατος, έμφρακτο ήπατος, ρήξη ήπατος, οξύ λιπώδες ήπαρ κύησης, εγκυμοσύνη.
Αλληλογραφία: Σ.Π. Ντουράκης, Αχαΐας 28, 115 23 Αθήνα • e-mail: spdour@med.uoa.gr

Κ. Πλοιαρχοπούλου, Δ. Πεκτασίδης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το χοριοκαρκίνωμα αποτελεί δυνητικά ιάσιμη νόσο που πρέπει να αντιμετωπίζεται από εξειδικευμένες ομάδες ιατρών. Η συνήθης κλινική εικόνα του είναι η μητρορραγία, το κοιλιακό άλγος και η ψηλαφητή μάζα, ενώ σε μικρό ποσοστό ασθενών τα ευρήματα σχετίζονται με την παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων. Η διάγνωσή του βασίζεται σε κλινικά δεδομένα και σε μετρήσεις της β-χοριακής γοναδοτροπίνης (b-HCG) ορού και ούρων, καθώς έχει φανεί ότι τα επίπεδά της είναι ενδεικτικά του φορτίου της νόσου, ενώ οι τιμές της επιτρέπουν την παρακολούθηση και την ανταπόκριση της νόσου στη θεραπεία. Τα δραστικότερα φάρμακα στο χοριοκαρκίνωμα είναι η ετοποσίδη, η υδροξυουρία, η 6-μερκαπτοπουρίνη, η μεθοτρεξάτη, η λευκοβορίνη, η ακτινομυκίνη-D, η βινκριστίνη και η κυκλοφωσφαμίδη. Τέλος, η αποτελεσματικότητα παραγόντων που αναστέλλουν μοριακές οδούς έχει φανεί σε πειραματικά μοντέλα και κυτταρικές σειρές, αλλά η χρησιμότητά τους στον άνθρωπο παραμένει να διερευνηθεί.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ογκολογική Μονάδα, Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Τροφοβλαστική νόσος, χοριοκαρκίνωμα, β-χοριακή γοναδοτροπίνη, χημειοθεραπεία, στοχεύουσα θεραπεία.
Αλληλογραφία: Κ. Πλοιαρχοπούλου, Ρίμινι 1, 124 61 Χαϊ­δάρι, Aθήνα • e-mail: kpliarch@otenet.gr

Γ.Χ. Σακοράφας, Ειρ. Παππά

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι νόσοι του θυρεοειδούς (κυρίως η βρογχοκήλη) είναι γνωστές εδώ και 3500 έτη. Φυσικά, οι γνώσεις σχετικά με τη φυσιολογία των νόσων ήταν περιορισμένες εκείνη την εποχή. Η ιδέα της χειρουργικής του θυρεοειδούς γεννήθηκε στην αρχαιότητα αλλά περιορίσθηκε σε σπάνιες απόπειρες αφαίρεσης τμημάτων από διογκωμένους θυρεοειδείς αδένες, σε περιπτώσεις επικείμενου θανάτου από ασφυξία ή σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις διαπύησης του αδένα. Όπως και σε άλλους τομείς της χειρουργικής, έτσι και η χειρουργική του θυρεοειδούς περιορίσθηκε από πολλά προβλήματα, όπως έλλειψη αναισθησίας, αντισηψίας και κατάλληλων οργάνων, όπως οι αγγειο­λαβίδες (πολλοί θάνατοι μετά από επεμβάσεις θυρεο­ειδούς οφείλονταν σε μετεγχειρητική αιμορραγία ή λοίμωξη). Μεγάλη πρόοδος στη χειρουργική του θυρεοειδούς σημειώθηκε στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα. Κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, η πρόοδος επιταχύνθηκε, με τη συμβολή πρωτοπόρων Ευρωπαίων και Αμερικανών χειρουργών. Η σύγχρονη αντίληψη στη χειρουργική του θυρεοειδούς καθιερώθηκε το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα, όπου νέες απεικονιστικές μέθοδοι και τεχνολογικές εξελίξεις (συμπεριλαμβανομένων και των εξελίξεων στη μοριακή βιολογία), οδήγησαν τη χειρουργική του θυρεοειδούς στη νέα χιλιετία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: 4η Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΠΓΝΑ «Αττικόν», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Θυρεοειδής, καρκίνος, χειρουργική, αντισηψία, αιμορραγία, μόλυνση.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα • e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Ι. Σκόνδρας, Κ. Βελαώρας, Ε. Χριστιανάκης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η συστροφή επιπλοϊκής απόφυσης αποτελεί μια ασυνήθη αιτία κοιλιακού άλγους στα παιδιά και τους ενήλικες. Η διαφορική διάγνωση καθώς και η κατάλληλη αντιμετώπιση αποτελεί δίλημμα για το χειρουργό κυρίως λόγω της απουσίας ειδικών παθογνωμικών σημείων και συμπτωμάτων. Η διάγνωση βασιζόμενη μόνο στην κλινική εξέταση είναι σχεδόν αδύνατη, γι’ αυτό επιπλέον απεικονιστικός έλεγχος που περιλαμβάνει υπερηχογράφημα, αξονική ή και μαγνητική τομογραφία είναι επιβεβλημένος. Παρουσιάζονται 2 περιπτώσεις θήλεων ασθενών, 7 και 8 χρονών αντίστοιχα, με σημεία και συμπτώματα οξείας κοιλίας. Η διάγνωση της συστροφής επιπλοϊκής απόφυσης και στις δυο περιπτώσεις έγινε διεγχειρητικά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Παιδοχειρουργικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Παί­δων Πεντέλης, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Επιπλοϊκή απόφυση, οξεία κοιλία, παιδιά.
Αλληλογραφία: I.K. Σκόνδρας, Ήβης 11, 152 34 Χαλάνδρι, Αθήνα • e-mail: skondras@yahoo.gr

Π. Αντωνοπούλου,(1) Ι.Παπασωτηρίου,(2) Γ. Μαστοράκος(3)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι καρδιαγγειακές νόσοι είναι η κύρια αιτία θανάτου στο δυτικό κόσμο, ενώ τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι από τους κυρίαρχους λόγους αναπηρίας. Η αθηροσκλήρωση δεν θεωρείται πλέον μια εστιασμένη νόσος που προκαλείται από σοβαρή αγγειακή στένωση, αλλά μια συστηματική νόσος που χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και αγγειακή φλεγμονή με επακόλουθο την πιθανή θραύση της αθηρωματικής πλάκας και το σχηματισμό θρόμβου. Υπάρχουν πολλοί βιοχημικοί δείκτες που σχετίζονται με την αυξημένη επικινδυνότητα για καρδιαγγειακή νόσο. Η λιποπρωτεΐνη-φωσφολιπάση A2 (Lp-PLA2) είναι μια λιπάση της σερίνης που δεν εξαρτάται από το ασβέστιο, σχετίζεται με τη χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (LDL), παράγεται από τα μακροφάγα και τα αφρώδη κύτταρα και εκφράζεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στις ευάλωτες αθηρωματικές πλάκες. Σε πολλές μελέτες η Lp-PLA2 σχετίζεται σταθερά με αυξημένη επικινδυνότητα για καρδιαγγειακή νόσο, ανεξάρτητα από τους υπόλοιπους παράγοντες. Επιπρόσθετα, έχει αποδειχθεί ότι η Lp-PLA2 είναι ανεξάρτητη και συμπληρωματική της υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (hs-CRP). Τα αποτελέσματα των μελετών σε συνδυασμό με τις συστάσεις της AHA/CDC (American Heart Association/Centers for Disease Control) και του NCEP III (National Cholesterol Education Programm III) των ΗΠΑ καθιστούν την Lp-PLA2 κατάλληλη για τη λεπτομερέστερη εκτίμηση της επικινδυνότητας για καρδιαγγειακό νόσημα ή ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και την ανάγκη για εντατικοποίηση της θεραπευτικής παρέμβασης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Alapis Μedical Diagnostics SA, Άλιμος, (2)Βιοχημικό Τμήμα, ΓΝΠΑ «Η Αγία Σοφία», Αθήνα, (3)Β΄ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Iατρική Σχολή, Πανε­πιστήμιο Αθηνών, Μονάδα Ενδοκρινολογίας, Σακχα­ρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού, «Αρεταίειον» Νοσο­κομείο
Λέξεις Κλειδιά: Καρδιαγγειακή νόσος, βιοδείκτες, Lp-PLA2.
Αλληλογραφία: Γ. Μαστοράκος, Β΄ Μαιευτική και Γυναι­κολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μονάδα Ενδοκρινολογίας, Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού, «Αρεταίειον» Νοσοκομείο, Λεωφ. Βασ. Σοφίας 76, 115 28 Αθήνα e-mail: mastorakg@ath.forthnet.gr

Κλ. Τσαμακίδης, Δ. Δημητρουλόπουλος, Δ. Ξυνόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) είναι ο συχνότερος πρωτοπαθής κακοήθης όγκος του ήπατος. Αποτελεί τον πέμπτο κατά σειρά συχνότερο καρκίνο και την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Είναι νεόπλασμα υψηλής κακοήθειας με πτωχή επιβίωση. Η επίπτωση του ΗΚΚ χαρακτηρίζεται από ευρεία γεω­γραφική ποικιλομορφία. Το υψηλότερο ποσοστό της κατανομής του απαντάται στην υποσαχάρια Αφρική και στη ΝΑ Ασία, με την Κίνα να εμφανίζει περισσότερες από το 50% των συνολικών περιπτώσεων. Ο κίνδυνος εμφάνισης του συγκεκριμένου νεο­πλάσματος στους άνδρες είναι μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο στις γυναίκες. Η επίπτωση του ΗΚΚ σχετίζεται με την ηλικία, μολονότι η ηλικιακή κατανομή του ποικίλλει στις διάφορες περιοχές του κόσμου. Μελέτες σε οικονομικούς μετανάστες, από περιοχές υψηλής επίπτωσης σε χαμηλής του ΗΚΚ, έδειξαν ότι η πρώτη γενεά των μεταναστών διατηρεί τον υψηλό κίνδυνο της χώρας προέλευσης. Ωστόσο, στη δεύτερη και τις επόμενες γενεές παρατηρείται φθίνουσα πορεία του κινδύνου. Το ΗΚΚ στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αναπτύσσεται σε κιρρωτικό έδαφος. Οι μείζονες παράγοντες κινδύνου εμφάνισης ΗΚΚ είναι η χρόνια HBV και HCV λοίμωξη όπως και η χρόνια αλκοολική νόσος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Γαστρεντερολογική Κλινική, ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ηπατοκυτταρικός καρκίνος, επιδημιολογία, παράγοντες κινδύνου.
Αλληλογραφία: Κλ. Τσαμακίδης, Δροσίνη 24, 143 43 Νέα Χαλκηδόνα, Αθήνα e-mail: tsamdis@otenet.gr

Θ.Α. Παπαδάς, Α.Μ. Μωραΐτη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Το νεανικό αγγειοΐνωμα είναι ένας σπάνιος, καλοήθης ιστολογικώς, εξαιρετικά αγγειοβριθής και τοπικά διαβρωτικός όγκος. Εντοπίζεται συνήθως στο οπίσθιο και πλάγιο τοίχωμα του ρινοφάρυγγα και στο σύστοιχο τμήμα της ρινικής θαλάμης. Χαρακτηριστικά προσβάλλει έφηβους άνδρες και συνήθως εμφανίζεται με υποτροπιάζουσα ρινορραγία και ρινική απόφραξη. Η παθογένειά του δεν είναι επακριβώς γνωστή. Εκφράζει ποικίλες ποσότητες κολλαγόνου τύπου Ι, ΙΙΙ και VI, γεγονός που υποστηρίζει τη θεωρία προέλευσής του από υπολείμματα της αρτηρίας του 1ου βραγχιακού τόξου. Στην επιφάνεια των κυττάρων του εκφράζονται υποδοχείς προγεστερόνης και ανδρογόνων, ενώ σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή του παίζουν αυξητικοί και αγγειογενετικοί παράγοντες. Για τη σταδιοποίησή του χρησιμοποιούνται πολλά συστήματα όπως η κλίμακα Radkowski (1996) και το σύστημα σταδιοποίησης κατά Carrillo et al (2008). H διάγνωση της παρουσίας του γίνεται με CT και MRI που συνοδεύονται πάντα από αγγειογραφία, με τη διεύρυνση του σφηνοϋπερωίου τρήματος στη CT να είναι παθογνωμονική. Επίσης, σημαντική είναι η άμεση ενδοσκόπηση, η βιοψία στο χειρουργείο και το σπινθηρογράφημα με 99mTc που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του όγκου. Λόγω των υψηλών ποσοστών υποτροπής μετά τη θεραπεία θα πρέπει να ακολουθείται συγκεκριμένο πρωτόκολλο για απεικονιστικό follow-up των ασθενών και αυτοί ν’ αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση. Ο προεγχειρητικός εμβολισμός χρησιμοποιείται για να διακοπεί η κυκλοφορία του αίματος στον όγκο. Θεραπεία εκλογής παραμένει η χειρουργική εκτομή του όγκου, με την ενδοσκοπική τεχνική να κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος λόγω των πλεονεκτημάτων που προσφέρει. Η επιλογή της χειρουργικής παρέμβασης εξαρτάται από το στάδιο της νόσου. Λιγότερο επεμβατικές τεχνικές έχουν χρησιμοποιηθεί όπως η χημειοθεραπεία με φλουταμίδη, η κλασική ακτινοθεραπεία, η ακτινοχειρουργική με ακτίνες γ, η ρομποτική ακτινοχειρουργική και η θερμοθεραπεία με ραδιοσυχνότητες.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική, ΠΠΓΝΠ, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα
Λέξεις Κλειδιά: Nεανικό αγγειοΐνωμα, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, χειρουργική αφαίρεση, απεικόνιση.
Αλληλογραφία: Θ.Α. Παπαδάς, Στεφάνου Γρανίτσα 24, 264 43 Πάτρα e-mail: papadas@med.upatras.gr

Ε. Πούλιος, Δ. Λινός

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Στη μελέτη αυτή γίνεται αναφορά και ανάλυση των υπαρχόντων τεχνικών, με τις οποίες επιτυγχάνεται θυρεοειδεκτομή χωρίς ουλή στον τράχηλο, με αναδρομή στη βιβλιογραφία καθώς και παρουσίαση της δικής μας εμπειρίας, που αφορά σε 8 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ρομποτικά υποβοηθούμενη θυρεοειδεκτομή διά της μασχάλης, χωρίς εμφύσηση CO2. Έχουν περιγραφεί ρομποτικές και ενδοσκοπικές τεχνικές και έχουν παρουσιαστεί τα αποτελέσματά τους. Η θυρεοειδεκτομή χωρίς ουλή στο λαιμό είναι εφικτή και πραγματοποιείται με ασφάλεια. Είναι, τουλάχιστον στην αρχή, πιο χρονοβόρος μέθοδος που απαιτεί καμπύλη εκμάθησης και μπορεί να επιπλέκεται με μεγαλύτερο πόνο. Το αισθητικό επακόλουθο είναι άριστο και τα αποτελέσματα εφάμιλλα της κλασικής θυρεοειδεκτομής.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Χειρουργική Κλινική, Τμήμα ΔΘΚΑ «Υγεία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Ελάχιστα επεμβατική θυρεοειδεκτομή, ενδοσκοπική θυρεοειδεκτομή, ρομποτική θυρεοειδεκτομή, θυρεοειδεκτομή χωρίς ουλή στον τράχηλο, θυρεοειδεκτομή με προσπέλαση από τη μασχάλη, θυρεοειδεκτομή με προσπέλαση από τους μαστούς.
Αλληλογραφία: Δ. Λινός, Φραγκοκκλησιάς 7, 151 25 Μα­ρούσι e-mail: dlinos@hms.harvard.edu

Αθ. Αντωνόπουλος, Εμ. Πιτταράς

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος σε διαβητικούς ασθενείς αποτελεί συχνό φαινόμενο το οποίο κυρίως επηρεάζει το καρδιο-κυκλοφορικό σύστημα. Επειδή η ανωτέρω υποομάδα ασθενών διαρκώς αυξάνεται στις δυτικές κοινωνίες, η διερεύνηση των παραπάνω διαταραχών κρίνεται αναγκαία για την καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Η δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος επισυμβαίνει περίπου στο 25% των διαβητικών ασθενών. Από προηγούμενες μελέτες δε, προκύπτει, ότι η θνησιμότητα στα 5 έτη είναι πέντε φορές πιο αυξημένη σε ασθενείς με δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος σε σχέση με εκείνους που δεν εμφάνιζαν την ανωτέρω διαταραχή. Κατά συνέπεια, η διερεύνηση της ανωτέρω νοσολογικής οντοτητας θα βοηθήσει τόσο στην εμβάθυνση των υποκείμενων παθοφυσιολογικών μηχανισμών όσο και στην καλύτερη αντιμετώπιση των συγκεκριμένων ασθενών. Επιπλέον, ο συνδυασμός της θνησιμότητας με την ύπαρξη διαταραχής του αυτόνομου νευρικού συστήματος υποδεικνύει ότι οι ασθενείς οι οποίοι εμφανίζουν παθολογικές δοκιμασίες για διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου και χρήζουν στενότερης παρακολούθησης. Κατά καιρούς έχουν περιγραφεί διάφορες δοκιμασίες οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη διαστρωμάτωση κινδύνου στους διαβητικούς ασθενείς. Επειδή η ταξινόμησή τους και ο τρόπος εκτέλεσής τους δεν έχει περιγραφεί ικανοποιητικά και με σαφήνεια, στην παρούσα ανασκόπηση γίνεται προσπάθεια ορθολογικής ταξινόμησης ανά ομάδες, η οποία θα βοηθήσει τον κλινικό ιατρό ώστε να γίνει κατανοητή η σημασία και ο τρόπος εφαρμογής τους στην καθημερινή κλινική πράξη. Επίσης, περιγράφονται με σαφήνεια οι κλινικές εκδηλώσεις της συγκεκριμένης διαταραχής και το πώς αυτές επηρεάζουν το καρδιο-αγγειακό σύστημα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Καρδιολογική Κλινική, 7ο Νοσοκομείο ΙΚΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Σακχαρώδης διαβήτης, δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, καρδιοκυκλοφορικό σύστημα, παρακλίνιες δοκιμασίες.
Αλληλογραφία: Αθ. Αντωνόπουλος, Καρδιολογική Κλινική, 7ο Νοσοκομείο ΙΚΑ, Καυτατζόγλου 11, 111 44 Αθήνα e-mail: athadon@gmail.com

Ν.Σ. Μακρής, Π.Κ. Μητσικώστας, Δ.Ν. Μώρης, Δ.Α. Καφετζής

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η νόσος με οσμή ούρων σαν σιρόπι σφενδάμου (MSUD) αποτελεί μια γενετική διαταραχή του μεταβολισμού η οποία προκύπτει από την ανεπάρκεια του συμπλέγματος της αφυδρογονάσης των διακλαδισμένων αμινοξέων (BCKDH). Μεταβιβάζεται με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τύπο κληρονομικότητας και στο γενικό πληθυσμό είναι σπάνια. Ο μεταβολισμός των διακλαδισμένων αμινοξέων διακόπτεται στο επίπεδο των α-κετοξέων τα οποία συσσωρεύονται και προκαλούν την κλινική εικόνα της νόσου. Η θεραπευτική αντιμετώπιση της MSUD περιλαμβάνει διάφορες στρατηγικές οι οποίες έχουν ως γενικό στόχο την αποκατάσταση και διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διατήρηση της συγκέντρωσης της λευκίνης, της ισολευκίνης, της βαλίνης και των παραγώγων τους εντός φυσιολογικών ορίων. Μέσω διαιτητικής αγωγής επιχειρείται περιορισμός της πρόσληψης των συγκεκριμένων αμινοξέων, ο μεταβολισμός των οποίων είναι διαταραγμένος. Επιπλέον, έχουν γίνει προσπάθειες να χορηγηθεί N-καρβαμυλο-γλουταμινικό οξύ. Τέλος, τα τελευταία χρόνια η προσοχή επικεντρώνεται στη μεταμόσχευση ήπατος, θεραπευτική προσέγγιση η οποία αναμένεται να ανοίξει νέους ορίζοντες στη θεραπεία και πρόγνωση της νόσου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Β΄ Παιδιατρική Κλινική, Nοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυ­ριακού», Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπι­στήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Νόσος με οσμή ούρων σαν σιρόπι σφενδάμου, διακλαδισμένα αμινοξέα, λευκίνη, μεταμόσχευση ήπατος.
Αλληλογραφία: N.Σ. Μακρής, Λουΐζης Ριανκούρ 32, 115 23 Athens, Greece e-mail: nikolasmak@yahoo.com

Δ.Ν. Μώρης,(1) Σ.Η. Γεωργόπουλος,(2) Ι.Π. Μπράμης (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η εκρηκτική ανάπτυξη που παρουσιάζει η αγγειοχειρουργική από τα μέσα του εικοστού αιώνα, συνδέεται αρρήκτως με την εξέλιξη και την ευρεία διαθεσιμότητα των αγγειακών μοσχευμάτων, που χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία για την αντικατάσταση ή την παράκαμψη των νοσούντων αρτηριακών τμημάτων. Τα μοσχεύματα ταξινομούνται ανάλογα με την προέλευσή τους σε βιολογικά και συνθετικά υποκατάστατα. Τα βιολογικά, αρτηριακά ή φλεβικά, διακρίνονται σε αυτόλογα (ταύτιση δότη-δέκτη), αλλομοσχεύματα (ο δότης με το δέκτη διαφέρουν, αλλά ανήκουν στο ίδιο είδος) και ξενομοσχεύματα όπου ο δότης με το δέκτη ανήκουν σε άλλο είδος. Τα συνθετικά μοσχεύματα κατασκευάζονται από υλικό Dacron και PTFE. Τέλος, τα νέα μοσχεύματα αναμένεται να μειώσουν την επαναστένωση, διατηρώντας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ικανοποιητική βατότητα στο αγγείο. Τα νέα βιοσυνθετικά μοσχεύματα αναμένεται να βελτιώσουν τη θεραπευτική προσέγγιση των αγγειακών παθήσεων λόγω των πλεονεκτημάτων που παρουσιάζουν. Οι micro-RNAs αλληλουχίες είναι πολλά υποσχόμενες, ως ερευνητικό πεδίο της αθηρωματικής νόσου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Αγγειοχειρουργική Μονάδα, Α΄ Προπαιδευτική Χει­ρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, ΠΓΝΑ «Ιπ­ποκράτειο», (2)A΄ Χειρουργική Κλινική, ΠΓΝΑ «Λαϊκό», Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Φλεβικό και αρτηριακό μόσχευμα, συνθετικά μοσχεύματα, ιστική βιοτεχνολογία, microRNAs, stem cells.
Αλληλογραφία: Δ.Ν. Μώρης, Αγγειοχειρουργική Μονάδα, Α΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, ΠΓΝΑ «Ιπποκράτειο», Αναστασίου Γενναδίου 56, 114 74 Αθήνα e-mail: dimmoris@yahoo.com

Μ. Φράγκου,(1) Γ. Κουράκλης,(2) Α. Καραμπίνης (1)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η υπερηχογραφία τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε ένα απαραίτητο εργαλείο στα χέρια του ιατρού που ασχολείται με την αντιμετώπιση του βαρέως πάσχοντα. Έχει προταθεί ότι η χρήση των υπερήχων μπορεί να βοηθήσει και στην τοποθέτηση κεντρικών φλεβικών καθετήρων, μια διαδικασία ρουτίνας που όμως συχνά επιπλέκεται όταν διεξάγεται με την κλασική τεχνική της τυφλής παρακέντησης βάσει οδηγών σημείων. Τρία είδη κεντρικών φλεβών μπορούν να καθετηριαστούν με τη βοήθεια υπερηχογραφικής καθοδήγησης: η έσω σφαγίτιδα φλέβα, η μηριαία φλέβα και η υποκλείδιος φλέβα. Τα πλεονεκτήματα της τεχνικής είναι πολλά: o ιατρός έχει τη δυνατότητα να ελέγξει αρχικά την ηχοανατομία της περιοχής και να εντοπίσει τυχόν δυσκολίες πρόσβασης, να παρακολουθήσει όλη την πορεία της βελόνας του ενώ εισέρχεται εντός του αγγειακού αυλού, να αποφύγει άμεσα παρακείμενες δομές και τέλος να επιβεβαιώσει την ορθή θέση του καθετήρα του. Κατά συνέπεια, μειώνεται αισθητά ο αριθμός των ανεπιτυχών προσπαθειών, ελαττώνεται ο συνολικός χρόνος καθετηριασμού και πολλαπλασιάζεται η καθολική ασφάλεια της ιατρικής πράξης. Έτσι, ακόμη και σε συνθήκες επείγουσες και μη ιδανικές, όταν η ανεύρεση αγγειακής πρόσβασης οφείλει να γίνει άμεσα και ανεπίπλεκτα, είναι σαφές ότι ο καθετηριασμός κεντρικών φλεβών με τη βοήθεια υπερηχογραφικής καθοδήγησης υπερέχει.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Mονάδα Εντατικής Θεραπείας, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς», (2) Β΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Νοσοκομείο «Λαϊκό», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Yπέρηχοι, κεντρικές φλέβες, καθετηριασμός, τεχνική.
Αλληλογραφία: M. Φράγκου, Λεωφ. Μεσογείων 154, 115 27, Αθήνα e-mail: mariantinaf@hotmail.com

Θ. Τόλη, Α. Καλοκαιρινού

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Την επιστημονική βάση για την ορθή προσέγγιση του ζητήματος της επιληψίας έθεσε πρώτος ο Ιπποκράτης. Η επιληψία, σήμερα, είναι η συχνότερη από τις χρόνιες νευρολογικές ασθένειες και εκτιμάται ότι παγκοσμίως, περίπου 50.000.000 άνθρωποι πάσχουν από αυτή. Μετά την αλματώδη άνοδο που σημειώθηκε στον τομέα της νευρολογίας τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζουμε πλέον ότι η επιληψία δεν είναι απλά μια νοσολογική οντότητα. Το παρόν άρθρο εστιάζει στις επιληψίες και τα επιληπτικά σύνδρομα που εμφανίζονται κατά την παιδική ηλικία. Στα ζητήματα που αναπτύσσονται περιλαμβάνονται: τα επιδημιολογικά στοιχεία, τα χαρακτηριστικά των επιληψιών και οι επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη, η αντιμετώπιση του παιδιού στα επείγοντα και οι σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Θέματα που χρειάζονται περισσότερη διερεύνηση στην παιδική επιληψία, είναι ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς αντιμετωπίζουν το επιληπτικό παιδί, η ακριβής διάγνωση του τύπου επιληψίας ή συνδρόμου, η έγκαιρη αντιμετώπιση της ανθεκτικής επιληψίας κροταφικού λοβού και η κατάλληλη ηλικία για χειρουργική επέμβαση σε έναν εγκέφαλο που αναπτύσσεται. Το θεραπευτικό κενό που υπάρχει σήμερα σε ό,τι αφορά στις ανθεκτικές επιληψίες ευελπιστούμε να καλύψουν στο άμεσο μέλλον τεχνικές όπως η γονιδιακή θεραπεία, η μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, η παραγωγή εμβολίων και άλλες εξατομικευμένες θεραπείες.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Κοινοτικής Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Παιδική επιληψία, επιδημιολογία, πρώτες βοήθειες, κρίσεις, συμπεριφορά, επιληπτικά σύνδρομα, θεραπείες.
Αλληλογραφία: Θ. Τόλη, Καραϊσκάκη 12, Θέρμη Θεσσα­λονίκης 570 01, Θεσσαλονίκη

Ι.Δ. Σπηλιώτης, Η. Ευσταθίου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η διάγνωση και η θεραπευτική αντιμετώπιση του θυρεοειδικού καρκίνου παραμένει ένα αμφιλεγόμενο θέμα και τα τελευταία χρόνια παραμένουν διλήμματα ως προς τη χειρουργική αντιμετώπιση και την έκταση της εκτομής. Υπάρχει αύξηση στη συχνότητα διάγνωσης που οφείλεται σε παράγοντες περιβαλλοντολογικούς, σε καλύτερες διαγνωστικές εξετάσεις λόγω της ιατρικής τεχνολογίας (υπέρηχοι), σε πιο εκτεταμένες χειρουργικές εκτομές και σε πιο ενδελεχή παθολογοανατομική διάγνωση. Η χειρουργική εκτομή παραμένει η βασική θεραπεία και η ολική θυρεοειδεκτομή η επέμβαση εκλογής για τα καλά διαφοροποιημένα νεοπλάσματα. Ο λεμφαδενικός καθαρισμός σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να είναι επιλεκτικός και να αποφασίζεται μετά από ενδείξεις. Στο μυελοειδές καρκίνωμα η ολική θυρεοειδεκτομή και ο αμφοτερόπλευρος λεμφαδενικός καθαρισμός είναι η εξέταση εκλογής. Ενώ στο αναπλαστικό καρκίνωμα η χειρουργική συνήθως προσφέρει παρηγορητική προσέγγιση. Γίνεται αναφορά στη συμπληρωματική θεραπεία και τον έλεγχο για την ανίχνευση υποτροπής ή μετάστασης. Παρουσιάζεται επίσης, η θεραπευτική προσέγγιση της υποτροπής και της μεταστατικής νόσου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Α΄ Χειρουργικό Τμήμα, ΕΑΝΠ «Μεταξά», Πειραιάς
Λέξεις Κλειδιά: Θυρεοειδικό καρκίνωμα, θηλώδες, χειρουργική θυρεοειδούς, μυελοειδές καρκίνωμα, αναπλαστικό καρκίνωμα.
Αλληλογραφία: Ι.Δ. Σπηλιώτης, Α΄ Χειρουργικό Τμήμα, ΕΑΝΠ «Μεταξά», Μπόταση 51, 185 37 Πειραιάς e-mail:jspil@in.gr

Χ. Πιπιλή,(1) Ε. Χολόγκιτας (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η ακριβής εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με κίρρωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, επειδή η νεφρική δυσλειτουργία αποτελεί σημαντικό προγνωστικό δείκτη πριν και μετά τη μεταμόσχευση ήπατος και επειδή συμπεριλαμβάνεται στο ΜΕLD score (μοντέλο καθορισμού προτεραιότητας στην κατανομή ηπατικών μοσχευμάτων στις λίστες αναμονής των ΗΠΑ). Αν και ο προσδιορισμός της κρεατινίνης ορού είναι ευρέως διαδεδομένος, η συγκέντρωση της κρεατινίνης στον ορό δεν είναι αξιόπιστη για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας στους κιρρωτικούς. Επιπλέον, ο υπολογισμός της κάθαρσης κρεατινίνης με τη συλλογή ούρων 24ώρου συνήθως υπερεκτιμά τη GFR (λόγω της σωληναριακής απέκκρισης της κρεατινίνης), ενώ οι διάφορες εξισώσεις εκτίμησης της GFR (όπως Cockcroft-Gault, ΜDRD) αν και θεωρούνται πιο ακριβείς και ευαίσθητες, παρουσιάζουν αρκετούς περιορισμούς και βασίζονται στην κρεατινίνη ορού. Κρίνεται απαραίτητο να επανεξεταστεί η ορθότητα των δεικτών για την αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με κίρρωση, ενώ είναι επιθυμητοί νέοι δείκτες στον ορό, όπως η συστατίνη C και νέοι μαθηματικοί τύποι ως εναλλακτική λύση. Επίσης, είναι ανάγκη να τεκμηριωθεί ένα αξιόπιστο υποκατάστατο της GFR για τη δίκαιη κατανομή των ηπατικών μοσχευμάτων σε ασθενείς με κίρρωση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) «Αρεταίειο» Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο, Αθήνα, (2) Παθολογική Κλινική Γενικό Νοσοκομείο Σητείας, Σητεία
Λέξεις Κλειδιά: Κίρρωση, μεταμόσχευση ήπατος, κρεατινίνη, συστατίνη C, GFR.
Αλληλογραφία: Ε. Χολόγκιτας, Μαρκαντωνάκη 5, 723 00 Σητεία, Κρήτη e-mail: cholongitas@yahoo.gr

E. Μενενάκος, K.M. Στάμου, M. Νατούδη, Λ. Αλεβίζος, Γ. Ζάβρας, Ε

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός είναι η μελέτη της λαπαροσκοπικής επιμήκους γαστρεκτομής (laparoscopic sleeve gastrectomy, LSG) ως κύρια χειρουργική θεραπεία της νοσογόνου παχυσαρκίας. Δευτερεύοντα συμπεράσματα αφορούν στην ασφάλεια της διαδικασίας. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Πρόκειται για προοπτική κλινική μελέτη που αφορά στην προσωπική εμπειρία δύο χειρουργών στη LSG . Τα κριτήρια εισόδου στη μελέτη ήταν Δείκτης Μάζας Σώματος (ΒΜΙ) μεγαλύτερος από 40 kg/m2 ή μεγαλύτερος από 35 kg/m2, εφόσον συνυπήρχαν νοσήματα σχετιζόμενα με τη νοσογόνο παχυσαρκία. Οι επισκέψεις επανελέγχου καθορίστηκαν σε διαστήματα τριών μηνών και κατά την ολοκλήρωση της μελέτης. Αποτελεσματα 287 ασθενείς (αναλογία γυναικών-ανδρών 2,2/1, με μέσο όρο ηλικίας τα 38,2 έτη) υπεβλήθησαν σε λαπαροσκοπική επιμήκη γαστρεκτομή. Ο μέσος προεγχειρητικός ΔΜΣ ήταν 46,0 kg/m.2 Η μετεγχειρητική θνητότητα ανήλθε σε 0,3%. Η συνολική μετεγχειρητική νοσηρότητα ήταν 15,3%. Παράγοντες κινδύνου για μετεγχειρητικές επιπλοκές ήταν σε οριακό βαθμό ο υψηλός ΔΜΣ και ο σακχαρώδης διαβήτης. Προστατευτικό ρόλο έχει η ενίσχυση της γραμμής συρραφής. Μετά από διάμεση μετεγχειρητική παρακολούθηση 14 μηνών (εύρος 1–33 μήνες) ο ΔΜΣ στο τέλος της μελέτης ήταν σημαντικά μειωμένος (p<0,01). Το αντίστοιχο ποσοστό απώλειας πλεονάζοντος βάρους (% EWL) στο τέλος της παρακολούθησης ήταν 65,7% (εύρος: 33,8–102,3). Το ποσοστό επιτυχίας έφθασε το 81,7% Ως μόνος παράγοντας που επιδρά στην απώλεια βάρους αναγνωρίστηκε ο ΔΜΣ. Συγκεκριμένα, ΔΜΣ>50 kg/m2 συνδέεται με μεγαλύτερη απώλεια βάρους. ΣυμπEρασμαTA Η λαπαροσκοπική επιμήκης γαστρεκτομή αποτελεί ικανοποιητική πρώτη επιλογή στη θεραπεία της νοσογόνου παχυσαρκίας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Τμήμα Ενδοσκοπικής Χειρουργικής, Α΄ Προπαι-δευτική Χειρουργική Κλινική ΕΚΠΑ, ΓΝΑ «Ιπποκράτειο», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Παχυσαρκία, νοσογόνος, λαπαρασκοπική επιμήκης γαστρεκτρομή, χειρουργική θεραπεία.
Αλληλογραφία: Κ.Μ. Στάμου, Λυκείου 15, 106 74 Αθήνα e-mail: cstamou@hotmail.com

Γ. Mεσσάρης,(1) Α. Χριστοφοράτου(2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Σκοπoς Η δημοσιοποίηση μέρους της συλλογής των χειρουργικών εργαλείων του Κεφαλλονίτη ιατροχειρουργού Χαράλαμπου Τυπάλδου-Ιακω­βάτου. Υλικo-μeθοδος Βασική πηγή πληροφοριών αποτέλεσε η έρευνα στην Ιακωβάτειο βιβλιοθήκη στο Ληξούρι Κεφαλληνίας και συγκεκριμένα στο ιδιωτικό Αρχείο του Οίκου των Τυπάλδων-Ιακωβάτων. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε οργανώθηκε επαγωγικά με αρχικό στάδιο τη μελέτη εξαιρετικά μεγάλου αριθμού ιδιωτικών εγγράφων, χειρογράφων, κωδίκων, επίσημων φυλλαδίων και κατά βάση της ιδιωτικής συλλογής των χειρουργικών εργαλείων του ιατροχειρουργού Χαραλάμπη. Αποτελeσματα Η συλλογή, οργάνωση και μελέτη του υλικού οδήγησε στη συγκέντρωση πλήθους πληροφοριών για την επαγγελματική δράση του Χαραλάμπου Τυπάλδου-Ιακωβάτου, τη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του, το ύψος των επιστημονικών του γνώσεων, τη μέθοδο άσκησης του επαγγέλματός του, τις σχέσεις που διατηρούσε με τους συναδέλφους του, το ενδιαφέρον του για τη διά βίου ανανέωση των επιστημονικών του γνώσεων. Συμπερασματα Τα συμπεράσματα της έρευνας δίνουν το στίγμα της ασκούμενης ιατρικής της εποχής στην Ελλάδα, η οποία αγωνίζεται να ορθοποδήσει ως ελεύθερο πλέον κράτος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Τμήμα Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Αθηνών, Αθήνα (2)Τμήμα Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Λέξεις Κλειδιά: Χαράλαμπος Τυπάλδος-Ιακω­βάτος, Ιατροχειρουργός, βιογραφία, 19ος αιώνας, Κεφαλληνία, χειρουργικά εργαλεία.
Αλληλογραφία: Γ. Mεσσάρης, Τερτσέτη 5, 111 41, Άνω Πατήσια, Αθήνα

Γ. Κασσάρας,(1) Χρ. Νησωτάκης,(1) Ι. Σπυριδάκης,(1) Γ. Τολούμης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι κύστεις παραθυρεοειδών είναι σπάνιες κυστικές βλάβες, που παρουσιάζονται ως μάζες τραχήλου ή (σπανιότερα) μεσοθωρακίου, συνηθέστατα χωρίς άλλα συνοδά ειδικά συμπτώματα. Συνήθως είναι μη λειτουργικές και διαγιγνώσκονται τυχαία μετά από εκτομή για υποτιθέμενο κυστικό όζο θυρεοειδούς. Η προεγχειρητική διάγνωση μπορεί να τεθεί με τη μέτρηση της παραθορμόνης στο υγρό που αναρροφάται κατά την κατευθυνόμενη με υπερήχους FNA. H θεραπεία συνίσταται σε διαδερμική παρακέντηση και αναρρόφηση της κύστης (πιθανόν σε συνδυασμό με έγχυση σκληρυντικού παράγοντα) ή σε χειρουργική εκτομή, που ενδείκνυται σε συμπτωματικές ή λειτουργικές κύστεις, όταν η διάγνωση παραμένει ασαφής (ιδιαίτερα σε κύστεις του μεσοθωρακίου) ή για αισθητικούς λόγους (σε ευμεγέθεις ορατές κύστεις). Παρουσιάζουμε νεαρή ασθενή με κύστη παραθυρεοειδούς που διαγνώσθηκε τυχαία. Με την ευκαιρία γίνεται και μία σύντομη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Β΄ Χειρουργική Κλινική, (2)Ενδοκρινολογική Κλινική, 3Παθολογοανατομικό Εργαστήριο, 251 Γενικό Νο­σοκο­μείο Αεροπορίας, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Παραθυρεοειδείς, κύστη, υπερπαραθυρεοειδισμός, χειρουργική, FNA, αναρρόφηση.
Αλληλογραφία: Γ.Χ. Σακοράφας, Αρκαδίας 19–21, 115 26 Αθήνα e-mail: georgesakorafas@yahoo.com

Ι.Δ. Χατζιδάκης, Γ. Χειλάκος, Π. Καρακάσης, Π. Κωστάρας, Μ. Μαλτ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο μαγγανισμός είναι μια εξωπυραμιδική διαταραχή που διαφέρει από τη νόσο Parkinson και εισβάλλει με διαταραχές της βάδισης, «βάδισμα πετεινού», βραδυκινησία, μικρογραφία και υπομιμία. Παρουσιάζουμε ένα περιστατικό ενός ηλεκ¬τροσυγκολλητή με αστάθεια και πτώσεις. Η νευρολογική εξέταση αποκάλυψε την αμφοτερόπλευρη βραδυκινησία, την υπομιμία και τα συμμετρικά και αμφοτερόπλευρα αυξημένα εν τω βάθει τενόντια αντανακλαστικά. Η συγκέντρωση μετάλλων στο αίμα ήταν φυσιολογική. Το ΕΝΥ ήταν φυσιολογικό ενώ η κυτταρολογική εξέταση ήταν αρνητική για κακοήθεια. Το ΗΕΓ, το ΗΜΓ και το ΗΝΓ ήταν φυσιολογικά. Οι εικόνες υπό ακολουθία T1W της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου ανέδειξαν συμμετρικά αυξημένο σήμα στους φακοειδείς πυρήνες, ενώ οι εικόνες υπό ακολουθία πρωτονίων επίσης ανέδειξαν αυξημένο σήμα στους κερκοφόρους πυρήνες και το μεσεγκέφαλο. Η διάγνωση του μαγγανισμού τέθηκε από το επαγγελματικό ιστορικό, την κλινική εικόνα, το αμφοτερόπλευρο και συμμετρικά αυξημένης έντασης σήμα στις ακολουθίες Τ1 της μαγνητικής τομογραφίας στην ωχρά σφαίρα και στο μεσεγκέφαλο, καθώς και από τα αρνητικά ευρήματα τόσο στην υπολογιστική τομογραφία (CT) εγκεφάλου όσο και στις υπό ακολουθία T2 εικόνες της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Νευρολογική Κλινική, 1ο Νοσοκομείο ΙΚΑ, Μελίσσια, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Μαγγανισμός, εξωπυραμιδική συνδρομή, επαγγελματική νόσος

Π. Αθανασίου,(1) Δ. Νικηφόρου,(1) Ιφ. Κώστογλου-Αθανασίου,(2) Ν

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
H αντανακλαστική συμπαθητική δυστροφία ή ατροφία Sudeck οφείλεται σε διαταραχή της λειτουργίας του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και τοπική φλεγμονή. Σχετίζεται με ριζίτιδα, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, νεοπλάσματα, αρθροσκόπηση και θρομβώσεις, αλλά ο συχνότερος εκλυτικός παράγοντας είναι το τραύμα του άκρου ή του αντίστοιχου περιφερικού νεύρου. Τα κύρια συμπτώματα είναι ο έντονος πόνος και τα οφειλόμενα σε δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως τοπικό οίδημα και αγγειοκινητικές διαταραχές. Περιγράφεται περίπτωση ασθενούς άνδρα ηλικίας 71 ετών, με ιστορικό ήπιας χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας, υπερουριχαιμίας, στεφανιαίας νόσου, υπερλιπιδαιμίας και αρτηριακής υπέρτασης που παρουσίασε προ 4μήνου, μετά επαφή με γαλακτώδες υγρό φύλλων συκιάς έγκαυμα αριστεράς άκρας χειρός και ακολούθως έντονο οίδημα και άλγος. Αντιμετωπίστηκε με τοπικά σκευάσματα και κεφαλοσπορίνη από το στόμα. Κατόπιν εμφάνισε στο ίδιο χέρι έρπητα ζωστήρα και προοδευτική επιδείνωση του άκρου. Χορηγήθηκαν αντιβιoτικά και βηταμεθαζόνη καθώς και καλσιτονίνη για την αντιμετώπιση της τοπικής οστεοπόρωσης με αποτέλεσμα ύφεση των συμπτωμάτων. Το σπινθηρογράφημα οστών τριών φάσεων με 99mTc με γ-camera επιβεβαίωσε τη διάγνωση της αντανακλαστικής συμπαθητικής δυστροφίας. Η εμφάνιση της αντανακλαστικής συμπαθητικής δυστροφίας προκαλείται από πληθώρα αιτιών με κύριο τον τραυματισμό, έστω και αν αυτός είναι πολύ μικρός σε βαρύτητα. Ο ασθενής ανέπτυξε το σύνδρομο μετά επαφή με γαλακτώδες υγρό φύλλων συκιάς και τον έρπητα ζωστήρα που ακολούθησε. Έχει αναφερθεί αντανακλαστική συμπαθητική δυστροφία μετά έγκαυμα όπως και μετά έρπητα ζωστήρα. Ωστόσο, η εμφάνιση του συνδρόμου μετά έγκαυμα από γαλακτώδες υγρό φύλλων συκιάς είναι ιδιαίτερα σπάνια.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Ρευματολογική Κλινική, ΓΝ Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος», Θεσσαλονίκη, (2)Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝ Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο» ΕΕΣ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Aντανακλαστική συμπαθητική δυστροφία, ατροφία Sudeck, τραύμα, έγκαυμα, γαλακτώδες υγρό φύλλων συκιάς, έρπης ζωστήρ.
Αλληλογραφία: Π. Αθανασίου, Κορινθίας 7, 115 26 Αθήνα e-mail: pathanassiou@yahoo.gr

Π. Αθανασίου,(1) Ι. Κώστογλου-Αθανασίου (2)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η μελατονίνη είναι μια μεθοξυϊνδόλη που συντίθεται στο κωνάριο. Η ορμόνη φαίνεται ότι έχει πολλαπλές δράσεις στον οργανισμό. Δρα σε όλα τα κύτταρα μέσω πολλών υποδοχέων, επιφανειακών και πυρηνικών. Σχετίζεται με την αναπαραγωγή στα ζώα αλλά και στον άνθρωπο. Φαίνεται ότι έχει ισχυρή αντιοξειδωτική και αντικαρκινική δράση. Συμβάλλει στην πρόληψη της εμφάνισης καρκίνου, αλλά μπορεί να συμμετέχει και στη φαρμακευτική αντιμετώπιση των νεοπλασματικών νοσημάτων είτε συμπληρωματικά είτε συμβάλλοντας στην πρόληψη της εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών από τους φαρμακευτικούς παράγοντες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Η μελατονίνη φαίνεται ότι έχει δράση στο ανοσοποιητικό σύστημα. Μπορεί να έχει ανοσοενισχυτική δράση. Η σχέση της με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα δεν είναι διεξοδικά μελετημένη και παραμένει αμφιλεγόμενη. Έχουν παρατηρηθεί υψηλότερα νυκτερινά επίπεδα μελατονίνης σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Έχει ακόμη διατυπωθεί η υπόθεση ότι η κιρκάδια διακύμανση των συμπτωμάτων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, κύρια έκφανση της οποίας είναι η πρωινή δυσκαμψία που οφείλεται στην αυξημένη έκκριση κυτταροκινών κατά τη νύκτα και νωρίς το πρωί, μπορεί να σχετίζεται με τη νυκτερινή έκκριση της μελατονίνης. Έχει ακόμη παρατηρηθεί ότι σε χώρες στη βόρεια Ευρώπη, όπου η συνολική έκκριση της μελατονίνης είναι μεγαλύτερη λόγω μεγαλύτερης διάρκειας της νύκτας, τα επίπεδα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων-α είναι υψηλότερα και αυτό μπορεί να σχετίζεται με τη βαρύτητα της νόσου. Η μελατονίνη χορηγήθηκε σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα σαν συμπληρωματική θεραπεία και διαπιστώθηκε ότι και στους ασθενείς αυτούς η μελατονίνη έχει αντιοξειδωτική δράση, χωρίς ωστόσο να παρατηρηθεί βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου. Φαίνεται ότι η συμβολή της μελατονίνης στην παθοφυσιολογία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και η επίδραση της μελατονίνης σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα χρήζουν περαιτέρω μελέτης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1)Ρευματολογική Κλινική, ΓΝ Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος», Θεσσαλονίκη, (2) Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΓΝ Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο» ΕΕΣ, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Μελατονίνη, ρευματοειδής αρθρίτιδα, ανοσοποιητικό σύστημα, ανοσοενισχυτική δράση, ανοσοτροποποιητική δράση, αντιοξειδωτική δράση.
Αλληλογραφία: Π. Αθανασίου, Εθνικής Αντιστάσεως 161, 551 34 Θεσσαλονίκη e mail: pathanassiou@yahoo.gr

Δ. Κατρίνης, Ά. Πεφάνης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι λοιμώξεις από τους ιούς της γρίπης χαρακτηρίζονται, παγκοσμίως, από σημαντική νοσηρότητα και θνητότητα. Στην παρούσα ανασκόπηση επιχειρείται η παράθεση των σύγχρονων οδηγιών για τη θεραπεία και τη χημειοπροφύλαξη, με αντι-ιικά φάρμακα, τόσο της εποχικής όσο και της νέας γρίπης A(H1N1), 2009. Για την εποχική γρίπη παρουσιάζονται, περιληπτικά, οι κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Λοιμωδών Νόσων (IDSA). Για τη νέα γρίπη A(H1N1), 2009 παρατίθενται οι οδηγίες του Αμερικανικού Κέντρου Έλεγχου Νόσων (CDC) και του ΚΕΕΛΠΝΟ. Αναφέρονται τα άτομα υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη επιπλοκών, τα οποία πρέπει να λάβουν θεραπεία. Συζητείται ποιοι ασθενείς πρέπει να λάβουν θεραπεία και ποια φάρμακα πρέπει να χορηγηθούν, καθώς επίσης ποια άτομα πρέπει να λάβουν χημειοπροφύλαξη για γρίπη και πότε πρέπει να γίνει έναρξη αυτής. Επίσης, παρουσιάζονται η διάρκεια χορήγησης και το είδος των αντι-ιικών φαρμάκων, ανάλογα με το είδος του υπευθύνου για τη γρίπη ιού. Όσον αφορά στην αντιμετώπιση της γρίπης σε ιδρύματα, γίνεται αναφορά για το πότε πρέπει να τίθεται η υποψία επιδημίας σε ένα ίδρυμα, ποιοι τρόφιμοι πρέπει να θεραπεύονται ή να λαμβάνουν χημειοπροφύλαξη, με ποια φάρμακα και για πόσο χρονικό διάστημα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Παθολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Εποχική γρίπη, νέα γρίπη Α(Η1Ν1) 2009, θεραπεία, προφύλαξη, αντι-ιικά.
Αλληλογραφία: Ά. Πεφάνης, Λεωφ. Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα e-mail: pefan1@otenet.gr

Δ. Τσιόλιας, Δ.Δ. Κόκκινος, Π.Ν. Πιπερόπουλος

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Οι ενδοφλέβιοι ενισχυτές ηχογένειας (υπερηχογραφικές σκιαγραφικές ουσίες) χρησιμοποιούνται σήμερα σε μια ποικιλία υπερηχογραφικών διαγνωστικών εξετάσεων. Η συχνότερη εφαρμογή τους στην ακτινολογία είναι η ανάδειξη και ο χαρακτηρισμός των εστιακών ηπατικών αλλοιώσεων. Στην ανασκόπηση αυτή παρουσιάζεται η φυσική και τεχνολογική θεωρία των υπερηχογραφικών σκιαγραφικών και αναλύεται η μεταβολή των αιμοδυναμικών χαρακτηριστικών ενισχύσεως του φυσιολογικού ηπατικού παρεγχύματος σε διάφορες παθολογικές οντότητες. Τέλος, αναφέρονται χαρακτηριστικά παραδείγματα των συχνότερων εστιακών ηπατικών αλλοιώσεων και τα υπερηχογραφικά ευρήματά τους μετά από τη χορήγηση ενισχυτών ηχογένειας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Ακτινοδιαγνωστικό Εργαστήριο, Νοσοκομείο «Ο Ευαγ­γελισμός», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Υπέρηχοι, ενισχυτές ηχογένειας, εστιακές ηπατικές αλλοιώσεις.
Αλληλογραφία: Δ. Τσιόλιας, Πανδοσίας 35, Αθήνα 111 42 e-mail: dtsiolias@yahoo.gr

A. Σαριγγέλλου, Δ. Ανδρεάδης, Μ. Μπελάζη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Τα κύτταρα Langerhans (LCs) αποτελούν μία ιδιαίτερη κυτταρική ομάδα του βλεννογόνου του στόματος, που προέρχονται από το μυελό των οστών και ανευρίσκονται στην ακανθωτή στιβάδα του πολύστιβου πλακώδους επιθηλίου του στόματος, στο δέρμα αλλά και σε άλλα επιθήλια. Μαζί με τα μελανινοκύτταρα και τα κύτταρα Merkel ανήκουν στα λεγόμενα διαυγή κύτταρα ή μη κερατινοκύτταρα. Τα LCs αποτελούν αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα, σχετίζονται με την επεξεργασία και παρουσίαση αντιγόνων στα κύτταρα του αμυντικού συστήματος και στην πυροδότηση της ανοσιακής απάντησης, ενώ επιπλέον πιθανή θεωρείται και η συμμετοχή τους στην αντίδραση υπερευαισθησίας τύπου IV. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί τροποποίηση της μορφολογίας και οι μεταβολές του αριθμού των LCs, σε διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα, νεοπλασίες, αλλά και λοιμώξεις που μπορεί να προσβάλλουν το στοματικό βλεννογόνο. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με το σημαντικό ρόλο των LCs στη φυσιολογική άμυνα, καθώς και στον παθογενετικό μηχανισμό διαφόρων παθήσεων του στοματικού βλεννογόνου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Εργαστήριο Στοματολογίας, Τομέας Παθολογίας-Χειρουργικής Στόματος, Οδοντιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσ­σα­λονίκη
Λέξεις Κλειδιά: Κύτταρα Langerhans, αντιγονοπαρουσίαση, στοματικό επιθήλιο, δενδριτικά κύτταρα.
Αλληλογραφία: Μ. Μπελάζη, Οδοντιατρική Σχολή, ΑΠΘ, 541 24 Θεσσαλονίκη e-mail: mbelazi@med.auth.gr

Κ. Αθανασάκης, Α.Γ. Σκρουμπέλος, Β. Τσιάντου, Κ. Μυλωνά, Γ. Κυρ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
ΣΚΟΠΟΣ Στην Ελλάδα, οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ υποχρεούνται σε συμμετοχή 25% επί της τιμής των χορηγούμενων φαρμακευτικών σκευασμάτων, εκτός της ινσουλίνης, η οποία καλύπτεται πλήρως. Η παρούσα μελέτη διεξήχθη με σκοπό την αποτίμηση των οικονομικών ωφελειών των ασφαλιστικών οργανισμών, οι οποίες θα μπορούσαν να προκύψουν από την πλήρη κάλυψη των per os χορηγούμενων αντιυπεργλυκαιμικών παραγόντων. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Για τη διεξαγωγή της μελέτης κατασκευάστηκε ένα μοντέλο, το οποίο με αφετηρία μια δυνητική μεταβολή στην τιμή των per os παραγόντων υπολόγισε, μέσω της ελαστικότητας ζήτησης, τη μεταβολή στο επίπεδο συμμόρφωσης των ασθενών και τα συνεπαγόμενα, ως αποτέλεσμα αυτής, κλινικά και οικονομικά οφέλη. Το μοντέλο παραμετροποιήθηκε με δεδομένα από την ελληνική και τη διεθνή βιβλιογραφία. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με το υπόδειγμα, η πλήρης κάλυψη του ποσοστού συμμετοχής των ασθενών στο κόστος θεραπείας θα οδηγούσε σε αύξηση της συμμόρφωσης στη φαρμακευτική αγωγή κατά 30,5 ποσοστιαίες μονάδες με επακόλουθο μια μέση μείωση της HbA1c ίση με 0,58 ποσοστιαίες μονάδες και αύξηση του ποσοστού των ρυθμισμένων ασθενών στο σύνολο των ασθενών με διαβήτη τύπου ΙΙ κατά 18,5%. Με βάση τα παραπάνω, η εν λόγω παρέμβαση αποδεικνύεται οικονομικά αποτελεσματική επιστρέφοντας στους ασφαλιστικούς οργανισμούς σε ορίζοντα τριετίας 324,3 € ανά ασθενή και δίνοντας παράλληλα μια απόδοση επένδυσης της τάξης του 123%. Κατά τη διεξαγωγή της ανάλυσης ευαισθησίας η παρέμβαση παρέμεινε επικερδής καθώς η απόδοση της επένδυσης κυμάνθηκε από 69% έως 167%. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η συχνά εφαρμοζόμενη πολιτική της μετακύλισης μέρους του κόστους θεραπείας στον ασθενή, ως μέσο περιστολής της φαρμακευτικής δαπάνης, αποδεικνύεται ότι πρέπει να εξετάζεται ειδικά για κάθε θεραπευτική κατηγορία και φαρμακολογική υποκατηγορία, δεδομένων των εν δυνάμει αντίστροφων οικονομικών και κλινικών αποτελεσμάτων, όπως αυτά που παρουσιάστηκαν για την περίπτωση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου II στη χώρα μας.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημό­σιας Υγείας, Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Συμμετοχή στο κόστος, συμμόρφωση, ρύθμιση ΗbA1c, σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ.
Αλληλογραφία: Α.Γ. Σκρουμπέλος, Λεωφ. Αλεξάνδρας 196, 115 21 Αθήνα e-mail: skroubelos@gmail.com

Π. Κωνσταντινίδης,(1) Α. Κωστούρου,(2) Θ. Δρόσος,(1) Β. Κυριαζή

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Ο ανθρώπινος ερπητοϊός 8 (HHV-8) σχετίζεται απόλυτα με όλες τις κλινικές παραλλαγές του σαρκώματος Kaposi καθώς και με δύο λεμφοϋπερπλαστικές οντότητες: το λέμφωμα των κοιλοτήτων (primary effusion lymphoma, PEL) και τη νόσο του Castleman. Παρόλο που παρατηρείται συχνότερα σε ασθενείς με AIDS, έχει περιγραφεί και σε HIV αρνητικά άτομα. Ασθενείς που πάσχουν από πολυεστιακή νόσο του Castleman, μια σπάνια λεμφοϋπερπλαστική διαταραχή αγνώστου αιτιολογίας, έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης σαρκώματος Kaposi και λεμφώματος των Β-κυττάρων. Ο HHV-8 έχει βρεθεί σε 40% των HIV αρνητικών ασθενών με πολυεστιακή νόσο του Castleman. Η συνύπαρξη δύο οντοτήτων που σχετίζονται με τον ανθρώπινο ερπητοϊό-8 (HHV-8) σε HIV αρνητικό ασθενή είναι ένα γεγονός που αναφέρεται σπάνια στη βιβλιογραφία. Περιγράφεται περίπτωση πολυεστιακής νόσου του Castleman σε HIV αρνητικό άντρα 68 ετών με αρχική συμπτωματολογία σαρκώματος Kaposi, που αντιμετωπίστηκε με τη χορήγηση R-CHOP. Ο παθογενετικός ρόλος του HHV-8 και η εκρίζωσή του δημιουργούν ερωτηματικά για την ενδεικνυόμενη θεραπεία. Παρατίθεται σύντομη βιβλιογραφική ανασκόπηση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Κέντρο Προέλευσης: (1) Παθολογική Κλινική, (2) Αιματολογικό Τμήμα, Νο­σο­κομείο «H Παμμακάριστος», Αθήνα, (3)Αιμοπα­θολο­γοανατομικό Τμήμα, ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», Αθήνα
Λέξεις Κλειδιά: Πολυεστιακή νόσος του Castle­man, σάρκωμα Kaposi, ανθρώπινος ερπητοϊός 8, ριτουξιμάμπη.
Αλληλογραφία: Π. Κωνσταντινίδης, Απόλλωνος 21, Ν. Ηράκλειο, 141 21 Αθήνα e-mail: polidorosK@hotmail.com